V CZ 114/12

Sygn. akt V CZ 114/12 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 17 kwietnia 2013 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
 
 
w sprawie z wniosku T. D. 
przy uczestnictwie J.N. 
o zniesienie współwłasności, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 17 kwietnia 2013 r., 
zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego  
w J. 
z dnia 26 kwietnia 2012 r.,   
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie, a orzeczenie o kosztach 
postępowania zażaleniowego pozostawia sądowi, który wyda 
końcowe orzeczenie. 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy odrzucił apelację uczestniczki 
od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 10 listopada 2011 r., ponieważ mimo 
upływu zakreślonego terminu nie wskazała ona wartości przedmiotu zaskarżenia. 
Braku tego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, a czynności podjęte przez Sąd 
drugiej instancji w celu jego usunięcia nie odniosły rezultatu. Nie mogło odnieść 
skutku pismo złożone przez uczestniczkę po upływie terminu, w którym zawarła 
ona oświadczenie, że nie jest w stanie wskazać wartości przedmiotu zaskarżenia, 
ponieważ  nieruchomość zostanie oszacowana  przez komornika.  
 
Uczestniczka w zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 373 w związku z art. 13 
§  2 k.p.c. przez odrzucenie apelacji, w sytuacji gdy w konkretnych okolicznościach 
sprawy brak wartości przedmiotu zaskarżenia nie stanowił przeszkody do 
rozpoznania apelacji. Domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia. 
Na  uzasadnienie podała, że skoro zaskarżyła postanowienie z dnia 10 listopada 
2011 r. w całości, wnosząc o przyznanie jej nieruchomości z jednoczesną spłatą 
wnioskodawcy, a wartość nieruchomości została określona opinią biegłego na 
kwotę 186 292 zł, to oczywiste było, że ta kwota stanowi wartość przedmiotu 
zaskarżenia. Skierowane do niej wezwanie zrozumiała jako konieczność określenia 
aktualnej wartości nieruchomości, dlatego zwróciła się o pomoc do komornika, 
o  czym z opóźnieniem poinformowała Sąd.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest uzasadnione, chociaż nie wszystkie podniesione w nim argumenty 
zasługiwały na podzielenie. Rozpoznawana sprawa dotyczy żądania zniesienia 
współwłasności opisanej nieruchomości, należy zatem do kategorii tak zwanych 
spraw działowych, w których wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia w apelacji 
nie jest wiążące dla sądu drugiej instancji, który może ją poddać kontroli na 
podstawie akt sprawy, z pominięciem reguł określonych w art. 25 i 26 k.p.c. 
(por. postanowienia z  dnia 24 maja 2001 r., IV CZ 34/06, niepubl.; z dnia 
21 listopada 2001 r., I CZ 152/01, niepubl.; z dnia 5 kwietnia 2002 r., II CZ 25/02, 
niepubl.; z dnia 18 maja 2006 r., IV CZ 34/06, niepubl.; z dnia 15 grudnia 2006 r., III 

 
3 
CZ 88/06, niepubl.). Prawidłowe oznaczenie tej wartości może determinować 
dopuszczalność ewentualnego wniesienia skargi kasacyjnej. Łączy się również z 
koniecznością wypełnienia tego obowiązku zgodnie z przyjętymi zasadami, to że 
wartość ta nie może odbiegać od wartości udziału uczestnika w przedmiocie 
współwłasności, jeżeli nie podważa on samej zasady podziału albo nie zaskarża 
roszczeń dochodzonych z tytułu posiadania rzeczy wspólnej, zwrotu pożytków albo 
rozliczenia nakładów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 
2002 r., III CZ 98/02, OSNC 2004, nr 1, poz. 11; z dnia 21 stycznia 2003 r., III CZ 
153/02, OSNC 2004, nr 4 poz. 60; z dnia 24 lipca 2008 r., IV CZ 53/08, niepubl.; 
z  dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 124/11, niepubl.). Reguły te nie prowadzą jednak do 
wyłączenia obowiązku uczestnika, przewidzianego w art. 368 § 2 w związku z art. 
13 § 2 k.p.c.,  oznaczenia w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia. Wypełnienie 
tej powinności nie jest uzależnione od tego, czy bez dopełnienia jej możliwe jest 
rozpoznanie apelacji, czy też nie; skutek niedochowania jej jednoznacznie 
określony został w art. 370 k.p.c. Mimo tego zażalenie należało uznać za zasadne. 
Skierowane do uczestniczki wezwanie do usunięcia braku apelacji nie było 
właściwie sformułowane. Nałożenie na uczestnika działającego osobiście 
obowiązku dokonania określonej czynności, związanej ze stwierdzonym brakiem 
formalnym apelacji, powinno uwzględniać rodzaj tego braku, sposób usunięcia go 
oraz czas niezbędny do wypełnienia obowiązku. W ramach formułowania wezwania 
przewodniczącego sądu w odniesieniu do sposobu usunięcia braku należało mieć 
na uwadze specyfikę określenia wartości przedmiotu zaskarżenia w rozpoznawanej 
sprawie i konieczność  wyjaśnienia, jak uczestnik ma ją oznaczyć; określenie 
obowiązku wymaga użycia  języka zrozumiałego dla uczestnika. Warunków tych nie 
spełniało wezwanie wystosowane do apelującej uczestniczki: „do uzupełnienia 
braków formalnych apelacji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia”. 
Mogło być dla niej niejednoznaczne, zwłaszcza że udziały we współwłasności 
zostały określone, a nieruchomość była przedmiotem wyceny przez biegłego 
sądowego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W tej sytuacji 
zastosowanie sankcji odrzucenia apelacji było przedwczesne.   
 
Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie 
na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. Orzeczenie o kosztach 

 
4 
postępowania zażaleniowego należało pozostawić, w oparciu o art. 108 § 2 
w  związku z art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c., Sądowi, który wyda orzeczenie 
końcowe.     
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
es