I CZ 8/13

Sygn. akt I CZ 8/13 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 14 marca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSN Agnieszka Piotrowska 
 
 
w sprawie z wniosku K. W. 
przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta […]  
i Przedsiębiorstwa Handlu Opałem i Materiałami Budowlanymi  
w W., obecnie w likwidacji 
o wpis, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2013 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 21 listopada 2012 r.,  
 
 
1) uchyla zaskarżone postanowienie; 
2) zasądza 
od 
uczestników 
postępowania 
na 
rzecz 
wnioskodawczyni kwotę 150 zł (sto pięćdziesiąt złotych) 
tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
    
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy 
w W. odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego Sądu z 
dnia 5 czerwca 2012 r. oddalającego apelację wnioskodawczyni od postanowienia 
Sądu pierwszej instancji oddalającego wniosek o wpisanie w  dziale III określonej 
księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie użytkowania  wieczystego opisanej we 
wniosku nieruchomości, przysługującego wnioskodawczyni na podstawie art. 7 
dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na 
obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm. - dalej: „dekret 
warszawski”).  
    
Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, bowiem 
zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem „co do istoty sprawy” 
w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c., gdyż dotyczy wpisu w dziale III księgi wieczystej  
roszczenia przewidzianego w dekrecie warszawskim, a zgodnie z postanowieniem 
Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2002 r. III CKN 1289/00 (niepubl.), 
rozstrzygnięcie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. w przedmiocie wpisu 
roszczenia o przeniesienie własności nieruchomości jest orzeczeniem jedynie 
w kwestii wpadkowej i wydane postanowienie nie jest postanowieniem kończącym 
postępowanie w sprawie, a zatem skarga kasacyjna od niego nie przysługuje. 
    
W zażaleniu wnioskodawczyni, zarzucając naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c., 
art. 3986 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., wnosiła 
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi II instancji 
do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania 
zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
    
Zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. w sprawach wieczystoksięgowych skarga 
kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia 
co   do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia 
wniosku  i umorzenia 
postępowania 
kończących 
postępowanie 
w 
sprawie. 
Ocena  zaskarżonego postanowienia zależy zatem od rozstrzygnięcia kwestii, 

 
3 
czy  postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 czerwca 2012 r., od którego 
wniesiona została skarga kasacyjna, jest postanowieniem co do istoty, kończącym 
postępowanie w sprawie. 
   
Odpowiadając na to pytanie przecząco, Sąd Okręgowy powołał się na 
stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r. 
III CKN 1289/00, jednak przeoczył, że zostało ono wyrażone na tle innego stanu 
prawnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 29 czerwca 
2004 r. II CK 541/03 (OSNC 2005/6/112) oraz z dnia 26 listopada 2009 r. I CZ 
72/09 (niepubl.), wejście w życie ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy 
o księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, 
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - Prawo 
o notariacie (Dz. U. Nr 63, poz. 635) zmieniło stan prawny i uczyniło nieaktualnym 
stanowisko Sądu Najwyższego zajęte w postanowieniu z dnia 10 maja 2002 r. 
III CKN 1289/00.  
   
 Rozważając co, w zmienionym stanie prawnym, należy rozumieć pod 
pojęciem „istoty sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym, Sąd Najwyższy 
w powołanych wyżej postanowieniach z dnia 29 czerwca 2004 r. i z dnia 
26 listopada 2009 r. wskazał, że istotę sprawy w tym postępowaniu określają 
przesłanki 
materialnoprawne 
wniosku 
o 
wpis. 
Rozstrzygnięcia 
wydane 
w przedmiocie określonym w art. 16 ust. 1 i 2 u.k.w.h. dotyczą skuteczności praw 
osobistych i roszczeń. Wpis dotyczący roszczenia o przeniesienie własności lub 
użytkowania wieczystego jest rozstrzygnięciem materialnoprawnym, gdyż kreuje 
określony stosunek prawny między uprawnionym a każdorazowym właścicielem 
nieruchomości, przez co służy ustaleniu stanu prawnego nieruchomości, o którym 
mowa w art. 1 ust. 1 u.k.w.h. Dlatego taki wpis nie może być uznany jedynie 
za rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej w postępowaniu wieczystoksięgowym. 
Postanowienie sądu drugiej instancji w sprawie o wpis roszczenia o ustanowienie 
(przeniesienie) użytkowania wieczystego jest zatem postanowieniem co do istoty, 
kończącym postępowanie w sprawie, od którego przysługuje skarga kasacyjna do 
Sądu Najwyższego (porównaj także postanowienie tego Sądu z dnia 21 maja 
2004 r. V CZ 42/04, OSNC 2005/5/93). 

 
4 
    
Skarga kasacyjna przysługuje zatem również od postanowienia Sądu drugiej 
instancji oddalającego apelację od postanowienia wydanego w przedmiocie 
wniosku o dokonanie na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h. wpisu w dziale 
III   księgi wieczystej roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego 
przysługującego w oparciu o art. 7 dekretu warszawskiego.  
Biorąc to pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39816 w zw. z art. 
3941 § 3 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie, a na podstawie art. 98 w zw. 
z art. 108 § 1, art. 397 § 3, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. orzekł o kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw