II CZ 62/09

Sygn. akt II CZ 62/09 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 25 listopada 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
 
SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) 
SSN Wojciech Jan Katner 
SSA Barbara Trębska (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa M.R. 
przeciwko „E." – Spółce Akcyjnej  
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 25 listopada 2009 r., 
zażalenia powódki  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny na podstawie art. 1302 § 3 
k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną powódki M.R. od prawomocnego wyroku Sądu 
Apelacyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, iż pełnomocnik, 
zwolnionej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości powódki, uiścił 
od wniesionej skargi kasacyjnej opłatę sądową w kwocie 30 zł, zamiast opłaty 
stosunkowej w wysokości 5% wartości przedmiotu zaskarżenia. Powołując się na 
uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., Sąd 
Apelacyjny wskazał, że zwolnienie strony od kosztów sądowych w sprawie, 
przyznane 
w 
postępowaniu 
przed 
sądem 
powszechnym, 
nie 
obejmuje 
postępowania kasacyjnego. 
W zażaleniu powódka wniosła o uchylenie powyższego postanowienia. 
Podniosła naruszenie prawa materialnego (zapewne chodziło skarżącej o prawo 
procesowe), tj. art. 2 k.p.c. w zw. z art. 100 ust. 1 i art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przez błędną 
wykładnię i uznanie, że z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia sądu drugiej 
instancji dochodzi do zakończenia postępowania i udzielone powódce przez sąd 
pierwszej instancji całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, nie obejmuje 
dalszego postępowania wywołanego skargą kasacyjną, chociaż toczy się ono 
między tymi samymi stronami i o to samo roszczenie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Problem, czy udzielone stronie w postępowaniu rozpoznawczym zwolnienie 
od kosztów sądowych rozciąga się na postępowanie wszczęte wniesieniem skargi 
kasacyjnej, rozstrzygnięty został w uchwale Sądu Najwyższego podjętej w składzie 
siedmiu sędziów w dniu 5 czerwca 2008 r. (III CZP 142/07, OSNC 2008/11/122), 
której została nadana moc zasady prawnej, co oznacza, że Sąd rozpoznający 
niniejsze zażalenie jest jej treścią związany. W uchwale tej Sąd Najwyższy 
opowiedział się przeciwko rozciąganiu zwolnienia od kosztów sądowych 
z postępowania przed sądami powszechnymi na postępowanie kasacyjne. 

 
3 
W uzasadnieniu uchwały podkreślono m. in., że po zmianach kodeksu 
postępowania cywilnego wprowadzonych nowelizacją z 2004 r. kasacja, która do tej 
pory była zwyczajnym środkiem zaskarżenia, została zastąpiona skargą kasacyjną, 
stanowiącą nadzwyczajny środek zaskarżenia. W efekcie postępowanie kasacyjne 
utraciło charakter postępowania w trzeciej instancji, a skarga kasacyjna wnoszona 
poza tokiem instancji stała się instrumentem kontroli zgodności z prawem 
prawomocnych orzeczeń wydawanych przez sądy powszechne. Cel i przedmiot 
postępowania 
przed 
Sądem 
Najwyższym 
jest 
inny 
niż 
przed 
sądami 
powszechnymi, gdyż jako sąd szczególny nie rozstrzyga on sprawy ani nie osądza 
osób oraz zgłaszanych przez nie roszczeń, lecz wyłącznie kontroluje legalność 
zaskarżonego orzeczenia. Uzyskanie przez orzeczenie rozstrzygające istotę 
sprawy przymiotu prawomocności oznacza zakończenie sprawy poddanej pod 
osąd, przez co z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia dochodzi też do 
spełnienia się celu zwolnienia od kosztów sądowych udzielonego stronie w fazie 
rozpoznawczej. 
Przeciw 
rozciąganiu 
zwolnienia od 
kosztów 
przyznanego 
w  postępowaniu rozpoznawczym przed sądem powszechnym na postępowanie 
kasacyjne przemawia także wyjątkowy charakter zwolnienia, będącego formą 
przejmowania przez Skarb Państwa obowiązku strony. Również istotny jest fakt, że 
nadzwyczajne środki prawne są z reguły wnoszone po upływie znacznego czasu od 
chwili uzyskania zwolnienia, co wielokrotnie powoduje dezaktualizację przyczyn 
usprawiedliwiających wniosek w tym przedmiocie. 
Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżone orzeczenie jest prawidłowe. 
Udzielone skarżącej zwolnienie od kosztów sądowych dotyczyło jedynie 
postępowania przed sądami pierwszej i drugiej instancji i dlatego też, skoro we 
wniesionej skardze kasacyjnej nie domagała się ona zwolnienia od kosztów 
sądowych, ani nie uiściła należnej opłaty od skargi, jej odrzucenie na podstawie 
art. 1302 § 3 k.p.c. było uzasadnione. 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. 
z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.