I CZ 72/09

Sygn. akt I CZ 72/09 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 26 listopada 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Grzegorz Misiurek 
 
 
 
w sprawie z wniosku G. T. Spółki z o.o.  
przy uczestnictwie Parafii Ewangelicko – Augsburskiej i Miasta Stołecznego 
Warszawy 
o wpis w dziale III księgi wieczystej, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 26 listopada 2009 r., 
zażalenia wnioskodawcy  
na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 6 maja 2009 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 6 maja 2009 r. Sąd Okręgowy odrzucił, jako 
niedopuszczalną, skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia z dnia 25 
listopada 2008 r., którym Sąd ten zmienił postanowienie Sądu Rejonowego w W. z 
dnia 4 lipca 2008 r., uchylił wpis dokonany w dniu 5 września 2007 r. w dziale III 
księgi wieczystej nr … i oddalił wniosek o dokonanie – na podstawie umowy 
przedwstępnej sprzedaży prawa użytkowania wieczystego z dnia 14 listopada 2006 
r. – wpisu roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej. 
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że, zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c., 
w postępowaniu wieczystoksięgowym skarga kasacyjna przysługuje od wydanych 
przez sąd drugiej instancji postanowień co do istoty sprawy, kończących 
postępowanie w sprawie. Sprawa niniejsza dotyczyła natomiast wpisu w księdze 
wieczystej roszczenia wynikającego z umowy przedwstępnej sprzedaży prawa 
użytkowania wieczystego, który może być uznany jedynie za orzeczenie 
w określonej kwestii wpadkowej, a nie za orzeczenie kończące postępowanie 
w sprawie (art. 3986 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). 
W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawczyni zarzuciła Sądowi 
Okręgowemu naruszenie przepisów: art. 5191 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, 
że postanowienie sądu drugiej instancji zmieniające postanowienie o wpisie 
w dziale III księgi wieczystej roszczenia o zawarcie umowy sprzedaży prawa 
użytkowania wieczystego, wynikającego z umowy przedwstępnej, nie jest 
postanowieniem co do istoty sprawy, i art. 3986 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. 
przez odrzucenie wniesionej skargi kasacyjnej, mimo że nie może być ona uznana 
za niedopuszczalną. W konkluzji żaląca wnosiła o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zasadność zażalenia uzależniona jest od rozstrzygnięcia kwestii, czy 
postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 25 listopada 2008 r. jest postanowieniem 
co do istoty, kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. 

 
3 
Sąd Okręgowy, powołując się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony 
w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r., III CKN 1289/00 (niepubl.), stanął na 
stanowisku, że postanowienie z dnia 25 listopada 2008 r. dotyczy jedynie 
określonej kwestii wpadkowej i dlatego nie może być uznane za kończące 
postępowanie w sprawie. Uszło jednak uwagi Sądu Okręgowego, że powołane 
postanowienie Sądu Najwyższego zapadło w odmiennym stanie prawnym, na co 
zwrócił już uwagę Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 29 czerwca 
2004 r., II CK 541/03 (OSNC 2005, nr 6, poz. 112). Kwestia charakteru 
postanowienia z dnia z dnia 25 listopada 2008 r. wymagała zatem rozważenia 
w świetle aktualnego stanu prawnego. 
Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (jedn. tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. – 
dalej: „u.k.w.h.”), w księdze wieczystej – w wypadkach przewidzianych 
w przepisach ustawowych – mogą być ujawniane nie tylko prawa rzeczowe, lecz 
także prawa osobiste i roszczenia, w tym między innymi roszczenie o przeniesienie 
własności 
nieruchomości 
lub 
użytkowania 
wieczystego. 
Wpis 
roszczenia 
o przeniesienie użytkowania wieczystego kreuje określony stosunek prawny między 
uprawnionym a każdoczesnym właścicielem nieruchomości, przez co służy 
ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, o którym mowa w art. 1ust. 1 u.k.w.h. 
Z tej przyczyny wpis takiego roszczenia w księdze wieczystej nie może być 
uznawany 
jedynie 
za 
rozstrzygnięcie 
kwestii 
wpadkowej 
wiążącej 
się 
z postępowaniem wieczystoksięgowym. Postanowienie sądu drugiej instancji 
w sprawie o wpis roszczenia o przeniesienie użytkowania wieczystego jest zatem 
postanowieniem co do istoty, kończącym postępowanie w sprawie, od którego 
przysługuje skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 21 maja 2004 r., V CZ 42/04, OSNC 2005, nr 5, poz. 93 oraz 
powołane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 
541/03). 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 zdanie 
pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie. 
 
md