I CZ 55/11

Sygn. akt I CZ 55/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 9 września 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska 
SSA Marek Machnij (sprawozdawca) 
 
 
w sprawie z powództwa Jacka O. 
przeciwko D.A.S. Towarzystwo Ubezpieczeń Ochrony Prawnej S.A.  
o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 9 września 2011 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 12 października 2010 r.,  
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i pozostawia Sądowi 
Apelacyjnemu 
rozstrzygnięcie 
o 
kosztach 
postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 12 października 2010 r. odrzucił 
apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego– Sądu Ochrony Konkurencji i 
Konsumentów z dnia 30 grudnia 2009 r. oraz zasądził od niej na rzecz powoda 
kwotę 270 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję, stwierdzając w 
uzasadnieniu, że apelacja posiadała nieusuwalny brak formalny z uwagi na jej 
podpisanie przez aplikanta radcowskiego poza zakresem jego umocowania,  
wynikającego z art. 351 ust. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. 
jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.).  
 
W zażaleniu na to postanowienie pozwana zarzuciła naruszenie art. 130 § 1 
k.p.c. w zw. z art. 373 k.p.c. i art. 126 § 3 k.p.c. Twierdziła, że umocowanie osoby 
podpisanej pod apelacją wynikało z udzielenia jej pełnomocnictwa procesowego 
ogólnego z dnia 7 listopada 2006 r. w formie pisemnej z podpisami notarialnie 
poświadczonymi, a podstawę udzielenia tego pełnomocnictwa stanowił stosunek 
pracy łączący pełnomocnika i pozwaną na podstawie umowy o pracę z dnia 1 lipca 
2004 r., natomiast wskazanie w apelacji, że ta osoba sporządziła ją jako aplikant 
radcowski, wynikało z przeoczenia i powinno zostać ocenione nie jako brak 
umocowania, lecz jako brak jego prawidłowego wykazania, do którego uzupełnienia 
strona powinna zostać wezwana przez sąd. Na tej podstawie żaląca wniosła 
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego 
rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu lub innemu sądowi równorzędnemu oraz o 
zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego.  
Powód wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania 
odwoławczego. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie jest uzasadnione. 
 
Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że podpisanie wniesionej w imieniu pozwanej 
apelacji przez aplikanta radcowskiego, działającego na podstawie upoważnienia 
udzielonego mu przez pełnomocnika głównego, należy potraktować jako 
nieusuwalny brak tego środka odwoławczego, skutkujący jego odrzuceniem bez 
uprzedniego wezwania do usunięcia tego braku.  

 
3 
Przede wszystkim zauważyć wypada, iż z faktu, że po myśli art. 351 ust. 4 
powołanej wyżej ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych aplikant 
radcowski – jak trafnie stwierdził Sąd Apelacyjny – nie jest uprawniony do 
podpisania apelacji, nie można wyprowadzić wniosku, że jej podpisanie przez niego 
wbrew temu zakazowi prowadzi automatycznie do nieusuwalnego braku apelacji. 
Aplikant radcowski nie występował bowiem w tej sprawie jako samodzielny 
pełnomocnik, lecz jako substytut pełnomocnika głównego. Jego podpis złożony 
z przekroczeniem umocowania ustawowego nie może więc zostać uznany za 
podpis osoby, która w ogóle nie może być pełnomocnikiem. Taka sytuacja 
oznaczała w rzeczywistości, że apelacja w ogóle nie została podpisana przez 
uprawnioną osobę, tj. należycie umocowanego pełnomocnika procesowego. 
Inaczej można byłoby ocenić tę sytuację jedynie wówczas, gdyby aplikant 
radcowski miał być samodzielnym pełnomocnikiem procesowym, ponieważ 
wówczas 
rzeczywiście 
w 
ogóle 
nie 
wchodziłoby 
w 
rachubę 
usunięcie 
dostrzeżonego braku formalnego wniesionej apelacji poprzez jej podpisanie przez 
osobę, która może to skutecznie uczynić. Nie miało to jednak miejsca w tym 
wypadku, skoro aplikant radcowski wyraźnie powołał się w apelacji na działanie na 
podstawie upoważnienia udzielonego mu przez pełnomocnika głównego. 
W związku z tym skarżący trafnie zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie 
przepisów art. 130 § 1 k.p.c. i art. 126 § 3 k.p.c., ponieważ przed ewentualnym 
odrzuceniem apelacji uzasadnione było wystosowanie do pozwanej wezwania do 
jej 
uzupełnienia 
przez 
jej 
podpisanie 
przez 
należycie 
umocowanego 
przedstawiciela, 
w 
szczególności 
pełnomocnika 
procesowego 
w 
osobie 
ustanowionego radcy prawnego. Pozwoliłoby to wyjaśnić, czy apelacja została 
prawidłowo wniesiona, czy też podlega odrzuceniu. 
W konsekwencji w obecnym stanie niniejszej sprawy zaakceptować można 
także takie rozwiązanie, które polega na wykazaniu przez skarżącą, że osoba, 
która faktycznie podpisała apelację w jej imieniu, w rzeczywistości posiadała inne – 
oprócz upoważnienia substytucyjnego, udzielonego przez radcę prawnego jako 
pełnomocnika głównego – źródło umocowania, które może stanowić skuteczną 
podstawę reprezentowania strony pozwanej, a tym samym podpisania wniesionej w 
jej imieniu apelacji.  

 
4 
Ponieważ Sąd Apelacyjny wadliwie zaniechał dokonania powyższego 
wezwania, zaakceptować należy powołanie się na taką okoliczność i jej wykazanie 
dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. W świetle nowych dowodów, 
przedstawionych wraz z rozpoznawanym zażaleniem, nie ulega bowiem 
wątpliwości, że obiektywnie tenże pełnomocnik posiadał umocowanie do 
sporządzenia apelacji, wynikające z pełnomocnictwa udzielonego mu w związku 
z zatrudnieniem go przez stronę pozwaną (art. 87 § 2 zd. 1 k.p.c.). 
Ponieważ z umocowaniem opartym na tej podstawie nie wiąże się ograniczenie, 
przewidziane w art. 351 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, z formalnego punktu 
widzenia mógł on więc skutecznie wnieść przedmiotową apelację. 
 
W tej sytuacji trafny jest również zarzut naruszenia art. 373 k.p.c. wskutek 
nieuzasadnionego odrzucenia przedmiotowej apelacji, gdyż w tym wypadku nie 
zachodził nieusuwalny brak apelacji, lecz należało uprzednio wezwać stronę 
apelującą do uzupełnienia przedmiotowego braku, a tym samym za dopuszczalne 
uznać należy późniejsze dołączenie dokumentu, potwierdzającego istnienie 
prawidłowego pełnomocnictwa.  
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w zw. 
z art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c. orzekł jak w postanowieniu. 
 
 
 
 
 
 
jz