I CZ 87/07

Sygn. akt I CZ 87/07 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 sierpnia 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) 
SSN Antoni Górski 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie ze skargi H. P.  i M. P. 
o wznowienie postępowania 
w sprawie z powództwa Z. M. 
przeciwko H.P. i M. P. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 8 sierpnia 2007 r., 
zażalenia skarżącego M. P. na postanowienie  
Sądu Apelacyjnego [...] 
z dnia 9 listopada 2006 r.,  
 
 
uchyla 
zaskarżone 
postanowienie 
w 
części 
odrzucającej 
zażalenie M. P. i oddalającej jego wniosek o   przywrócenie 
terminu, znosi postępowanie związane z wydaniem uchylonego 
postanowienia i przekazuje wniosek o przywrócenie terminu 
Sądowi 
Apelacyjnemu 
do 
ponownego 
rozpoznania, 
pozostawiając 
temu 
Sądowi 
rozstrzygnięcie 
o 
kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2005 r. Sąd Apelacyjny w /.../ odrzucił 
skargę H. P.  i M. P. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym 
wyrokiem tego Sądu z dnia 25 lutego 2005 r., wydanym w sprawie z powództwa Z. 
M. przeciwko H. P. i M. P. o zapłatę. Postanowieniem z dnia 24 października 2005 
r. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie skarżących na powyższe postanowienie, a z 
kolei postanowieniem z dnia 17 marca 2006 r. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na 
postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające zażalenie. 
 
W dniu 24 maja 2006 r. skarżący złożyli wniosek o przywrócenie terminu do 
wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 czerwca 
2005  r. o odrzuceniu skargi o wznowienie Twierdzili, że z powodu braku 
konkretnego działania pełnomocnika zostali pozbawieni możności obrony swych 
praw, o czym powzięli wiadomość dopiero po zapoznaniu się z postanowieniem 
Sądu Najwyższego, doręczonym im w dniu 17 maja 2006 r. Do wniosku 
o  przywrócenie terminu każdy ze skarżących dołączył odrębne zażalenie na 
postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania. 
 
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2006 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek 
o przywrócenie terminu i odrzucił wniesione zażalenia, stwierdzając, że skarżący 
nie wykazali, by nie złożyli zażalenia w przepisanym terminie bez swojej winy, 
uchybienie pełnomocnika w tym względzie traktowane jest bowiem tak samo jak 
uchybienie strony (art. 168 i art. 373 w związku z art. 397 § 2 k.p.c.). 
 
Postanowienie to zaskarżył zażaleniem pozwany M. P., który – powołując się 
na naruszenie przez Sąd Apelacyjny przepisów o składzie sądu, prowadzące do 
nieważności postępowania, oraz przepisu art. 168 § 1 k.p.c. – wniósł o jego 
uchylenie, zniesienie postępowania w zakresie dotkniętym nieważnością i 
przywrócenie mu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu 
skargi o wznowienie postępowania. Podniósł, że w wydaniu zaskarżonego 
postanowienia brała udział sędzia M. R., która wcześniej zasiadała w składzie Sądu 
Okręgowego w /.../, uczestniczyła w wydaniu przez ten Sąd wyroku z dnia 28 
grudnia 2001 r. i z tej przyczyny nie mogła orzekać co do skargi o wznowienie 

 
3 
postępowania. Zarzucił też, że Sąd Apelacyjny, oddalając jego wniosek o 
przywrócenie terminu, naruszył art. 168 § 1 k.p.c., gdyż dopiero po wydaniu przez 
Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 17 marca 2006 r. powstała podstawa do 
złożenia wniosku o przywrócenie terminu. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W niniejszej sprawie zażalenie przysługuje tylko na postanowienie 
odrzucające zażalenie, jednak na wniosek żalącego rozpoznaniu podlega także 
postanowienie oddalające jego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia 
zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania (art. 
3941 § 2 oraz art. 380 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). 
Zdaniem żalącego zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu 
dotkniętym nieważnością z tej przyczyny, że w jego wydaniu brał udział sędzia 
wyłączony z mocy ustawy. Odnosząc się do tego zarzutu trzeba stwierdzić, że 
istotnie, sędzia M. R., która brała udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, 
zasiadała w składzie Sądu Okręgowego w dniu 28 grudnia 2001 r. i uczestniczyła w 
wydaniu wyroku w sprawie z powództwa Z. M. przeciwko H. P.  i M. P. o zapłatę, 
zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w /.../ z dnia 25 lutego 
2005 r.  
Zgodnie z art. 48 § 3 k.p.c., sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia 
objętego skargą o wznowienie, nie może orzekać co do tej skargi. Sąd Najwyższy 
w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2007 r., II CSK 536/06 (niepubl.), wyjaśnił już, 
że przewidziane w powołanym przepisie wyłączenie sędziego obejmuje wszystkie 
czynności wchodzące w zakres badania dopuszczalności wznowienia oraz 
rozpoznania skargi. Z kolei w postanowieniu z dnia 22 lutego 2007 r., IV CSK 9/07 
(niepubl.), stanął na stanowisku, że jeżeli postępowanie w sprawie, której dotyczy 
skarga o wznowienie postępowania, obejmowało więcej niż jedną instancję, to 
wyłączenie na podstawie art. 48 § 3 k.p.c. dotyczy wszystkich sędziów 
orzekających w każdej z tych instancji. Skład orzekający Sądu Najwyższego 
podziela to stanowisko, jako zgodne ze standardami konstytucyjnymi wskazanymi 
w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02 (OTK-A 
2004, nr 7, poz. 67). Trzeba zatem zgodzić się z zarzutem żalącego, że w wydaniu 

 
4 
zaskarżonego postanowienia brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. 
Oznacza to, że postanowienie to zapadło w postępowaniu dotkniętym nieważnością 
(art. 379 pkt 4 w związku z art. 48 § 3 k.p.c.). 
W tej sytuacji konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia 
w  części odrzucającej zażalenie i zniesienie postępowania związanego z jego 
wydaniem. Dlatego też Sąd Najwyższy w odnośnym zakresie uchylił zaskarżone 
postanowienie i zniósł postępowanie dotknięte nieważnością. Rozpoznanie na 
podstawie art. 380 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. niezaskarżalnego 
postanowienia 
oddalającego 
wniosek 
o 
przywrócenie 
terminu 
– 
wobec 
uwzględnienia zażalenia – pozwala na uchylenie tego postanowienia. (zob. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2006 r., I UZ 40/05, OSNP 
2007, nr 3-4, poz. 57). Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił również dotknięte 
nieważnością postanowienie oddalające wniosek żalącego o przywrócenie terminu 
i przekazał ten wniosek Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. 
Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 
zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. art. 386 § 2 i art. 108 § 2 
w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji. 
 
 
 
 
 
 
 
 
kg