I CZ 74/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieuiszczenia opłaty, uznając, że zwolnienie od kosztów sądowych uzyskane w niższej instancji powinno obejmować postępowanie kasacyjne, jeśli skarga została wniesiona przed wydaniem uchwały III CZP 142/08.
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego z powodu nieuiszczenia opłaty, uznając, że zwolnienie od kosztów sądowych uzyskane w postępowaniu przed sądem powszechnym nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Pozwany w zażaleniu zarzucił, że rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tej kwestii zostały rozstrzygnięte uchwałą III CZP 142/08, która weszła w życie po wniesieniu skargi. Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu apelacyjnego, stwierdzając, że skarga została wniesiona przed podjęciem uchwały, a skarżący zastosował się do dominującego wówczas poglądu.
Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego J. S. z powodu nieuiszczenia opłaty stosunkowej, uznając, że zwolnienie od kosztów sądowych uzyskane w postępowaniu przed sądem powszechnym nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Pozwany w zażaleniu podniósł, że rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tej kwestii zostały rozstrzygnięte uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/08, która weszła w życie po wniesieniu skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, zważył, że po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego w 2004 r. pojawiła się rozbieżność w orzecznictwie co do tego, czy zwolnienie od kosztów sądowych uzyskane w postępowaniu przed sądem powszechnym obejmuje postępowanie kasacyjne. Dominujący kierunek wykładni rozstrzygał tę kwestię pozytywnie, jednak pojawiły się też orzeczenia przeciwne. Rozbieżność tę przesądziła uchwała III CZP 142/08, która przyznała, że zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje postępowania kasacyjnego, i nadano jej moc zasady prawnej. Sąd Najwyższy podkreślił jednak, że ze względu na potrzebę ujednolicenia praktyki i uniknięcia komplikacji, uchwała ta ma zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, gdyż została ona wniesiona przed podjęciem uchwały, a skarżący zastosował się do dominującego wówczas poglądu. Rozstrzygnięcie to pozwala uniknąć sytuacji, w której strona ponosiłaby niekorzystne konsekwencje rozbieżności w orzecznictwie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, po uchwale III CZP 142/08 zwolnienie to nie obejmuje postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów III CZP 142/08, stwierdził, że zwolnienie od kosztów sądowych przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Uchwała ta ma zastosowanie na przyszłość od dnia jej podjęcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
J. S.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (…) S.A. | spółka | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (3)
Pomocnicze
k.p.c. art. 130² § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna została wniesiona przed podjęciem uchwały III CZP 142/08, a skarżący zastosował się do dominującego wówczas poglądu. Uchwała III CZP 142/08 ma zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia.
Odrzucone argumenty
Zwolnienie od kosztów sądowych uzyskane w postępowaniu przed sądem powszechnym nie obejmuje postępowania kasacyjnego (argument sądu apelacyjnego).
Godne uwagi sformułowania
rozbieżność w orzecznictwie uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego uchwale nadano moc zasady prawnej dokonana w uchwale wykładnia ma zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący
Hubert Wrzeszcz
sprawozdawca
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasady prawnej dotyczącej stosowania w czasie uchwał Sądu Najwyższego rozstrzygających rozbieżności w orzecznictwie, w szczególności w kontekście kosztów postępowania kasacyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy skarga kasacyjna została wniesiona przed podjęciem uchwały rozstrzygającej rozbieżność w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z kosztami postępowania kasacyjnego i zasadą stosowania prawa w czasie, co jest kluczowe dla praktyków prawa.
“Czy zwolnienie z kosztów w niższej instancji chroni przed opłatą w Sądzie Najwyższym? Kluczowa zasada stosowania prawa w czasie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 74/08 POSTANOWIENIE Dnia 15 października 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Gerard Bieniek (przewodniczący) SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa Banku (…) S.A. z siedzibą w W. przeciwko J. S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 października 2008 r., zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną pozwanego J. S. z powodu nieuiszczenia opłaty stosunkowej obliczonej od wskazanej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia. Zdaniem Sądu całkowite zwolnienie od kosztów sądowych, które pozwany uzyskał w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Zatem ograniczenie opłaty od skargi kasacyjnej do uiszczenia jedynie opłaty podstawowej, w sytuacji w której skarżący nie zawarł w skardze wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, oznacza, że skarga kasacyjna nie została należycie opłacona i podlega odrzuceniu bez wzywania do uiszczenia opłaty (art. 1302 § 3 k.p.c.). 2 W zażaleniu pełnomocnik pozwanego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił, że zarysowane w orzecznictwie Sąd Najwyższego rozbieżności dotyczące kwestii, czy udzielone w postępowaniu przed sądem powszechnym zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje także postępowanie kasacyjne, zostały rozstrzygnięta – w sposób niekorzystny dla skarżącego – dopiero w podjętej po wniesieniu skargi kasacyjnej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/08 (niepubl.). Powód, powołując się na przytoczoną uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego, wniósł o oddalenie zażalenia pozwanego i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego ustawami z dnia 2 lipca i 22 grudnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 172, poz. 1804 i Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) pojawiła się w orzecznictwie rozbieżność dotycząca kwestii, czy udzielone stronie w postępowaniu przed sądem powszechnym zwolnienie od kosztów sądowych obejmuje także postępowanie kasacyjne. W judykaturze Sądu Najwyższego dominował kierunek wykładni rozstrzygający wspomnianą kwestię pozytywnie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30 maja 2006 r., I CZ 23/06, z dnia 26 lipca 2006 r., IV CZ 59/06, z dnia 20 października 2006 r., IV CZ 77/06, z dnia 9 listopada 2006 r., IV CZ 85/06, z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 54/07, z dnia 29 listopada 2007 r., III CZ 49/07, niepubl.). Pojawiły się jednak także orzeczenia, w których Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że udzielone stronie w toku postępowania rozpoznawczego zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje postępowania kasacyjnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 stycznia 2007 r., III CZ 3/07 i z dnia 14 marca 2007 r. I CZ 5/07, niepubl.). Ujawnioną rozbieżność w orzecznictwie przesądził Sąd Najwyższy podjętą – na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego – uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 (Biul. SN 2008, nr 6, poz. 7), w której przyjął, że zwolnienie od kosztów sądowych, przyznane w postępowaniu przed sądem powszechnym, nie obejmuje postępowania kasacyjnego. Uchwale nadano moc zasady prawnej. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy podkreślił, że ze względu na dążenie do umocnienia oddziaływania podjętej uchwały i ujednolicenia praktyki, a także do uniknięcia komplikacji, które mogłyby nastąpić na skutek stosowania uchwały jako 3 argumentu przy wnoszeniu skarg o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniami opartymi na wykładni odmiennej niż w niej zastosowana, rozważył także zakres jej związania – jako zasady prawnej – w czasie. Podstawę do tych rozważań dał głoszony w literaturze oraz w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego pogląd, że w sytuacji, w której występowały rozbieżności interpretacyjne w praktyce funkcjonowania prawa – w zachowaniu podmiotów zobowiązanych do przestrzegania norm prawnych oraz w działaniach organów powołanych do ich stosowania – istnieje możliwość ograniczenia wstecznego stosowania ustalonej interpretacji przepisu (por. uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995 r., W 9/94, OTK Zb. Urz. 1995, nr 1, poz. 20). Do rozważań tych skłaniała także – jak podkreślono w uzasadnieniu uchwały – wnikliwa, zasługująca w pełni na akceptację analiza zdań odrębnych Sędziów Sądu Najwyższego do uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2007 r., BSA I-4110-5/07 (OSNC 2008, nr 4, poz. 42). W konsekwencji, Sąd Najwyższy stwierdził, że dokonana w uchwale wykładnia ma zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia. To oznacza, że nie ma podstaw, mimo podjęcia uchwały III CZP 142/08, do odrzucenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, skoro skarga została wniesiona kilka miesięcy przed podjęciem przytoczonej uchwały, a skarżący zastosował się do dominującego wówczas odmiennego poglądu wyrażanego w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przyjęte rozstrzygnięcie pozwala także uniknąć sytuacji, w której strona ponosiłaby niekorzystne dla niej konsekwencje rozbieżności w orzecznictwie, istniejącej w okresie oczekiwania na jej autorytatywne rozstrzygnięcie przez skład powiększony Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r. IV CZ 52/08, niepubl.). Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 39815 § 1 w związku z art. 3981 § 3 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI