I CZ 53/11

Sygn. akt I CZ 53/11 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 września 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska 
SSA Marek Machnij (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa B. G. 
przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej P. w W. 
o ustalenie nieistnienia uchwały, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 9 września 2011 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 2 marca 2011 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie: 
 
 

 
2 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r. odrzucił apelację 
powódki od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 25  listopada 2010 r. i zasądził od 
powódki na rzecz pozwanej kwotę 135 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa 
procesowego w postępowaniu apelacyjnym.  
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że 
apelacja została wniesiona przez osobę, która nie może pełnić funkcji 
pełnomocnika w postępowaniu cywilnym w oparciu o przepis art. 87 § 1 k.p.c. Sąd 
Apelacyjny nie podzielił stanowiska powódki, że możliwość pełnienia powyższej 
funkcji przez ustanowionego przez nią pełnomocnika może wynikać z istniejącego 
między nimi stałego stosunku zlecenia, udokumentowanego przedłożoną do akt 
sprawy umową stałego zlecenia z dnia 22 czerwca 2010 r., na mocy której 
zleceniobiorca zobowiązał się do prowadzenia kompleksowej obsługi interesów 
prawnych zleceniodawcy (tj. powódki) przed organami Spółdzielni Budowlano – 
Mieszkaniowej „P.” w W. w zakresie przygotowywania pism, wniosków, skarg etc., 
dotyczących 
spraw 
związanych 
z 
wykonywaniem 
praw 
i  obowiązków 
zleceniodawcy – członka wymienionej Spółdzielni.  
Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę, że po myśli art. 87 § 1 k.p.c. 
o   dopuszczalności 
udzielenia 
pełnomocnictwa 
procesowego 
nie 
decyduje 
wyłącznie 
fakt 
pozostawania 
pełnomocnika 
w 
stałym 
stosunku 
zlecenia 
z  mocodawcą, ale ponadto wymaga się, aby konkretna sprawa wchodziła w zakres 
tego zlecenia. Zachodzi to wówczas, gdy przedmiot sprawy, tj. żądanie pozwu 
i  jego podstawa faktyczna, obejmuje czynność prawną lub usługę wchodzącą 
w  zakres zlecenia. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie, w której 
umowa stałego zlecenia została zawarta już po jej wszczęciu, wobec czego nie 
może być mowy o tym, aby przedmiot tej sprawy wchodził w zakres udzielonego 
zlecenia.  
Ustalenie, iż pełnomocnik powódki, który wniósł apelację w jej imieniu, nie 
może pełnić tej funkcji w postępowaniu cywilnym, skutkuje ponadto wykluczeniem 
możliwości potwierdzenia przez samą stronę czynności dokonanych przez tę 
osobę, więc apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 370 k.p.c. w zw. z art. 
373 k.p.c. 
W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka wniosła o jego uchylenie. 

 
3 
W uzasadnieniu zażalenia zakwestionowała pogląd Sądu Apelacyjnego, że 
przedmiot niniejszej sprawy nie może wchodzić w zakres udzielonego zlecenia z tej 
przyczyny, iż umowa stałego zlecenia została zawarta już po wszczęciu niniejszej 
sprawy. Wskazała, że ten pogląd jest oczywiście błędny, ponieważ umowa stałego 
zlecenia została zawarta w dniu 22 czerwca 2010 r., a przedmiotowa sprawa 
została wszczęta pozwem wniesionym w dniu 6 lipca 2010 r., a zatem w tej dacie 
umowa stałego zlecenia już istniała. Ponadto zakwestionowała stanowisko, iż stałe 
zlecenie, stanowiące podstawę udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie może 
dotyczyć spraw mających swoje źródło w zdarzeniach zaistniałych przed 
zawarciem takiej umowy.  
Pozwana nie ustosunkowała się do zażalenia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 
Skarżący trafnie zarzucił, że Sąd Apelacyjny – pomimo prawidłowego 
ustalenia, iż pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 6 lipca 2010 r., 
a umowa stałego zlecenia między powódką a jej pełnomocnikiem G. N. została 
zawarta w dniu 22 czerwca 2010 r. – przyjął błędny wniosek o zawarciu w/w umowy 
już po wszczęciu przedmiotowej sprawy. Ta okoliczność nie miała jednak 
decydującego znaczenia dla oceny zasadności obecnego zażalenia. Przede 
wszystkim wziąć bowiem trzeba pod uwagę relacje, jakie w świetle art. 87 § 1 k.p.c. 
powinny zachodzić między istnieniem stałego stosunku zlecenia a udzieleniem 
przez stronę pełnomocnictwa procesowego osobie pozostającej z nią w takim 
stosunku. Chodzi o to, że istnienie stałego stosunku zlecenia powinno 
w  konkretnym wypadku mieć charakter niejako pierwotny w stosunku do udzielenia 
pełnomocnictwa procesowego w danej sprawie. Oznacza to, iż najpierw powinien 
istnieć między stroną a jej pełnomocnikiem procesowym stały stosunek zlecenia, 
a  dopiero potem możliwe jest udzielenie takiemu zleceniobiorcy pełnomocnictwa 
procesowego, ale jedynie wtedy, gdy konkretna sprawa pozostaje w związku 
z  przedmiotem istniejącego między nimi stałego stosunku zlecenia. 
Na taki sposób rozumienia powyższego zagadnienia wskazano zwłaszcza 
w  uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008 r. sygn. akt III CZP 51/08 
(OSNC 2009/7-8/104), w której uzasadnieniu stwierdzono, że okolicznością 

 
4 
doniosłą przy ustanawianiu pełnomocnika nie jest to, czy zlecenie obejmowało 
zastępowanie zleceniodawcy przed sądem, lecz to, że potrzeba żądania 
rozstrzygnięcia przez sąd wiąże się lub wynika z okoliczności faktycznych objętych 
udzielonym uprzednio zleceniem. W przeciwnym razie pominięte zostałoby 
wynikające z art. 87 § 1 k.p.c. ustawowe ograniczenie zakresu pełnomocnictw 
udzielanych w postępowaniu cywilnym dla osób pozostających w stałym stosunku 
zlecenia, które mogą być pełnomocnikami tylko wtedy, gdy przedmiot sprawy 
wchodzi w zakres tego zlecenia.  
Podzielając to stanowisko i odnosząc je do okoliczności niniejszej sprawy, 
zauważyć należy, że z treści umowy stałego zlecenia z dnia 22 czerwca 2010 r. 
wynika, że na jej podstawie zleceniobiorca zobowiązał się wobec powódki do 
podejmowania 
bliżej 
wymienionych 
czynności 
przed 
organami 
pozwanej 
spółdzielni. Można zatem przyjąć, że w zakres przedmiotu zlecenia nie wchodziło 
zasadniczo i pierwotnie reprezentowanie powódki przez zleceniobiorcę przed 
sądem, lecz w sferze stosunków prawnych łączących ją z pozwaną. Między 
stronami tej umowy powstał więc stosunek prawny odrębny od ustanowionego 
następnie stosunku pełnomocnictwa procesowego. Na podstawie tego stosunku 
zleceniobiorca mógł reprezentować powódkę wobec pozwanej Spółdzielni w sferze 
łączących ich stosunków prawnych, w szczególności w zakresie stosunku 
członkostwa.  
Z 
tego 
punktu 
widzenia 
zakwestionowane 
przez 
Sąd 
Apelacyjny 
pełnomocnictwo procesowe nie obejmowało bezpośrednio sfery stosunków 
prawnych między powódką a pozwaną Spółdzielnią, dla której wystarczająca była 
sama umowa stałego zlecenia z dnia 22 czerwca 2010 r., lecz obejmowało 
reprezentowanie powódki w postępowaniu cywilnym. Dotyczyło więc innej sfery 
prawnej i jego podstawę stanowiło odrębne od tej umowy zdarzenie prawne w 
postaci jednostronnego oświadczenia woli o udzieleniu pełnomocnictwa. Natomiast 
związek między tymi stosunkami prawnymi polegał na tym, że powódka udzieliła 
pełnomocnictwa procesowego G. N. właśnie dlatego, iż istniał między nimi odrębny 
stosunek prawny w postaci umowy stałego zlecenia, na podstawie którego mogła 
domagać się od niej wykonania tego pełnomocnictwa, ponieważ obejmowało ono 
spór, wiążący się ze sprawami, w zakresie których reprezentowała powódkę wobec 

 
5 
spółdzielni, będącej przeciwnikiem procesowym mocodawcy w  niniejszej sprawie. 
Oznacza to, że wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Apelacyjnego przedmiot tej 
sprawy wchodzi w zakres istniejącego między nimi stałego stosunku zlecenia. 
Dodać wypada, że dla stwierdzenia, iż przedmiot obecnej sprawy wchodzi 
w  zakres tego zlecenia nie może mieć decydującego znaczenia sama data 
zawarcia umowy stałego zlecenia. Istotne jest bowiem, że zgodnie z treścią tej 
umowy chodzi o reprezentowanie interesów powódki wobec konkretnego podmiotu, 
a nie bezpośrednio i wyłącznie o wystąpienie zleceniobiorcy jedynie w charakterze 
pełnomocnika procesowego zleceniodawcy bez reprezentowania go w innym 
zakresie. Ponadto uwzględnić należy, że przynajmniej w świetle zamiaru stron, 
któremu dały wyraz w szczególności w nazwie i treści umowy, chodzi o nawiązanie 
stałego (trwałego), a nie jedynie doraźnego stosunku prawnego między nimi, 
wiążącego się z niniejszym procesem (zob. podobnie w post. SN z dnia 15 maja 
2007 r. sygn. akt V CZ 32/07, Lex 485996).  
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. 
z  art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu.