I CZ 59/13

Sygn. akt I CZ 59/13 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 czerwca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Agnieszka Piotrowska 
SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej S. […] 
przy uczestnictwie A. D.-P. 
o wpis wzmianki o przyłączeniu się do toczącej egzekucji, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 19 czerwca 2013 r., 
zażalenia wnioskodawczyni  
na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 6 lutego 2013 r.,  
 
 
 
odrzuca zażalenie. 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek 
Wspólnoty Mieszkaniowej „S.” o dokonanie wpisu w dziale III księgi wieczystej 
wzmianki o przyłączeniu się do egzekucji (art. 927 k.p.c.) z nieruchomości A. D.-P. 
Wnioskodawczyni 
zaskarżyła 
to 
postanowienie 
apelacją. 
Sąd 
Okręgowy 
postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. oddalił apelację wnioskodawczyni, a 
postanowieniem z dnia 6 lutego 2013 r. odrzucił jej skargę kasacyjną na oddalenie 
apelacji. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 6 lutego 2013 r. Sąd Okręgowy 
wyjaśnił, że w sprawach wieczystoksięgowych o wpisy ostrzeżeń i wzmianek 
skarga kasacyjna na postanowienie sądu drugiej instancji jest niedopuszczalna. 
Postanowienie sądu drugiej instancji w tych sprawach nie jest orzeczeniem co do 
istoty sprawy w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c. 
Na 
postanowienie 
Sądu 
Okręgowego 
z 
dnia 
6 
lutego 
2013 
r. 
wnioskodawczyni 
wniosła 
zażalenie 
w postaci 
elektronicznej. 
Pełnomocnik 
wnioskodawczyni, wezwany do uzupełnienia braków zażalenia przez podpisanie 
jego wydruku, odmówił wezwaniu. Wyjaśnił, że zażalenie opatrzył bezpiecznym 
podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego 
certyfikatu, a taki podpis jest równoważny podpisowi odręcznemu. W ocenie 
pełnomocnika wnioskodawczyni, opatrzenie zażalenia bezpiecznym podpisem 
elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu 
umożliwia - nie wdrożony, jego zdaniem, właściwie w Polsce - art. 5 ust. 1 
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z dnia 13 grudnia 1999 r. 
w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych (Dz. Urz. UE 
2000 L nr 13, s. 12 - dalej: „dyrektywa 1999/93/WE”).  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Wniesienie środka odwoławczego drogą elektroniczną jest dopuszczalne – 
jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 9/12 - tylko 
wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Choć regulacje zawarte w art. 125 § 21, 
art. 126 § 5, art. 50531 i art. 6943 k.p.c. pozwalają na wyróżnienie, obok  tradycyjnej 
(papierowej), także elektronicznej postaci pisma procesowego, wniesienie pisma 

 
3 
procesowego drogą elektroniczną może być zrównane pod względem skutków 
prawnych z wniesieniem pisma procesowego w postaci tradycyjnej tylko w razie 
istnienia odpowiedniej infrastruktury technicznej, pozwalającej sądowi odbierać 
pisma procesowe w postaci elektronicznej w sposób dostosowany do ich funkcji 
i uwzględniający doniosłość wyrażonych w nich oświadczeń stron (czynności 
procesowych); tak jak to ma miejsce w przypadku elektronicznego postępowania 
upominawczego (art. 50528 i nast. k.p.c.). Jeżeli w zakresie danego postępowania 
takiej infrastruktury nie ma, w związku z czym nie ma także przepisu szczególnego 
dopuszczającego 
składanie 
pism 
procesowych 
w 
postaci 
elektronicznej, 
skuteczność prawną wniesionemu drogą elektroniczną pismu procesowemu może 
zapewnić tylko złożenie na wezwanie sądu, tj. w trybie art. 130  § 1 w związku z art. 
126 § 1 pkt 4 k.p.c., własnoręcznego podpisu na wydruku. Bezpieczny podpis 
elektroniczny weryfikowany za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu do 
tego nie wystarcza. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego są przepisami 
odrębnymi w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie 
elektronicznym (Dz.U.2013.262) i wyłączają w odniesieniu do pism procesowych 
zrównanie skutków prawnych dokumentów podpisanych własnoręcznie oraz 
danych 
w 
postaci 
elektronicznej 
opatrzonych 
bezpiecznym 
podpisem 
elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. 
Za nietrafne należy uznać twierdzenia wnioskodawczyni o braku prawidłowej 
recepcji art. 5 ust. 1 dyrektywy 1999/93/WE w zakresie procedury cywilnej 
i wynikającej 
stąd 
bezpośredniej 
skuteczności 
tego 
przepisu 
w 
Polsce, 
pozwalającej wnioskodawczyni na złożenie zażalenia w niniejszej sprawie 
w postaci elektronicznej.  
Zgodnie z art. 288 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej 
(dawniej art. 249 Traktatu ustanawiające Wspólnotę Europejską) dyrektywa wiąże 
państwo członkowskie jedynie w odniesieniu do rezultatu, który ma być za 
jej  pomocą osiągnięty; formy i środki urzeczywistnienia tego rezultatu są  
pozostawione do swobodnego wyboru organów krajowych. Swoboda, jaką mają 
państwa członkowskie, przy wyborze środków zmierzających do  osiągnięcia celów 
określonych w dyrektywie, sprawia, że przepisy dyrektywy w zasadzie 
bezpośrednio nie kształtują sytuacji prawnej jednostki. 

 
4 
Tylko wyjątkowo dopuszcza się możliwość bezpośredniego powołania się 
przez 
jednostkę 
względem 
państwa 
członkowskiego 
na 
uprawnienie 
przewidziane  przepisami dyrektywy niewdrożonej prawidłowo: gdy  treść tego 
uprawnienia jest jasna, bezwarunkowa i z istoty swej nie wymaga wydawania 
odrębnego aktu prawnego. (por. wyroki Trybunału Sprawiedliwości z dnia:  
4 grudnia 1974 r., C-41/74, /sprawa Yvonne van Duyn przeciwko Home Office/; 
5 kwietnia 1979 r., C-148/78 /sprawa Pubblico Ministero przeciwko Tullio Ratti/;  
19 stycznia 1982 r., C-8/81 /sprawa Ursula Becker przeciwko Finanzamt Münster-
Innenstadt/; 26 lutego 1986 r., C-152/84 /sprawa M.H. Marshall przeciwko 
Southampton and South-West Hampshire Area Health Authority (Teaching)/; 
12 lipca 1990 r., C-188/89 /sprawa A. Foster i in. przeciwko British Gas plc/; 
19 listopada 1991 r., C-6/90 oraz C-9/90 / sprawy Andrea Francovich przeciwko 
Rebublice Włoskiej oraz Danila Bonifaci i in. przeciwko Rebublice Włoskiej/; 
5 października 2004 r., C-397-403/01 /sprawy Bernhard Pfeiffer i in. przeciwko 
Deutsches Rotes Kreuz, Kreisverband Waldshut eV/). 
W sprawie nie ma podstaw do takiego wyjątkowego bezpośredniego 
zastosowania art. 5 ust. 1 dyrektywy 1999/93/WE.  
Przede wszystkim celem dyrektywy 1999/93/WE nie było przyznanie 
jednostkom uprawnienia do wnoszenia w postaci elektronicznej środków 
odwoławczych lub innych środków zaskarżenia w postępowaniu przed sądem 
państwa członkowskiego, ani do opatrywania takich środków zaawansowanym 
podpisem elektronicznym. Z art. 5 ust. 1 dyrektywy 1999/93/WE wynikają dwa 
nakazy skierowane do państwa członkowskiego. Jeden (ust. 1 lit. b i ust. 2) dotyczy 
zagwarantowania dopuszczenia zaawansowanych podpisów elektronicznych jako 
dowodów w postępowaniu sądowym. Nakaz ten  może być w prowadzonych 
rozważaniach od razu pominięty jako wyraźnie pozostający bez związku 
z dopuszczalnością wnoszenia środków odwoławczych lub innych środków 
zaskarżenia. Drugi nakaz (ust. 1 lit. a) dotyczy zapewnienia, aby kwalifikowany 
podpis elektroniczny spełniał w odniesieniu do danych w postaci elektronicznej 
prawny wymóg podpisu w takim samym stopniu, jak podpis własnoręczny 
w odniesieniu do danych na papierze. Zrównanie w odniesieniu do czynności 
procesowych obejmujących środki zaskarżenia skutków zaawansowanego podpisu 

 
5 
elektronicznego ze skutkami własnoręcznego podpisu musi jednak respektować 
swoistość tych czynności, wyrażającą się tym, że są one adresowane do sądu 
i dotyczą władzy sądowniczej, w związku czym mają charakter publicznoprawny.  
Jeżeli celem prawodawcy unijnego byłoby przyznanie jednostce w art. 5 ust. 
1 dyrektywy 1999/93/WE skutecznego względem państwa członkowskiego 
uprawnienia do wnoszenia w postaci elektronicznej środków odwoławczych lub 
innych środków zaskarżenia w postępowaniu sądowym, to musiałoby to mieć taką 
postać jak w art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1896/2006 Parlamentu Europejskiego 
i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. ustanawiającego postępowanie w sprawie 
europejskiego nakazu zapłaty (Dz. Urz. UE 2006 L nr 399, s. 1). W art. 16 ust. 4 
tego rozporządzenia przewidziano, że sprzeciw od europejskiego nakazu zapłaty 
wnosi się w formie papierowej lub za pomocą innego środka komunikacji, w tym 
komunikacji elektronicznej, akceptowanego przez państwo członkowskie wydania 
i dostępnego dla sądu wydania. Według art. 16 ust. 5 tego rozporządzenia sprzeciw 
tylko wtedy, gdy jest - stosownie do art. 16 ust. 4 - składany w postaci  
elektronicznej, musi być podpisany zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy 1999/93/WE, 
a podpis taki uznany w państwie członkowskim wydania bez możliwości 
uzależnienia od dodatkowych wymagań. Taki podpis nie jest jednak wymagany, 
jeżeli w sądach państwa członkowskiego wydania funkcjonuje alternatywny system 
komunikacji elektronicznej, do którego dostęp ma określona grupa uprzednio 
zarejestrowanych uwierzytelnionych użytkowników, i który umożliwia bezpieczną 
identyfikację tych użytkowników (por. także art. 7 ust. 5 i 6 powoływanego 
rozporządzenia w odniesieniu do pozwu o wydanie europejskiego nakazu zapłaty).  
Celem dyrektywy 1999/93/WE - jak wynika z art. 1 ust. 1 oraz pkt 4 
preambuły - było zapewnienie właściwego funkcjonowania wspólnego rynku 
w zakresie swobodnego przepływu towarów i usług w płaszczyźnie komunikacji 
elektronicznej i handlu elektronicznego. Zróżnicowanie skutków prawnych 
wynikłych ze stosowania podpisu elektronicznego w porządkach prawnych 
poszczególnych państw członkowskich mogłoby stanowić bariery ograniczające tę 
swobodę.  

 
6 
Co prawda w punktach 7 i 19 preambuły dyrektywy 1999/93/WE wspomina 
się o stosowaniu podpisów elektronicznych w dziedzinie komunikacji pomiędzy 
administracją (władzami) a obywatelem, także w sferze wymiaru sprawiedliwości, 
jednak komunikacja ta nie może być utożsamiana z wnoszeniem środków 
odwoławczych lub innych środków zaskarżenia (podobnie Sąd Najwyższy 
w postanowieniu dnia 26 marca 2009 r., I KZP 39/08). 
W konsekwencji, wykładnia przepisów art. 5 ust. 2 ustawy o podpisie 
elektronicznym oraz art. 125 § 21 i art. 126 § 5 k.p.c. dokonywana 
z uwzględnieniem celu dyrektywy 1999/93/WE (por. w związku z tym wyroki 
Trybunału Sprawiedliwości z dnia:  10 kwietnia 1984 r., C-14/83 /sprawa Sabine  
von Colson i Elizabeth Kamann przeciwko Land Nordrhein-Westfallen/; 13 listopada 
1990 r., C-106/89 /sprawa Marleasing SA przeciwko La Comercial Internacional de 
Alimentación SA/; 14 lipca 1994 r., C-91/92 / sprawa Paola Faccini Dori przeciwko 
Recreb Srl./; 5 października 2004 r., C-397-403/01 /sprawy Bernhard Pfeiffer i in. 
przeciwko Deutsches Rotes Kreuz, Kreisverband Waldshut eV/) nie uprawnia do 
przyjęcia, że wobec  braku w Kodeksie postępowania cywilnego przepisu 
szczególnego, który by to dopuszczał,  strona postępowania sądowego, 
uregulowanego w tym kodeksie może wnieść środek odwoławczy lub środek 
zaskarżenia w postaci elektronicznej albo opatrzyć go podpisem elektronicznym. 
Odmienny 
pogląd 
w 
podobnej 
kwestii 
wyrażony 
przez 
Naczelny 
Sąd  Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2012 r., I OSK 1317/12, 
nie przekonuje. 
Przewidzianego w art. 5 ust. 1 lit. a dyrektywy 1999/93/WE nakazu 
zapewnienia, aby kwalifikowany podpis elektroniczny spełniał w stosunku do 
danych w postaci elektronicznej prawny wymóg podpisu w takim samym stopniu, 
jak podpis własnoręczny w stosunku do danych na papierze, nie można byłoby 
w odniesieniu do środków odwoławczych lub innych środków zaskarżenia w postaci 
elektronicznej uznać za nakaz samoistny, tj. taki, którego realizacja nie wymaga 
wydania przez państwo członkowskie odrębnego aktu prawnego. W uchwale Sądu 
Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., III CZP 9/12, trafnie przyjęto, że umożliwienie 
stronom dokonywania czynności procesowych w postaci elektronicznej albo 
opatrywania ich podpisem elektronicznym wymaga wprowadzenia regulacji 

 
7 
dotyczącej infrastruktury technicznej służącej sądom do odbierania danych 
obejmujących czynności procesowe dokonane w takiej postaci.  
W odniesieniu do postępowania toczącego się w niniejszej sprawie takiej 
regulacji brak.  
Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw