I CZ 66/09

Sygn. akt I CZ 66/09 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 5 listopada 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z powództwa Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Skarbu 
Państwa 
przeciwko PAN, A.J. i M.J. 
o ustalenie nieważności umowy, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 5 listopada 2009 r., 
zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 12 maja 2009 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 12 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił skargę 
kasacyjną powoda - Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa od wyroku Sądu 
Okręgowego w W. z dnia 28 listopada 2008 r. Sąd odwoławczy uznał, że skarżący 
uchybił 2 - miesięcznemu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie 
Sądu termin ten upłynął w dniu 27 marca 2009 r., natomiast skarga została 
wniesiona dopiero 4 kwietnia 2009 r. Sąd wyjaśnił, że termin liczył, uznając za 
prawidłowe doręczenie odpisu wyroku dokonane powodowi na adres Ministra 
Skarbu Państwa w dniu 28 listopada 2008 r., nie znalazł bowiem podstaw do 
doręczenia tego orzeczenia Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.  
Powyższe 
postanowienie 
strona 
powodowa 
zaskarżyła 
zażaleniem, 
domagając się jego uchylenia w całości. Zarzuciła naruszenie art. 3985 § 1 k.p.c. 
w zw. z art. 133 § 3 zd. 2 k.p.c. i art. 133 § 2 k.p.c. W przekonaniu powoda odpis 
wyroku z uzasadnieniem prawidłowo powinien zostać doręczony Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa, jako organowi wyłącznie uprawnionemu do 
reprezentowania Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym. Doręczenie 
Ministrowi Skarbu Państwa  uprawniało powoda do uznania tej czynności sądu 
za niebyłą, ewentualnie do przyjęcia jej skuteczności dopiero od momentu, kiedy 
powód przekazał Prokuratorii otrzymany odpis orzeczenia i jego motywów. 
Złożenie skargi kasacyjnej nastąpiło przy uwzględnieniu drugiej koncepcji – 
z dochowaniem terminu 2 miesięcy od chwili otrzymania przez Prokuratorię od 
Ministra Skarbu Państwa (w dniu 4 lutego 2009 r.) odpisu wyroku z uzasadnieniem.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Jak wynika z art. 67 § 2 zd. 2 k.p.c. zakres zastępstwa procesowego  Skarbu 
Państwa, wykonywanego przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, określać 
należy w oparciu o regulację zawartą w ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa (Dz.U. Nr 169, poz. 1417 ze zm.). W art. 4 ust. 1 pkt 1 
tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w chwili złożenia przez Ministra Skarbu 
Państwa wniosku o doręczenie odpisu wyroku Sądu II instancji z uzasadnieniem 

 
3 
oraz w momencie realizacji tego wniosku przez Sąd) ustawodawca powierzył 
Prokuratorii Generalnej wykonywanie wyłącznego zastępstwa procesowego Skarbu 
Państwa przed Sądem Najwyższym, z wyłączeniem spraw wskazanych w art. 4 
ust.  4, do których jednak nie zalicza się spór niniejszy. Zdaniem skarżącego 
czynnością, która zapoczątkowuje konieczny udział Prokuratorii w postępowaniu 
jest moment doręczenie odpisu wyroku sądu II instancji, ponieważ tylko 
Prokuratoria uprawniona jest do podjęcia decyzji o potrzebie wniesienia skargi 
kasacyjnej. Dlatego doręczenie tego odpisu musi być dokonane Prokuratorii, a nie 
jednostce organizacyjnej Skarbu Państwa, której właściwość dla doręczeń, 
wynikająca dotąd z art. 133 § 3 w zw. z § 2 k.p.c., zostaje z tą chwilą wyłączona 
przez art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. 
Taki  pogląd miał także zaakceptować Sąd Najwyższy w wyroku z 5 października 
2007 r. (I CSK 223/07).  
Stanowiska skarżącego nie można jednak przyjąć. Wskazane wyżej 
przepisy, określające zakres uprawnień Prokuratorii do podejmowania czynności 
w zakresie wyłącznego zastępstwa przewidzianego w art. 4 ust. 1 pkt 1 powołanej 
ustawy (w brzmieniu obowiązującej przy podejmowaniu działań istotnych dla 
rozstrzygnięcia o zasadności zażalenia), ograniczają je do „wyłącznego zastępstwa 
procesowego Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym”. Są zatem węższe od 
przewidzianego w art. 871 § 1 k.p.c. zakresu czynności objętych przymusem 
profesjonalnego 
zastępstwa 
procesowego 
w 
postępowaniu przed 
Sądem 
Najwyższym, które obejmuje także expressis verbis czynności procesowe związane 
z tym postępowaniem, a podejmowane przed sądem niższej instancji. 
Jednak  nawet w wypadku tego ostatniego przepisu wniosek o doręczenie 
orzeczenia sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem złożony na podstawie art. 
387 § 3 k.p.c. nie jest uznawany za czynność procesową związaną 
z  postępowaniem przed Sądem Najwyższym z uwagi na brak bezpośredniego 
związku z postępowaniem przed tym Sądem. Złożenie przez stronę wniosku 
o  doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie oznacza nic innego, jak 
wolę zapoznania się z motywami zapadłego orzeczenia i podjęcie decyzji, co do 
ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia SN z dnia: 
20 października 2005 r., IV CZ 99/05 -niepubl.; 18 stycznia 2008 r., V CZ 122/07 - 

 
4 
niepubl.; 5 września 2008 r., l CZ 67/08 - niepubl.; 29 czerwca 2006 r., IV CZ 52/06 
- niepubl.). Wniosek kierowany jest do sądu II instancji i przez ten sąd realizowany 
– nie można zatem ani jego złożenia, ani też doręczenia na jego podstawie 
wnioskującemu żądanego odpisu orzeczenia i uzasadnienia uznać za przejaw 
postępowania przed Sądem Najwyższym. Odwoływanie się przez skarżącego do 
uprawnień Prokuratorii w zakresie decyzji o potrzebie wniesienia skargi kasacyjnej 
nie może wpłynąć na odmienną ocenę. Możliwość terminowego przygotowania 
i wniesienia skargi kasacyjnej przez Skarb Państwa w wystarczającym stopniu 
zabezpiecza długi, 2-miesieczny termin do wystąpienia ze taką skargą oraz 
ustanowiony w art. 12 ust. 2 ustawy o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 
obowiązek niezwłocznego przekazania Prokuratorii przez podmiot reprezentujący 
Skarb Państwa informacji i dokumentów zgromadzonych w sprawie wraz ze swoim 
stanowiskiem 
dotyczącym 
zasadności 
podjęcia 
czynności 
przed 
Sądem 
Najwyższym, szczegółowymi informacjami o przedmiocie postępowania oraz 
dowodami w sprawie. Sposób uregulowania zasad współdziałania pomiędzy 
jednostką organizacyjną Skarbu Państwa a Prokuratorią w art. 12 ust. 2 cytowanej 
ustawy oraz w § 11 pkt 2 wykonawczego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów 
z dnia 20 marca 2006 r. w sprawie zakresu i trybu współdziałania Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa przy wykonywaniu zastępstwa procesowego Skarbu 
Państwa z podmiotami reprezentującymi Skarb Państwa (Dz.U. Nr 46, poz. 330) 
wskazuje na pozostawienie zadań związanych z wystąpieniem o odpis orzeczenia 
sądu odwoławczego i jego uzasadnienie oraz otrzymaniem tych dokumentów 
w  gestii podmiotów reprezentujących Skarb Państwa, a nie Prokuratorii jako 
podmiotowi wyłącznie uprawnionemu do występowania za Skarb Państwa przed 
Sądem Najwyższym. Szczególnie wyraźnie wynika to z określenia merytorycznej 
zawartości stanowiska dotyczącego zasadności podjęcia czynności przed Sądem 
Najwyższym, które podmiot reprezentujący powinien przekazać Prokuratorii wraz 
z informacjami i dokumentacją. Stanowisko to, według § 11 pkt 2 rozporządzenia 
wykonawczego, powinno odnosić się do treści uzasadnienia orzeczenia sądu 
drugiej instancji, skargi kasacyjnej wniesionej przez inną stronę (uczestnika) 
postępowania albo zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu; 
do stanowiska dołącza się całość materiałów zgromadzonych w sprawie 

 
5 
(akta podręczne). Oczywiste jest, że odniesienie się do treści uzasadnienia jest 
możliwe tylko w wypadku jego otrzymania. A skoro podmiot reprezentujący Skarb 
Państwa ma takie stanowisko przekazać Prokuratorii niezwłocznie po powzięciu 
wiadomości o zaistnieniu okoliczności, które mogą uzasadniać podjęcie czynności 
przed Sądem Najwyższym, to znaczy że do niego należy zadbanie o podjęcie 
kroków przygotowawczych, warunkujących dopuszczalność złożenia skargi 
kasacyjnej i jemu należy doręczyć odpis orzeczenia z uzasadnieniem. 
We wskazywanym przez skarżącego wyroku Sądu Najwyższego w sprawie I CSK 
223/07 nie znalazł się wywód, wskazujący na przyjęcie przez ten Sąd odmiennego 
stanowiska. Sąd jedynie stwierdził, że „dla Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 
termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg od chwili doręczenia odpisu 
wyroku sądu drugiej instancji wraz z uzasadnieniem”, nie precyzując adresata, 
któremu dokonano doręczenia. Nawet jednak przyjmując, że pogląd ten był 
odmienny od zajętego w niniejszej sprawie – Sąd Najwyższy w aktualnym składzie  
go nie podziela z przyczyn wyżej przedstawionych. 
W konsekwencji Sąd Okręgowy w W. słusznie uznał, że termin do złożenia 
skargi kasacyjnej rozpoczął bieg od chwili doręczenia 27 stycznia 2009 r. odpisu 
wyroku tego Sądu z dnia 28 listopada 2008 r. wraz z uzasadnieniem Ministrowi 
Skarbu Państwa do rąk pracownika Ministerstwa upoważnionego do odbioru pism. 
Doręczenie to nastąpiło zgodnie z wymaganiami art. 133 § 2 w zw. z art. 133 § 3 
zd. 2 k.p.c. W konsekwencji skarga wniesiona w dniu 4 kwietnia 2009 r., złożona 
została po terminie określonym w art. 3985 § 1 k.p.c., który upłynął z dniem 27 
marca 2009 r. Uzasadniało to jej odrzucenie na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.  
Z tych przyczyn zgodnie z postanowieniami art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 
39814 k.p.c. zażalenie należało oddalić.