II CZ 71/11

Sygn. akt II CZ 71/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 19 października 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący) 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
SSA Agnieszka Piotrowska 
 
w sprawie z wniosku Arkadiusza M. 
przy uczestnictwie Haliny U. I in. ,  
o zniesienie współwłasności, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 19 października 2011 r., 
zażalenia wnioskodawcy  
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 26 października 2010 r.,  
 
 
uchyla 
zaskarżone 
postanowienie 
objęte 
punktem 
1. postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 26 października 2010 
r., a rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego 
pozostawia końcowemu orzeczeniu. 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
Zaskarżonym 
postanowieniem 
Sąd 
Okręgowy 
odrzucił 
apelację 
wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego z  dnia 15 czerwca 2009 r. 
Podniesione zostało, że wnioskodawca wniósł opłatę od apelacji w ostatnim dniu 
terminu przewidzianego do zaskarżenia orzeczenia, bezpośrednio na rachunek 
Sądu Okręgowego, co było przyczyną odrzucenia jej postanowieniem Sądu 
pierwszej instancji z dnia 29 lipca 2009 r., który uznał, że nie doszło do właściwego 
opłacenia pisma. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Sąd 
Okręgowy. Postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. Sąd Rejonowy przywrócił 
wnioskodawcy termin do wniesienia apelacji. Natomiast Sąd Okręgowy uznał, że 
zaniedbanie dopełnienia czynności procesowej przez pełnomocnika strony 
traktowane jest jako zaniedbanie strony. Za takie działanie uznał ten Sąd 
uiszczenie opłaty na rachunek niewłaściwego Sądu, skoro nie wpłynęła ona na 
rachunek Sądu Rejonowego przed upływem przepisanego terminu. Zgodnie z 
poglądem wyrażonym przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z  dnia 29 kwietnia 
2008 r., SK 11/07 uregulowanie opłaty dokonane być powinno, do sądu, na który 
wskazuje art. 369 § 1 k.p.c. Nie było podstaw do przywrócenia wnioskodawcy 
terminu do wniesienia apelacji, ponieważ wnioskodawca nie wykazał, że 
zaniedbanie było działaniem niezawinionym. 
W zażaleniu wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 370 w związku z art. 
1302 § 3 k.p.c. przez przyjęcie, że apelacja podlegała odrzuceniu i nie było 
usprawiedliwionych przyczyn do przywrócenia terminu do jej wniesienia. Wniósł 
o  uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
W odpowiedzi na zażalenie uczestnicy Anna i Marek K. wnieśli o oddalenie 
zażalenia, podnosząc, że wnioskodawca nie wniósł zażalenia w  ustawowym 
terminie, a we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności nie 
uprawdopodobnił dochowania terminu do złożenia tego wniosku. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie należało uznać za uzasadnione. 
Nie można podzielić stanowiska uczestników postępowania, że nie było 
podstaw do przywrócenia wnioskodawcy terminu do wniesienia zażalenia. W toku 

 
3 
postępowania apelacyjnego wnioskodawca nie był reprezentowany przez 
profesjonalnego pełnomocnika, a Sąd Okręgowy pouczył, że od postanowienia 
z  dnia 26 października 2010 r. przysługuje skarga kasacyjna. Tej samej treści 
pouczenie zawarte zostało przy doręczeniu wnioskodawcy w dniu 29 listopada 
2010 r. odpisu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. Ustanowiony przez 
wnioskodawcę pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną i zażalenie wraz z wnioskiem 
o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy 
odrzucił skargę kasacyjną i przywrócił wnioskodawcy termin do wniesienia 
zażalenia. 
Wcześniej, 
w 
dniu 
18 
listopada 
2010 
r. 
wnioskodawca 
udzielił 
pełnomocnictwa radcy prawnemu Pawłowi W., które ograniczone zostało do 
przejrzenia akt i sporządzenia odpisów i kserokopii. Poczynione ustalenia 
przemawiają 
za 
bezzasadnością 
stanowiska 
uczestników 
postępowania. 
Błędne pouczenie przez Sąd Okręgowy co do przysługującego wnioskodawcy 
środka odwoławczego jest okolicznością, która usprawiedliwia opóźnienie we 
wniesieniu środka właściwego. W takiej sytuacji uchybienia terminu do dopełnienia 
tej czynności nie można uznać za zawinione przez stronę, co powszechnie 
przyjmowane jest w orzecznictwie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
25 sierpnia 2010 r., II UZ 16/10, niepubl.; z dnia 14 kwietnia 2008 r., II UZ 28/07, 
niepubl.). Wniesienie środka właściwego w terminie wskazanym w pouczeniu wraz 
z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia go, spełnia wymogi przewidziane 
art. 169 § 1, 2 i 3 k.p.c. Nie ma podstaw, wbrew stanowisku uczestników 
postępowania, do łączenia z pełnomocnictwem udzielonym radcy prawnemu 
Pawłowi W. innej treści, niż ta, która wynika ze znajdującego się w aktach 
dokumentu, w tym również udzielenia wnioskodawcy informacji, że powinien złożyć 
zażalenie i przyjmowania, że data udzielenia tego pełnomocnictwa, czy też inna, 
bliżej nieokreślona, stanowić powinna początek biegu terminu przewidzianego 
art. 169 § 1 k.p.c. Mimo braku dowodu doręczenia uczestnikom wniosku 
o  przywrócenie terminu Sąd Okręgowy rozpoznał go, nie stosując rygoru 
przewidzianego art. 132 § 1 k.p.c. Doszło zatem do naruszenia tego przepisu, które 
jednak nie daje podstawy do uznania za bezprzedmiotowe czynności podjętych 
przez ten Sąd, w tym także wydania postanowienia o przywróceniu terminu, 

 
4 
zwłaszcza że celem wprowadzenia tego uregulowania było usprawnienie 
postępowania. 
Na gruncie art. 168 § 1 k.p.c. ugruntowany został pogląd, podzielany także 
w  rozpoznawanej 
sprawie, 
że 
zawinione 
przez 
pełnomocnika 
uczestnika 
postępowania niedopełnienie zastrzeżonej czynności procesowej w przepisanym 
terminie traktowane jest jako zawinienie samego uczestnika (por. postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2009 r., II UZ 35/10, niepubl.; z dnia 
24  listopada 2009 r., V CZ 57/09, niepubl.; z dnia 7 listopada 2008 r., V CZ 92/08, 
niepubl.; z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZ 22/07, niepubl., wyrok z dnia 30 maja 
2007 r., II CSK 167/07, niepubl.). Nie zostało przewidziane w przepisie art. 86 
k.p.c., wskazującym na możliwość działania strony „przez pełnomocnika” 
traktowanie czynności pełnomocnika jako podejmowanych w opozycji do czynności 
strony, a na dopuszczalność korygowania działań pełnomocnika, w określonych 
sytuacjach, wskazuje art. 92 k.p.c. Niezadowolenie strony ze sposobu i treści 
czynności podejmowanych przez pełnomocnika może być także wyrażone poprzez 
wypowiedzenie pełnomocnictwa, ale do czasu dokonania tego i powiadomienia 
sądu oraz pozostałych uczestników, są one skuteczne. W tym względzie 
stanowisko Sądu Okręgowego, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, należało 
uznać za trafne. Istota jednak tego wniosku sprowadza się do kwestionowania 
zawinienia w podjęciu czynności procesowej, polegającej na wniesieniu apelacji. 
W  pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy uregulowanie przepisanej opłaty 
sądowej na rachunek Sądu Okręgowego było błędnie podjętą czynnością, a zatem 
bezskuteczną, świadczącą o braku należytej staranności. W wyroku z dnia 
29  kwietnia 2008 r., SK 11/07, OTK-A 2008/3/47 Trybunał Konstytucyjny uznał, że 
przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 
2006  r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych 
(Dz. U. Nr 27, poz.199) jest niezgodny z Konstytucją, w części obejmującej słowo 
„właściwego”. Wskazał, że stanowi ono zwrot niedookreślony, a zatem mogący 
wprowadzać w błąd co do prawidłowego wypełnienia obowiązku należytego 
opłacenia pisma procesowego. Dla określenia właściwego sądu, na rachunek 
którego strona musi uiścić należną opłatę sądową konieczne jest sięgnięcie do art. 
369 § 1 i art. 373 k.p.c. oraz art. 9 u.k.s.c. Oznacza to, że za właściwy uznać należy 

 
5 
zarówno sąd, który rozpoznał sprawę w pierwszej instancji, jak i sąd odwoławczy 
uprawniony do rozpoznania apelacji. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, 
podzielany w rozpoznawanej sprawie, że niedopuszczalne jest opieranie sankcji 
przekroczenia terminu wniesienia apelacji z uiszczeniem opłaty w sądzie drugiej 
instancji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2008 r., II PZ 
15/08, OSNP 2009/23-24/318; z dnia 28 sierpnia 2008 r., V CZ 45/08, niepubl.), 
ponieważ 
sądem 
właściwym 
jest 
zarówno 
sąd 
pierwszej 
instancji, 
za 
pośrednictwem którego wnosi się apelację, jak i sąd drugiej instancji. 
Prezentowanie odmiennego stanowiska przez Sąd Okręgowy, którego nie podziela 
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę, nie może być podstawą do 
uznania, że wniesienie opłaty na rachunek sądu drugiej instancji, stanowi 
o  zawinionym niedochowaniu wymogów apelacji. Nie sposób przyjąć, że skoro 
z  § 2 ust. 1 wymienionego rozporządzenia nie został usunięty zakwestionowany 
zwrot, to mimo stwierdzenia sprzeczności z Konstytucją tego przepisu, powinien 
być on w dalszym ciągu stosowany w dotychczasowym kształcie. Przyczyną, która 
spowodowała wniesienie apelacji opłaconej w opisany sposób była interpretacja 
przepisów określających sąd, na rachunek którego opłata powinna być wniesiona 
zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz stanowiskiem orzecznictwa 
Sądu Najwyższego wyrażonym w przytoczonych orzeczeniach. W tej sytuacji 
odmienne stanowisko Sądu Okręgowego nie mogło uzasadniać uznania działania 
pełnomocnika wnioskodawcy, jako błędnego, a tym samym zawinionego, 
zwłaszcza że za usprawiedliwiony przyjmowany jest błąd profesjonalnego 
pełnomocnika co do sposobu interpretacji nowego, niejasnego w swej treści 
przepisu (por. postanowienie Sądu najwyższego z dnia 20 sierpnia 2008 r., I UZ 
11/08, OSNP 2010/1-2/25). 
 
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu 
w  oparciu o art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. Na podstawie art. 108 § 2 
w  związku z art. 13 § 2 i art. 39821 k.p.c. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania 
zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu orzeczeniu. 
 

 
6 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
md