I CZ 79/12

Sygn. akt I CZ 79/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 8 sierpnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie ze skargi A. D. o wznowienie postępowania zakończonego 
postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 14 listopada 2008 r.,  
w sprawie z wniosku A. D., J. D.  
i T. E.-K. 
przy uczestnictwie A. D., M. D., W. D., Miasta Stołecznego Warszawa, H. S., A. D. 
i A. G. 
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 8 sierpnia 2012 r., 
zażalenia skarżącej na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 10 października 2011 r.,  
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi 
Okręgowemu do ponownego rozpoznania. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił skargę A. D. o 
wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem tego Sądu z dnia 14 
listopada 2008 r. Z uzasadnienia kwestionowanego orzeczenia wynika, że 
skarżąca, żona uczestnika J. D., nie brała udziału w postępowaniu dotyczącym 
żądania stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, ale 
wiedziała zarówno o tym, że jest ono prowadzone, jak i o wydanym przez Sąd 
Okręgowy postanowieniu. Nie podjęła jednak żadnych działań mających na celu 
wstąpienie do postępowania, uznając, że jako współposiadaczka nieruchomości 
jest automatycznie objęta skutkami postępowania, a zatem kwestia jej udziału nie 
ma znaczenia. Wobec tego nie może powoływać się na podstawę wskazaną w art. 
401 pkt 2 k.p.c. Ponadto  skarga została złożona po upływie terminu 
przewidzianego w art. 407 § 1 k.p.c., ponieważ wiedza o toczącym się 
postępowaniu obejmuje również wiedzę o wydaniu w dniu 14 listopada 2008 r. 
postanowienia kończącego postępowanie odwoławcze, zwłaszcza w posiedzeniu, 
podczas którego Sąd dokonał ogłoszenia go, brał udział mąż skarżącej. 
 
W zażaleniu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia, 
zarzucając że z obrazą art. 328 § 2 k.p.c. Sąd nie odniósł się do kwestii, czy 
powinna być wezwana do udziału w postępowaniu, skoro jej posiadanie mogło 
również prowadzić do nabycia własności. Naruszenie art. 407 § 1 k.p.c. Sąd 
Okręgowy wiąże  z przyjęciem domniemania, że miała wiedzę o postępowaniu 
prowadzonym na wniosek jej męża oraz świadomość konieczności udziału w niej 
i wydania niekorzystnego orzeczenia. Skargę wniosła przed upływem terminu 
określonego w art. 407 § 1 k.p.c., liczonego od wydania prawomocnego 
postanowienia o odrzuceniu jej wniosku o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:   
Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego regulujące postępowanie             
o stwierdzenie zasiedzenia nie określają kręgu zainteresowanych, odsyłając 
w tym zakresie, zgodnie z systematyką księgi drugiej do art. 510 § 1 k.p.c., który 
przewiduje, że zainteresowanym jest każdy, czyich spraw dotyczy wynik 
postępowania. Wskazuje to na szerokie ujęcie tego wyrażenia w tym 
znaczeniu, że zainteresowanie wynikiem obejmuje zarówno bezpośredni, jak 

 
3 
i  pośredni interes, wskazujący na udział w postępowaniu. Należy zatem przyjąć, 
że  zainteresowanymi bezpośrednio udziałem w postępowaniu o stwierdzenie 
zasiedzenia są dotychczasowy właściciel oraz ten, kto twierdzi, że nabył własność 
rzeczy przez zasiedzenie. Pośrednie zainteresowanie i możliwość brania udziału 
w postępowaniu dotyczy osób, które mają rzecz w posiadaniu  nieprowadzącym do 
zasiedzenia 
(dzierżawca, 
użytkownik), 
a 
w 
odniesieniu 
do 
zasiedzenia 
nieruchomości właściciele sąsiednich nieruchomości, jeśli wysuwają pretensje do 
tej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu. Sąd ma obowiązek czuwania 
z urzędu nad tym, aby w postępowaniu brali udział wszyscy zainteresowani.              
W celu ustalenia kręgu zainteresowanych może żądać od wnioskodawcy lub 
uczestników postępowania informacji, które pozwolą na ustalenie kręgu 
zainteresowanych i jeżeli nie biorą udziału w postępowaniu, na  wezwanie ich do 
udziału w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 
2001 r., I CKN 1359/00, niepubl.). Niezależnie od tego uzupełnienie kręgu 
uczestników może być dokonane także z inicjatywy osoby zainteresowanej, która 
wiedząc  o toczącym się postępowaniu powinna domagać się dopuszczenia do 
udziału w nim (art. 510 § 1 k.p.c.). Niewezwanie do udziału  w sprawie nie prowadzi 
do nieważności postępowania, ale stanowi uchybienie procesowe, które może mieć 
wpływ na wynik sprawy. Niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie nie 
powoduje nieważności postępowania (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu 
Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, OSNC 2010, nr 7-8, 
poz.98). W art. 524 § 2 k.p.c. przyznane zostało zainteresowanemu, który nie brał 
udziału w postępowaniu, uprawnienie do wniesienia skargi o wznowienie 
postępowania, jeżeli wydane postanowienie narusza jej prawa, przy czym chodzi tu 
o naruszenie prawa materialnego. Odesłanie w art. 524 § 2 zd. 2 k.p.c. do 
przepisów o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania 
(art. 401 pkt 2 k.p.c.) oznacza, że zainteresowany zobowiązany jest do wykazania, 
że nie brał udziału w postępowaniu zakończonym kwestionowanym orzeczeniem 
z przyczyn od siebie niezależnych. Nie wypełnia tego wymagania fakt niebrania 
przez zainteresowanego w postępowaniu mimo, iż widział o tym, że takie 
postępowanie jest prowadzone, ale nie wstąpił do niego, choć nic nie stało na 
przeszkodzie wykonaniu uprawnienia objętego art. 510 § 1 k.p.c. (por. uchwała 

 
4 
Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 1974 r., III CZP 88/74, OSNCP 1974, nr 1, 
poz. 4). Wobec tego skarżący powinien uprawdopodobnić, że nie wiedział 
o toczącym się postępowaniu i brak jest jakiejkolwiek jego winy w niewzięciu 
udziału w sprawie.  
W rozpoznawanej sprawie Sąd Okręgowy przyjął, że skarżąca wiedziała 
o toczącym się postępowaniu, a o wydaniu skarżonego postanowienia dowiedziała 
się w dniu jego ogłoszenia, opierając się na niejednoznacznych wypowiedziach 
pisemnych oraz domniemaniu, że skoro wiedział mąż skarżącej, to wiedziała i ona. 
Dla takiej konstatacji brak, na obecnym etapie sprawy, dostatecznych podstaw. 
Skarżąca posiadała materialnoprawne uprawnienie do udziału w sprawie                
o stwierdzenie zasiedzenia, a zatem celem stwierdzenia istnienia przesłanek 
objętych art. 524 § 2 w związku z art. 401 pkt 2 k.p.c. należało co najmniej 
ją wysłuchać. Chodzi bowiem o przesłanki zawinienia, które są związane 
ze świadomością charakteru postępowania i udziału w nim, co ma szczególne 
znaczenie, w wypadku, gdy ma miejsce samoistne posiadanie nieruchomości 
przez  współmałżonków. 
Zachodziła 
również, 
dla 
oceny 
kwestii 
wiedzy                
o postępowaniu i zawinienia skarżącej, konieczność rozważenia wszystkich 
okoliczności sprawy.  Dotyczy to także dochowania terminu do wniesienia skargi 
przewidzianego art. 407 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. 
  Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 
w związku z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie 
i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.