I CZ 60/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego o odrzuceniu apelacji, uznając, że brak podpisu aplikanta adwokackiego na apelacji nie stanowi podstawy do jej odrzucenia, lecz do wezwania do uzupełnienia braków formalnych.
Sąd Okręgowy odrzucił apelację wnioskodawców, uznając ją za wniesioną przez nieuprawnioną osobę – aplikanta adwokackiego, który ją podpisał. Sąd Najwyższy uchylił to postanowienie, stwierdzając, że aplikant adwokacki, działając jako zastępca adwokata na podstawie jego upoważnienia, nie może podpisać apelacji zgodnie z Prawem o adwokaturze. Jednakże, brak podpisu umocowanego pełnomocnika nie jest podstawą do odrzucenia apelacji, a jedynie do wezwania do uzupełnienia braków formalnych.
Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. odrzucił apelację wnioskodawców od postanowienia Sądu Rejonowego w P. oddalającego ich wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku. Sąd Okręgowy uznał, że apelacja została wniesiona przez nieuprawnioną osobę – aplikantkę adwokacką, która ją podpisała, powołując się na art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o adwokaturze, który wyłącza możliwość sporządzania i podpisywania apelacji przez aplikanta adwokackiego nawet za zgodą adwokata. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie wnioskodawców, uchylił zaskarżone postanowienie. Zważył, że krąg pełnomocników procesowych jest zamknięty, a aplikant adwokacki nie może działać jako pełnomocnik procesowy. Jednakże, w sytuacji gdy aplikantka podpisała apelację jako zastępca adwokata i z jego upoważnienia, w sytuacji gdy prawo nie dopuszczało jej do podpisania tego pisma, nie oznacza to, że apelacja została wniesiona przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem procesowym. Taki brak nie daje podstaw do odrzucenia apelacji a limine, lecz powinien skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, apelacja taka nie powinna zostać odrzucona jako wniesiona przez osobę nieuprawnioną, lecz powinna stanowić podstawę do wezwania strony do uzupełnienia jej braków formalnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił sytuację, w której aplikant działa jako pełnomocnik substytucyjny strony (co jest niedopuszczalne) od sytuacji, w której działa jako zastępca adwokata na podstawie jego upoważnienia. Brak możliwości podpisania apelacji przez aplikanta na podstawie upoważnienia adwokata nie czyni go osobą nieuprawnioną do występowania w sprawie, a jedynie oznacza brak podpisu umocowanego pełnomocnika, co wymaga wezwania do uzupełnienia braków.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie postanowienia
Strona wygrywająca
wnioskodawcy
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. D. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredytowa | spółka | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
pr. adw. art. 77 § ust. 5
Ustawa Prawo o adwokaturze
Wyłączenie możliwości sporządzania i podpisywania apelacji przez aplikanta adwokackiego nawet za zgodą adwokata.
Pomocnicze
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia apelacji.
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia apelacji.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych.
k.p.c. art. 126 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne pisma procesowego.
k.p.c. art. 126 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne pisma procesowego.
k.p.c. art. 87 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Katalog osób mogących być pełnomocnikiem procesowym.
k.p.c. art. 379 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu działania osoby nie mogącej być pełnomocnikiem.
k.p.c. art. 398 § 15 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 394 § 1 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podpisanie apelacji przez aplikanta adwokackiego działającego jako zastępca adwokata na podstawie jego upoważnienia, mimo że ustawa wyłącza możliwość takiego działania w odniesieniu do apelacji, nie stanowi podstawy do odrzucenia apelacji jako wniesionej przez osobę nieuprawnioną. Brak podpisu umocowanego pełnomocnika procesowego stanowi podstawę do wezwania do uzupełnienia braków formalnych, a nie do odrzucenia pisma.
Odrzucone argumenty
Apelacja podpisana przez aplikanta adwokackiego, który nie może być pełnomocnikiem procesowym, jest wniesiona przez osobę nieuprawnioną i podlega odrzuceniu.
Godne uwagi sformułowania
aplikant adwokacki może sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem adwokata przed sądami [...] z wyraźnego upoważnienia adwokata, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej wadliwość wniesionej apelacji nie miała swojej przyczyny w tym, że aplikantka adwokacka [...] wystąpiła w roli pełnomocnika substytucyjnego strony, lecz z tego, że podpisała apelację jako zastępca adwokata i z jego upoważnienia, w sytuacji, w której zgodnie z art. 77 ust. 5 pr. adw. upoważnienie jej do podpisania tego pisma nie było dopuszczalne. wniesiona apelacja nie powinna być traktowana jako wniesiona przez osobę, która zgodnie z ustawą nie może być pełnomocnikiem procesowym, lecz jako wniesiona bez podpisu umocowanego w sprawie pełnomocnika.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Józef Frąckowiak
członek
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących reprezentacji przez aplikanta adwokackiego w postępowaniu cywilnym, w szczególności w kontekście wadliwości pisma procesowego i podstaw do jego odrzucenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji działania aplikanta adwokackiego jako zastępcy adwokata, a nie jako pełnomocnika substytucyjnego strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z reprezentacją przez aplikanta adwokackiego, co jest częstym zagadnieniem w praktyce prawniczej. Wyjaśnia subtelne różnice między rolą pełnomocnika a zastępcy adwokata.
“Czy apelacja podpisana przez aplikanta adwokackiego zawsze oznacza jej odrzucenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 60/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marta Romańska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca) w sprawie z wniosku H. D., K. D., D. D. i D. D. przy uczestnictwie Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej […]o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 maja 2017 r., zażalenia wnioskodawców na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 6 marca 2017 r., uchyla zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r. odrzucił apelację wnioskodawców H. D., K. D., D. D. i D. D. od postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 grudnia 2015 r. oddalającego wniosek o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku. Sąd Okręgowy wskazał, że w dniu 16 lutego 2016 r. do Sądu Rejonowego w P. wpłynęła apelacja wnioskodawców podpisana przez aplikantkę adwokacką A. K. Zgodnie z art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (jedn. tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 1999, dalej – „pr. adw.”) aplikant adwokacki może sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem adwokata przed sądami, organami ścigania i organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami – z wyraźnego upoważnienia adwokata, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej. Na tej podstawie Sąd Okręgowy uznał, że apelacja wnioskodawców podlegała odrzuceniu jako wniesiona przez nieuprawnioną osobę (art. 373 w związku z art. 370 k.p.c.). Postanowienie to zostało zaskarżone przez wnioskodawców, którzy w zażaleniu zarzucili naruszenie art. 373 w związku z art. 370, art. 130 § 1 i art. 126 § 1 pkt 4 oraz § 3 k.p.c., a także art. 77 ust. 5 pr. adw. i art. 87 § 1 k.p.c. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Krąg osób mogących wystąpić w roli pełnomocnika procesowego w postępowaniu cywilnym jest zamknięty, a działanie w charakterze pełnomocnika procesowego, w tym pełnomocnika substytucyjnego, osoby, która nie może być pełnomocnikiem, skutkuje brakiem należytego umocowania powodującym nieważność postępowania (art. 379 pkt 2 k.p.c.), czynności zaś, podjęte przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem, nie podlegają zatwierdzeniu przez stronę (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 133). Aplikant adwokacki, jako niewymieniony w katalogu określonym w art. 87 § 1 k.p.c., a także w przepisach szczególnych, nie może działać w charakterze pełnomocnika procesowego. Jego uprawnienia określa art. 77 pr. adw., zgodnie z którym aplikant może na zasadach wskazanych w ust. 1 - 2 i 4 tego przepisu zastępować adwokata przed sądami, może także sporządzać i podpisywać pisma procesowe związane z występowaniem adwokata przed sądami, organami ścigania i organami państwowymi, samorządowymi i innymi instytucjami – z wyraźnego upoważnienia adwokata, z wyłączeniem apelacji, skargi kasacyjnej i skargi konstytucyjnej. W sytuacjach tych aplikant nie działa jako pełnomocnik substytucyjny strony procesowej, lecz jako zastępca adwokata, w jego imieniu, czerpiąc swoje upoważnienie z norm ustrojowych, a między nim a stroną nie powstaje węzeł obligacyjny towarzyszący zazwyczaj pełnomocnictwu procesowemu (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 27/06, OSNC 2007, nr 3, poz. 42). Z materiału sprawy wynikało, że wadliwość wniesionej apelacji nie miała swojej przyczyny w tym, że aplikantka adwokacka, która złożyła podpis pod apelacją wnioskodawców, wystąpiła w roli pełnomocnika substytucyjnego strony, lecz z tego, że podpisała apelację jako zastępca adwokata i z jego upoważnienia, w sytuacji, w której zgodnie z art. 77 ust. 5 pr. adw. upoważnienie jej do podpisania tego pisma nie było dopuszczalne. Odmienność ta powoduje, że wniesiona apelacja nie powinna być traktowana jako wniesiona przez osobę, która zgodnie z ustawą nie może być pełnomocnikiem procesowym, lecz jako wniesiona bez podpisu umocowanego w sprawie pełnomocnika. Za nietrafne należało w konsekwencji uznać odwołanie się przez Sąd Okręgowy do stanowiska wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r., III CZP 154/07, a stwierdzony brak nie dawał podstaw do odrzucenia apelacji a limine , lecz powinien stanowić podstawę do wezwania strony do uzupełnienia jej braków (art. 373 w związku z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.). Stanowisko to jest konsekwentnie prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011 r., I CZ 55/11, niepubl., z dnia 6 lutego 2014 r., I PZ 21/13, niepubl., i z dnia 19 stycznia 2017 r., I UZ 57/16, niepubl.). Z tych względów, na podstawie 398 15 § 1 k.p.c. w związku z art. 394 1 § 3 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji . kc aj
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI