IV CSK 592/20

Sąd Najwyższy2021-02-17
SNCywilnezobowiązaniaŚrednianajwyższy
skarga kasacyjnadopuszczalnośćbrak substratu zaskarżeniakoszty postępowaniaSąd Najwyższypostanowienie

Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną powódki jako niedopuszczalną, ponieważ była ona skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu sądu drugiej instancji w przedmiocie odsetek.

Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zarzucając mu brak orzeczenia w przedmiocie odsetek ustawowych. Sąd Najwyższy uznał jednak, że skarga była niedopuszczalna, ponieważ sąd drugiej instancji nie orzekał w tej kwestii, gdyż powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w tym zakresie. W konsekwencji, skarga była skierowana przeciwko nieistniejącemu rozstrzygnięciu.

Powódka A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I AGa (...). Skarga dotyczyła części wyroku, w której Sąd Apelacyjny nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty 339.115 zł za okres od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę, stwierdził, że zgodnie z art. 398^1 § 1 k.p.c., przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być jedynie prawomocne wyroki lub postanowienia kończące postępowanie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie można zaskarżyć nieistniejącego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny nie orzekał w przedmiocie odsetek, ponieważ powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia Sądu Okręgowego w tym zakresie. Zakres zaskarżenia wyroku Sądu Okręgowego przez powódkę w apelacji obejmował jedynie kwotę główną i koszty postępowania. W związku z tym, skarga kasacyjna powódki była skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu, co czyniło ją niedopuszczalną. Na podstawie art. 398^6 § 3 w zw. z § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną. Orzeczono również o kosztach postępowania kasacyjnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie może być skierowana przeciwko części wyroku, w której sąd nie orzekał, ponieważ taki element wyroku nie istnieje i nie stanowi przedmiotu zaskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podkreślił, że zgodnie z przepisami k.p.c. i utrwalonym orzecznictwem, skarga kasacyjna może być wniesiona jedynie od istniejącego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. W tej sprawie powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w przedmiocie odsetek, w związku z czym sąd drugiej instancji nie miał obowiązku ani możliwości orzekania w tej kwestii. Skarga kasacyjna skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu jest niedopuszczalna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucenie skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

Grupa A. Spółki Akcyjnej w P.

Strony

NazwaTypRola
A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M.spółkapowódka
Grupa A. Spółki Akcyjnej w P.spółkapozwana

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 398^1 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Określa substrat zaskarżenia stanowiący pierwszą przedmiotową przesłankę dopuszczalności skargi kasacyjnej. Przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być, wydane przez sąd drugiej instancji - prawomocny wyrok lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, kończące postępowanie w sprawie.

k.p.c. art. 398^6 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazuje na odrzucenie skargi kasacyjnej w przypadkach niedopuszczalności, w tym braku substratu zaskarżenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^6 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy odrzucenia skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 398^21

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga kasacyjna była skierowana przeciwko nieistniejącemu orzeczeniu sądu drugiej instancji, ponieważ sąd ten nie orzekał w przedmiocie odsetek, gdyż powódka nie zaskarżyła w apelacji orzeczenia sądu pierwszej instancji w tym zakresie.

Godne uwagi sformułowania

nie można wnieść środka zaskarżenia od nieistniejącego rozstrzygnięcia skarga kasacyjna trzeba uznać za wymierzoną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu, a więc podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną.

Skład orzekający

Jacek Grela

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi kasacyjnej, konieczność istnienia orzeczenia jako przedmiotu zaskarżenia, zakres zaskarżenia w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie skarga kasacyjna jest skierowana przeciwko elementowi wyroku, który nie został przez sąd drugiej instancji rozstrzygnięty z powodu braku zaskarżenia w apelacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną, choć proceduralną, kwestię dopuszczalności skargi kasacyjnej i konsekwencje błędnego określenia przedmiotu zaskarżenia. Jest to istotne dla praktyków prawa procesowego.

Skarga kasacyjna na nieistniejące orzeczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co można zaskarżyć.

Dane finansowe

WPS: 577 235 PLN

zasądzona kwota: 339 115 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
SN
Sygn. akt IV CSK 592/20
POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Grela
w sprawie z powództwa A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M.
‎
przeciwko Grupie A. Spółce Akcyjnej w P.
‎
o zapłatę,
‎
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 17 lutego 2021 r.,
‎
na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej
od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎
z dnia 30 lipca 2020 r., sygn. akt I AGa (…),
1. odrzuca skargę kasacyjną;
2. zasądza od powódki na rzecz pozwanej kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Powódka A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. w pozwie z 31 października 2014 r. wniosła o zasądzenie od pozwanej Grupy A. Spółki Akcyjnej w P. kwoty 577.235 zł z ustawowymi odsetkami od kwot: 573.750 zł od 21 sierpnia 2014 r. i od kwoty 3485 zł od dnia otrzymania przez pozwaną odpisu pozwu.
Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z 9 lipca 2019 r. oddalił powództwo (pkt I).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego apelacją w części, tj.
w zakresie oddalenia powództwa co do kwoty 342.600 zł (pkt I) oraz w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach (pkt II). We wnioskach powódka wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w części, tj. przez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanej na jej rzecz
kwoty 342.600 zł
, a także zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.
Wyrokiem z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny w (...)
zmienił częściowo wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 339.115 zł i w pozostałej części oddalił powództwo (pkt I); oddalił apelację w pozostałej części (pkt II).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną
w części w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej w pkt I lit a) ww. wyroku kwoty 339.115 zł za okres
od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r., w konsekwencji czego nie zasądził ich na rzecz powódki.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przepis art. 398
1
§ 1 k.p.c. określa substrat zaskarżenia stanowiący pierwszą przedmiotową przesłankę dopuszczalności skargi kasacyjnej. W postępowaniu procesowym przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną mogą być, wydane przez sąd drugiej instancji - prawomocny wyrok lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania, kończące postępowanie w sprawie.
W orzecznictwie Sądu najwyższego przyjmuje się, że nie można wnieść środka zaskarżenia od nieistniejącego rozstrzygnięcia (por. m.in. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 25 lutego 1997 r. II CKN 15/97, OSNC 1997, nr 6-7, poz. 89, z 28 maja 1998 r., III CKN 409/98, niepubl., z 7 października 1998 r., II UKN 247/98, OSNP 1999, nr 20, poz. 665, z 25 stycznia 2001 r. III CKN 1382/00, OSNC 2001, nr 9, poz. 132, z 11 września 2002 r. V CKN 1165/00, niepubl. oraz z 7 lipca 2011 r., II CSK 37/11, niepubl.).
Konsekwencją tego zapatrywania w postępowaniu kasacyjnym jest przyjęcie, że prawomocny wyrok sądu drugiej instancji może być przedmiotem zaskarżenia skargą kasacyjną jedynie w takiej części, w jakiej istnieje, czy to w postaci pozytywnej, czy też negatywnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 kwietnia 2013 r., III CSK 247/12, niepubl.).
Powódka zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną
w części w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki ustawowe od zasądzonej w pkt I lit a) ww. wyroku kwoty 339.115 zł za okres
od 21 sierpnia 2014 r. do 20 sierpnia 2020 r.
Jednak w wyroku z 30 lipca 2020 r. Sąd Apelacyjny nie orzekał w przedmiocie odsetek. Było to konsekwencją, zakreślonego przez powódkę w apelacji, zakresu zaskarżenia orzeczenia Sądu Okręgowego. Sąd drugiej instancji wskazał, w uzasadnieniu wyroku, że
zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji miał na uwadze zakres zaskarżenia wyroku oraz wniosek apelacji. Z apelacji wynika, że powódka zaskarżyła wyrok Sądu Okręgowego w zakresie pkt I co do kwoty 342.600 zł oraz w zakresie pkt II, co koresponduje z wnioskiem apelacji, zgodnie z którym domagała się zmiany zaskarżonego wyroku w punktach I i II przez uwzględnienie powództwa co do kwoty 342.600 zł i zasądzenie kosztów postępowania. Takie wnioski apelacji zostały powtórzone w uzasadnieniu apelacji. Powódka nie zaskarżyła apelacją orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo o zasądzenie odsetek ustawowych, w konsekwencji Sąd Apelacyjny nie mógł orzekać w przedmiocie odsetek.
W tej sytuacji powódka skierowała skargę kasacyjną do orzeczenia, które nie zostało wydane. Dostrzegła to zresztą sama skarżąca, skoro nazwała skarżony skargą kasacyjną element wyroku „częścią w jakiej Sąd drugiej instancji nie orzekł o roszczeniu o odsetki”. W tej sytuacji skargę kasacyjną powódki trzeba uznać za wymierzoną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu, a więc podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną.
Z powyższych względów wniesiona skarga kasacyjna na podstawie art. 398
6
§ 3 w zw. z § 2 k.p.c. podlegała odrzuceniu z powodu braku substratu zaskarżenia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 398
21
k.p.c.
jw

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI