I CZ 43/11

Sygn. akt I CZ 43/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 6 lipca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca) 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie ze skargi A. J. 
o wznowienie postępowania 
w sprawie z powództwa A.J. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji                   
i Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego 
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 lipca 2011 r., 
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 10 listopada 
2010 r., i zażalenia Skarbu Państwa  na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 
10 listopada 2010 r.,  
 
 
1)   oddala zażalenie skarżącego; 
2) uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej 
o kosztach postępowania (punkt 2) i w tym zakresie 
przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego 
rozpoznania 
i 
orzeczenia 
o 
kosztach 
postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
 
W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 28 kwietnia 
2010 r., odrzucił  skargę  A. J. o wznowienie postępowania zakresie jej podstawy 
przewidzianej w art. 4011 k.p.c., a  w  pozostałym zakresie wskazaną skargę 
przekazał Sądowi Okręgowemu  , celem dokonania oceny wystąpienia podstawy 
wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c.  
 
Sąd Okręgowy, któremu Sąd Najwyższy przekazał skargę, postanowieniem 
z dnia 10 listopada 2010 r. zawartym w pkt 1 sentencji odrzucił skargę o 
wznowienie postępowania oraz zasądził w pkt 2 od A.  J.  na rzecz Skarbu Państwa 
kwotę 1800 zł  tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu 
wywołanym skargą o wznowienie postępowania.   
 
W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodzi  
przesłanka wymieniona w art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ błędnie uważa wnoszący 
skargę, że „utrata obowiązywania przepisów” jest faktem, podczas gdy w takim  
przypadku można mówić o wykładni prawa, która nie stanowi ani okoliczności  
faktycznej ani środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. W ocenie  
Sądu, przepisy zinterpretowane przez Trybunał Konstytucyjny nie uzasadniają 
wznowienia postępowania przy wskazaniu jako podstawy art. 403 § 2 k.p.c 
 
W tej sytuacji Sąd ten uznał, że chociaż podstawa wznowienia  
sformułowana została w sposób odpowiadający ustawie, ale w rzeczywistości nie 
występuje, to skarga podlega odrzuceniu z mocy art. 410 § 1 k.p.c. Rozstrzygnięcie 
o kosztach Sąd uzasadnił powołaniem się na art. 98 k.p.c.  
 
Zażalenia na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego wnieśli skarżący  
A. J.  oraz przeciwnik skargi – Skarb Państwa, zaskarżający  wyłącznie orzeczenie 
o kosztach zawarte w pkt 2 sentencji.  
 
Skarżący A. J. zarzucił w zażaleniu naruszenie art. 403 § 2  k.p.c. przez 
błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, kwestionując stanowisko Sądu, że 
wskazana w pkt II skargi podstawa wznowienia odnosi się do sfery  wykładni  
prawa, a nie do  okoliczności  faktycznych. Zdaniem  skarżącego, utrata mocy 
obowiązującej przepisu, stanowiącego podstawę prawną do wydania  prejudykatu, 
jest  faktem w postaci  obiektywnej  niemożliwości  uzyskania takiego  prejudykatu. 

 
3 
Niemożliwość zaistnienia takiego dowodu - zdaniem skarżącego - mieści się w 
sferze faktów, a nie prawa czy jego stosowania, a zatem brak było podstaw do 
odrzucenia skargi. 
Z kolei w zażaleniu przeciwnika skargi – Skarbu Państwa zaskarżono  
nieuwzględnienie jego wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego 
ponad kwotę 1800 zł w tym postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie. Żalący 
wywiódł, że skoro skarga zmierzała do wznowienia zakończonego postępowania 
w sprawie, w której wartość przedmiotu sporu określono kwotą 10.000.000 zł, 
to zgodnie z § 8 pkt 8 i § 6 rozporządzenia 50% minimalnej stawki daje kwotę  3600 
zł. Nawet przyjęcie 75% od stawki wynikającej z § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, 
przy założeniu, że Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa nie wykonywała 
zastępstwa procesowego przed Sądem pierwszej instancji i tak daje  kwotę 2700 zł, 
a Sąd zasądzając kwotę 1800 zł ani nie wskazał na niezasadność wniosku 
w pozostałej części, ani też, że zachodzą podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c.  
 
W odpowiedzi Skarbu Państwa na zażalenie A. J.  wniesiono o oddalenie 
tego zażalenia, twierdząc, że „wyjście na jaw” braku mocy obowiązującej przepisów 
wskutek nowej argumentacji prawnej nie uzasadnia  wznowienia postępowania na 
podstawie art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ utrata mocy  przepisów nie stanowi 
okoliczności  faktycznej w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.        
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
 
Zażalenie wniesione przez skarżącego A. J.  nie zasługiwało na 
uwzględnienie, co skutkowało jego oddaleniem.  
 
Nie ma racji żalący twierdząc, że w zakresie użytego w art. 403 § 2 k.p.c. 
pojęcia: „okoliczności faktycznych lub środków dowodowych” mieści się utrata  
mocy obowiązującej przepisu prawnego, nawet będącego podstawą prawną 
wydania prejudykatu.  
 
Trafnie przyjął Sąd Okręgowy, że stosowania prawa nie można 
utożsamiać  z okolicznością faktyczną, a tym bardziej ze środkiem dowodowym. 
Stosowanie  prawa, obejmujące także dokonywanie jego wykładni, jest przejawem 
określonego procesu myślowego uprawnionego podmiotu, który to proces może 
doprowadzić  do określonych skutków prawnych, w tym m.in. także do wygaszenia 
mocy obowiązującej przepisu. Takiego skutku prawnego nie można jednak 

 
4 
utożsamiać z okolicznością faktyczną w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ są 
to pojęcia   pochodzące z dwóch różnych płaszczyzn. Utrata mocy obowiązującej 
przepisu  jest postacią określonego skutku prawnego, którego w płaszczyźnie ocen 
jurydycznych nie można utożsamiać z okolicznością  faktyczną. Nie można też 
podzielić poglądu żalącego, że „wykrycie zaś niemożliwości zaistnienia takiego 
dowodu mieści się w sferze faktów w postępowaniu cywilnym...”. Oznaczałby on 
bowiem innymi słowy, że stwierdzenie wystąpienia stanu braku możliwości 
zaoferowania dowodu jest  okolicznością faktyczną, czego nie sposób 
zaaprobować.  
 
W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego A. J.  na 
podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.  
 
Na uwzględnienie zasługiwało natomiast zażalenie przeciwnika skargi - 
Skarbu 
Państwa, 
kwestionującego 
nieuwzględnienie 
wniosku 
o zasądzenie w prawidłowej wysokości kosztów postępowania wywołanego skargą 
o wznowienie postępowania.   
 
Zasądzając w pkt 2 sentencji zaskarżonego postanowienia kwotę 1800 zł 
tytułem 
koszów 
zastępstwa 
procesowego 
w 
postępowaniu 
wywołanym 
skargą o wznowienie postępowania Sąd Okręgowy ograniczył się w uzasadnieniu 
tego rozstrzygnięcia do stwierdzenia, że rozstrzygnął o kosztach w myśl art. 98 
k.p.c. Tymczasem w swoim zażaleniu Skarb Państwa wskazał na dwie 
alternatywne 
co  
do 
wysokości 
możliwości 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach  
postępowania, z których żadna nie odpowiada wysokości kwoty zasądzonej 
zaskarżonym  postanowieniem.  
   
Ponieważ Sąd Okręgowy nie przedstawił żadnej argumentacji wskazującej 
na sposób określenia wysokości zasądzonej kwoty, a lakoniczne uzasadnienie  
tego rozstrzygnięcia nie pozwala na przeprowadzenie jego merytorycznej kontroli, 
przeto Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2 sentencji na podstawie art. 39815 § 1 
zd. pierwsze k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., a o kosztach postępowania 
zażaleniowego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.