I CZ 42/06

Sąd Najwyższy2006-07-19
SNCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wykonalnośćorzeczenie zagraniczneKonwencja Lugańskaskarga kasacyjnasąd najwyższypostępowanie cywilneTSUE

Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego nie jest orzeczeniem podlegającym skardze kasacyjnej na gruncie Konwencji Lugańskiej.

Sprawa dotyczyła dopuszczalności skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Apelacyjnego odrzucającego zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego. Sąd Najwyższy, analizując przepisy Konwencji Lugańskiej i orzecznictwo TSUE, stwierdził, że takie postanowienie nie jest „orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia” w rozumieniu art. 41 Konwencji, a zatem nie przysługuje od niego skarga kasacyjna.

Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę dotyczącą dopuszczalności skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie, które odrzuciło zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie. Sąd Okręgowy oddalił wniosek o stwierdzenie wykonalności wyroku Sądu Okręgowego w Hadze. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach Konwencji Lugańskiej z 1988 r. oraz orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, stwierdził, że postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego nie jest „orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia” w rozumieniu art. 41 Konwencji. W związku z tym, od takiego postanowienia nie przysługuje skarga kasacyjna. Sąd Najwyższy podkreślił, że Konwencja Lugańska tworzy autonomiczny system, który w zakresie środków zaskarżenia ma pierwszeństwo przed przepisami krajowymi. Analiza orzecznictwa TSUE wykazała, że pojęcie „orzeczenie wydane w następstwie środka zaskarżenia” należy interpretować ściśle i obejmuje ono jedynie orzeczenia rozstrzygające co do istoty środka zaskarżenia, wyłączając orzeczenia formalne, takie jak odrzucenie zażalenia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, takie postanowienie nie jest orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia w rozumieniu art. 41 Konwencji Lugańskiej i nie przysługuje od niego skarga kasacyjna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy, opierając się na wykładni art. 41 Konwencji Lugańskiej przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, stwierdził, że pojęcie „orzeczenie wydane w następstwie środka zaskarżenia” obejmuje jedynie orzeczenia rozstrzygające co do istoty środka zaskarżenia, a nie orzeczenia formalne, takie jak odrzucenie zażalenia. Konwencja Lugańska tworzy autonomiczny system środków zaskarżenia, który ma pierwszeństwo przed prawem krajowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Jerzy R.

Strony

NazwaTypRola
"L.&T." bvspółkawnioskodawca
Jerzy R.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (17)

Główne

Konwencja Lugańska art. 41

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego nie jest orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Konwencja Lugańska art. 36

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Konwencja Lugańska art. 37 § ust. 2

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Konwencja Lugańska art. 40 § ust. 1

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Konwencja Lugańska art. 54 § zdanie drugie

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Konwencja Lugańska art. 57 § ust. 1

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

Konwencja Lugańska art. 57 § ust. 5

Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych

CMR art. 31 § ust. 1

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów

CMR art. 31 § ust. 3

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów

Rozporządzenie WE 44/2001 art. 66 § ust. 1

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 44/2001

Rozporządzenie WE 44/2001 art. 66 § ust. 2

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 44/2001

k.p.c. art. 1151 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3981 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające zażalenie na postanowienie oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia zagranicznego nie jest orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia w rozumieniu art. 41 Konwencji Lugańskiej. Konwencja Lugańska tworzy autonomiczny i zupełny system środków zaskarżenia, który ma pierwszeństwo przed przepisami krajowymi. Wykładnia art. 41 Konwencji Lugańskiej przez TSUE wyłącza możliwość zaskarżania orzeczeń formalnych, takich jak odrzucenie zażalenia.

Odrzucone argumenty

Skarga kasacyjna od postanowienia Sądu Apelacyjnego odrzucającego zażalenie na postanowienie o stwierdzeniu wykonalności jest dopuszczalna na podstawie art. 1151 § 2 k.p.c. lub art. 3981 § 1 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

nie jest „orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia” w rozumieniu art. 41 Konwencji Lugańskiej od takiego postanowienia nie przysługuje skarga kasacyjna Konwencja Lugańska tworzy procedurę wykonywania orzeczeń, która stanowi autonomiczny i zupełny system, obejmujący również zagadnienia środków odwoławczych pojęcie „orzeczenie wydane w następstwie środka zaskarżenia” musi być interpretowane w ten sposób, iż obejmuje tylko orzeczenia rozstrzygające co do istoty środka zaskarżenia

Skład orzekający

Tadeusz Wiśniewski

przewodniczący-sprawozdawca

Maria Grzelka

członek

Krzysztof Pietrzykowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie niedopuszczalności skargi kasacyjnej od postanowień sądu drugiej instancji odrzucających zażalenie na postanowienia o stwierdzeniu wykonalności orzeczeń zagranicznych na gruncie Konwencji Lugańskiej."

Ograniczenia: Dotyczy spraw związanych z wykonywaniem orzeczeń zagranicznych podlegających Konwencji Lugańskiej lub podobnym regulacjom międzynarodowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii proceduralnej związanej z wykonywaniem orzeczeń zagranicznych i dopuszczalnością środków zaskarżenia, co jest istotne dla praktyków prawa międzynarodowego prywatnego.

Czy skarga kasacyjna odrzucona przez Sąd Apelacyjny może trafić do Sądu Najwyższego? Kluczowa interpretacja Konwencji Lugańskiej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Postanowienie z dnia 19 lipca 2006 r., I CZ 42/06 
 
Postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na 
postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o stwierdzenie 
wykonalności orzeczenia sądu zagranicznego nie jest „orzeczeniem wydanym 
w następstwie wniesienia środka zaskarżenia” w rozumieniu art. 41 
Konwencji o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach 
cywilnych i handlowych, sporządzonej w Lugano dnia 16 września 1988 r. 
(Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132); od takiego postanowienia nie przysługuje 
skarga kasacyjna. 
 
Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) 
Sędzia SN Maria Grzelka 
Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski 
 
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "L.&T." bv z siedzibą w Holandii przy 
uczestnictwie Jerzego R. o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu 
Okręgowego w Hadze, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej 
w dniu 19 lipca 2006 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu 
Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2005 r. 
oddalił zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2004 r. Sąd Okręgowy w Warszawie 
oddalił wniosek wierzyciela "L.&T." bv z siedzibą w Holandii o stwierdzenie 
wykonalności wyroku Sądu Okręgowego w Hadze z dnia 9 maja 2000 r., którym 
zasądzono od dłużnika Jerzego R., prowadzącego działalność gospodarczą pod 
firmą "R.T.S.", na jego rzecz określoną w tym wyroku kwotę. 
Postanowieniem z dnia 5 lipca 2005 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił 
jako spóźnione zażalenie wierzyciela na wskazane wyżej postanowienie. Od 

postanowienia Sądu Apelacyjnego wierzyciel wniósł skargę kasacyjną, którą Sąd 
ten odrzucił postanowieniem z dnia 25 listopada 2005 r. jako niedopuszczalną. 
W zażaleniu skarżący wierzyciel, wnosząc o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia, zarzucił naruszenie art. 1151 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zagadnienie wykonywania orzeczeń sądów holenderskich w Polsce reguluje 
obecnie rozporządzenie Rady (WE) Nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie 
jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach 
cywilnych i handlowych. Rozporządzenie to stało się częścią polskiego porządku 
prawnego od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej, tj. od dnia 1 maja 2004 r., na 
podstawie art. 2 aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, 
Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki 
Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, 
Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach 
stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864). Zgodnie 
z art. 66 ust. 1 rozporządzenia, jego przepisy mają zastosowanie tylko do takich 
powództw i dokumentów urzędowych, które zostały wytoczone bądź sporządzone 
po jego wejściu w życie, tj. po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Wyjątkowo, 
w wypadkach określonych w art. 66 ust. 2 rozporządzenia, jego przepisy dotyczące 
uznawania i wykonywania orzeczeń mają zastosowanie, gdy powództwo wytoczono 
przed jego wejściem w życie, a po tej dacie nastąpiło wydanie orzeczenia. Oznacza 
to, że przepisy rozporządzenia Rady (WE) Nr 44/2001 nie znajdują zastosowania 
do stwierdzenia wykonalności orzeczenia Sądu Okręgowego w Hadze, skoro 
zostało ono wydane w dniu 9 maja 2000 r. W tym dniu obowiązywała Konwencja o 
jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, 
sporządzona w Lugano dnia 16 września 1988 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 132), 
która w stosunku do Polski weszła w życie z dniem 1 lutego 2000 r., a w stosunku 
do Holandii – z dniem 1 stycznia 1992 r. Zgodnie z art. 54 zdanie drugie Konwencji 
lugańskiej, orzeczenia wydane po jej wejściu w życie między państwem 
pochodzenia i państwem wezwanym, na podstawie pozwu wniesionego przed 
wejściem w życie konwencji, będą uznawane i zezwoli się na ich wykonanie 
zgodnie z tytułem III, jeżeli sąd miał jurysdykcję na podstawie przepisów, które są 
zgodne z przepisami jurysdykcyjnymi tytułu II lub innej umowy między państwem 
pochodzenia a państwem wezwanym, obowiązującej w chwili wniesienia pozwu. 

Mimo braku jednoznacznych ustaleń Sądów pierwszej i drugiej instancji w tym 
zakresie, można przyjąć, że jurysdykcję sądu holenderskiego uzasadniał art. 31 ust. 
1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR), 
sporządzonej w Genewie dnia 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238), 
której stronami były Polska i Holandia w chwili wniesienia pozwu. W konsekwencji, 
do stwierdzenia wykonalności przedmiotowego orzeczenia Sądu Okręgowego w 
Hadze z dnia 9 maja 2000 r. zastosowanie znajdują przepisy Konwencji lugańskiej. 
Nie można jednak pominąć okoliczności, że także sama Konwencja CMR 
zawiera unormowanie w zakresie wykonalności orzeczeń sądów zagranicznych. 
Przepis art. 31 ust. 3 tej Konwencji stanowi, że jeżeli w sporze, przewidzianym w 
ustępie 1 tego artykułu, wyrok wydany przez sąd jednego umawiającego się kraju 
stał się wykonalny w tym kraju, staje się on również wykonalny w każdym z innych 
umawiających się krajów natychmiast po dopełnieniu formalności wymaganych w 
zainteresowanym kraju. Formalności te nie mogą obejmować rewizji sprawy. Spór 
zakończony orzeczeniem, którego wykonalności dotyczy rozpoznawana sprawa, 
należy do sporów objętych wskazanym przepisem, a samo orzeczenie jest 
wykonalne w Holandii. Należy zatem rozważyć, czy regulacja zawarta w art. 31 
Konwencji CMR nie wyłącza zastosowania przepisów Konwencji lugańskiej w 
kwestii dopuszczalności wywiedzionej przez skarżącego wierzyciela skargi 
kasacyjnej. 
W myśl art. 57 ust. 1 Konwencji lugańskiej, nie narusza ona konwencji, których 
umawiające się państwa są lub będą stronami i które w sprawach szczególnych 
regulują jurysdykcję, uznawanie lub wykonywanie orzeczeń. Zgodnie natomiast z 
art. 57 ust. 5, jeżeli państwo pochodzenia i państwo wezwane są stronami jednej z 
konwencji, o których mowa w ustępie 1, a która zarazem reguluje warunki 
uznawania i wykonywania orzeczeń, to obowiązują te warunki. W każdym wypadku 
mogą być stosowane postanowienia Konwencji lugańskiej w zakresie postępowania 
w sprawach o uznanie i wykonanie orzeczeń. Przytoczony art. 31 ust. 3 Konwencji 
CMR uzależnia wykonalność orzeczenia sądu państwa będącego stroną Konwencji 
CMR w innym państwie (także stronie konwencji) od dopełnienia formalności 
wymaganych w zainteresowanym kraju. Przyjąć trzeba, że sformułowanie 
„formalności wymagane w zainteresowanym kraju” oznacza postępowanie o 
stwierdzenie wykonalności przeprowadzone zgodnie z przepisami obowiązującymi 
w kraju, w którym ma to nastąpić, Konwencja CMR bowiem nie reguluje 

postępowania w tym zakresie, przewidując jedynie, że nie może ono obejmować 
rewizji sprawy. W konsekwencji należy uznać, że orzeczenie objęte art. 31 ust. 3 
Konwencji CMR będzie wykonalne w Polsce po stwierdzeniu jego wykonalności 
zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami prawa. W odniesieniu do 
przedmiotowego orzeczenia sądu holenderskiego przepisami tymi będą przede 
wszystkim przepisy Konwencji lugańskiej. 
Unormowanie zawarte w Konwencji lugańskiej obejmuje m.in. kwestię 
dopuszczalności środków zaskarżenia i podmiotów legitymowanych do ich 
wniesienia do sądu drugiej (art. 36 i 40 ust. 1), a także i trzeciej instancji (art. 37 ust. 
2 i 41). W myśl art. 36 Konwencji, jeżeli zezwolono na wykonanie, dłużnik może 
wnieść środek zaskarżenia w ciągu miesiąca od doręczenia orzeczenia. Zgodnie z 
art. 40 ust. 1 Konwencji, jeżeli wniosek o stwierdzenie wykonalności został 
oddalony, wnioskodawca może wnieść środek zaskarżenia. Od orzeczenia 
wydanego w następstwie wniesienia określonego w art. 36 Konwencji środka 
zaskarżenia dopuszczalne są tylko środki zaskarżenia określone w art. 37 ust. 2, a 
od orzeczenia wydanego w następstwie wniesienia środka zaskarżenia określonego 
w art. 40 – środki zaskarżenia przewidziane w art. 41. Z oświadczenia rządowego z 
dnia 31 grudnia 1999 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 10, poz. 133) wynika, że w 
Rzeczypospolitej Polskiej środkiem zaskarżenia dopuszczalnym od orzeczenia 
wydanego w następstwie wniesienia środka zaskarżenia określonego w art. 36 lub 
40 Konwencji jest tylko kasacja. Ze względu na zastąpienie kasacji skargą 
kasacyjną, należy uznać, że obecnie środkiem tym jest skarga kasacyjna. O 
dopuszczalności wniesionej przez wierzyciela "L.&T." skargi kasacyjnej od 
postanowienia Sądu Apelacyjnego decydują zatem w pierwszej kolejności 
przesłanki określone w art. 41 Konwencji lugańskiej, tym samym niezbędne jest 
rozważenie, czy postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu zażalenia na 
postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności 
jest „orzeczeniem wydanym w następstwie wniesienia środka zaskarżenia” w 
rozumieniu art. 41 Konwencji lugańskiej. 
Przy wykładni Konwencji lugańskiej uwzględniać trzeba w należyty sposób 
zasady wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot 
Europejskich i sądów Państw członkowskich Wspólnot Europejskich, dotyczące 
postanowień Konwencji brukselskiej, które co do swej istoty zostały przejęte przez 
Konwencję lugańską (Deklaracja przedstawicieli Rządów Państw – sygnatariuszy 

Konwencji lugańskiej będących członkami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego 
Handlu). Z tego względu orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości 
wydane na gruncie Konwencji brukselskiej (Konwencja o jurysdykcji i wykonywaniu 
orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych, sporządzona w Brukseli 
dnia 27 września 1968 r.) mają istotne znaczenie przy dokonywaniu wykładni 
przepisów Konwencji lugańskiej odpowiadających treścią przepisom Konwencji 
brukselskiej. 
Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzecznictwie wskazał, że 
państwa członkowskie (strony Konwencji) powinny stosować jednolicie pojęcia i 
klasyfikacje prawne wypracowane przez Trybunał w odniesieniu do Konwencji 
(orzeczenie z dnia 14 lipca 1977 r. w połączonych sprawach Bavaria 
Fluggesellschaft Schwabe & Co. Kg and Germanair Bedarfsluftfahrt GmbH Co. Kg 
przeciwko Eurocontrol, 9/77 i 10/77, ECR 1977, s. 1517). 
Europejski Trybunał Sprawiedliwości, stosując Konwencję brukselską, 
podkreślał wielokrotnie, że art. 37 ust. 2 powinien być interpretowany ściśle 
(orzeczenia z dnia 27 listopada 1984 r. w sprawie Calzaturificio Brennero sas 
przeciwko Wendel GmbH Schuhproduktion International, 258/83, ECR 1984, s. 
3971, z dnia 21 kwietnia 1993 r. w sprawie Volker Sonntag przeciwko Hans 
Waidmann, Elisabeth Waidmann i Stefan Waidmann, C-172/91, ECR 1993, s. I-
1963 i z dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie Société d’Informatique Service 
Réalisation Organisation przeciwko Ampersand Software BV, C-432/93, ECR 1995, 
s. I-2269). Trybunał wskazywał również, że art. 37 ust. 2 Konwencji należy 
interpretować w ten sposób, iż kasacja, a w Republice Federalnej Niemiec 
Rechtsbeschwerde, może być wniesiona tylko od orzeczenia wydanego w 
następstwie środka zaskarżenia wniesionego na podstawie art. 36 Konwencji (np. 
orzeczenie z dnia 27 listopada 1984 r. w sprawie Calzaturificio Brennero Sas). 
Stwierdził również, że skoro celem Konwencji jest ułatwienie swobodnego 
przepływu orzeczeń przez ustanowienie prostego i szybkiego postępowania o 
stwierdzenie wykonalności w państwie wykonania, to pojęcie „orzeczenie wydane w 
następstwie środka zaskarżenia” zawarte w art. 37 ust. 2 Konwencji musi być 
interpretowane w ten sposób, iż obejmuje tylko orzeczenia rozstrzygające co do 
istoty środka zaskarżenia wniesionego od orzeczenia zezwalającego na wykonanie 
w państwie – stronie Konwencji, z wyłączeniem orzeczeń wydanych na podstawie 
art. 38 Konwencji (orzeczenie z dnia 4 października 1991 r. w sprawie B.J. van 

Dalfsen i inni przeciwko B. Van Loon i T. Berendsen, C-183/90, ECR 1991, s. I-
4743). Do orzeczeń nienależących do kategorii orzeczeń wydanych w następstwie 
rozpoznania środka zaskarżenia i niezaskarżalnych do sądu trzeciej instancji 
Trybunał zaliczył m.in. wydane przez sąd drugiej instancji orzeczenia odmawiające 
zawieszenia postępowania lub uchylające zawieszenie postępowania (orzeczenie z 
dnia 11 sierpnia 1995 r. w sprawie Société d’Informatique Service Réalisation 
Organisation).  
Jednocześnie Trybunał podkreślał, że przepisy Konwencji brukselskiej w 
sposób bezpośredni i wyłączny regulują kwestię stwierdzenia wykonalności, 
przyjmując m.in., że art. 36 Konwencji wyłącza jakiekolwiek postępowanie 
umożliwiające osobom trzecim kwestionowanie orzeczenia stwierdzającego 
wykonalność, nawet jeżeli takie postępowanie jest przewidziane dla osób trzecich w 
prawie państwa wykonania (orzeczenie z dnia 2 lipca 1985 r. w sprawie Deutsche 
Genossenschaftsbank przeciwko S.A. Brasserie du Pêcheur, 148/84, ECR 1985, s. 
1981) oraz że art. 37 ust. 2 Konwencji należy rozumieć w ten sposób, że wyłącza 
on dopuszczalność wniesienia przez osobę trzecią środka zaskarżenia od 
orzeczenia wydanego w następstwie środka zaskarżenia od orzeczenia 
stwierdzającego wykonalność w państwie wykonania, nawet jeśli prawo krajowe 
państwa wykonania przyznaje osobie trzeciej prawo do złożenia środka zaskarżenia 
(orzeczenie z dnia 21 kwietnia 1993 r. w sprawie Volker Sonntag przeciwko Hans 
Waidmann, Elisabeth Waidmann i Stefan Waidmann, C-172/91, ECR 1993, s. I-
1963). 
Jak zaznaczono, wykładnia art. 37 ust. 2 Konwencji brukselskiej dokonywana 
przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości jest również aktualna w odniesieniu do 
art. 37 ust. 2 Konwencji lugańskiej, ze względu natomiast na podobieństwo 
redakcyjne przepisów art. 37 ust. 2 oraz art. 41 obu Konwencji, wykładnię 
pierwszego z tych przepisów można odnieść wprost do drugiego. 
Nie ulega wątpliwości, że postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie o 
odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające 
wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia Sądu Okręgowego w Hadze z 
dnia 9 maja 2000 r. nie rozstrzyga o zasadności wniesionego zażalenia. Należy 
zatem przyjąć, aprobując tym samym stanowisko Europejskiego Trybunału 
Sprawiedliwości, że postanowienie Sądu Apelacyjnego nie należy do orzeczeń 
wydanych w następstwie środka zaskarżenia w rozumieniu art. 41 Konwencji 

lugańskiej i nie może być na podstawie tego przepisu zaskarżone skargą 
kasacyjną. 
W tej sytuacji co do kwestii dopuszczalności zaskarżenia omawianego 
orzeczenia Sądu drugiej instancji wymaga rozważenia możliwość ewentualnego 
zastosowania przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zwrócić więc należy 
uwagę, że Konwencja lugańska ratyfikowana była za uprzednią zgodą wyrażoną w 
ustawie (Dz.U. z 1999 r. Nr 45, poz. 440) i z tego względu, zgodnie z art. 91 ust. 2 
Konstytucji, ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z 
umową. Konwencja tworzy procedurę wykonywania orzeczeń, która stanowi 
autonomiczny i zupełny system, obejmujący również zagadnienia środków 
odwoławczych (por. orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 2 
lipca 1985 r. w sprawie Deutsche Genossenschaftsbank oraz postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 31 maja 2005 r., V CK 266/05, OSNC 2006, nr 5, poz. 86). W 
konsekwencji, w zakresie stwierdzania wykonalności orzeczenia, objętego 
zakresem konwencji, zasadniczo nie stosuje się odpowiednich przepisów kodeksu 
postępowania cywilnego. Niemniej jednak trafnie stwierdzono w piśmiennictwie, że 
ze względu na to, iż zawarta w Konwencji regulacja postępowania o stwierdzenie 
wykonalności nie ma charakteru wyczerpującego, przepisy prawa krajowego w 
zakresie postępowania cywilnego można stosować w takim zakresie, w jakim 
Konwencja wyraźnie do nich odsyła lub w odniesieniu do pewnych, szczegółowych 
zagadnień, których Konwencja w ogóle nie reguluje, pozostawiając je w sposób 
dorozumiany do unormowania prawu państwa wykonania (zob. także 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2005 r., V CK 266/05). 
Należy podkreślić, że Konwencja nie reguluje wprost zagadnienia zaskarżania 
orzeczeń formalnych wydawanych w toku postępowania o stwierdzenie 
wykonalności. Europejski Trybunał Sprawiedliwości w swoim dotychczasowym 
orzecznictwie zajmował stanowisko, że niedopuszczalne jest zaskarżanie orzeczeń 
formalnych o charakterze wpadkowym, takich jak orzeczenia odmawiające 
zawieszenia postępowania lub uchylające zawieszenie postępowania wydane przez 
sąd drugiej instancji, czy też orzeczenia sądu drugiej instancji odmawiające 
zawieszenia postępowania i uzależniające wykonalność od złożenia 
zabezpieczenia. Trybunał nie wypowiadał się jednak odnośnie do dopuszczalności 
zaskarżenia na podstawie przepisów krajowych orzeczeń formalnych sądu drugiej 
instancji kończących postępowanie w sprawie. Możliwe są w tym zakresie dwa 

rozwiązania. Według pierwszego, regulacja zagadnienia dopuszczalności środków 
zaskarżenia w Konwencji lugańskiej ma charakter wyłączny. W konsekwencji, 
orzeczenie formalne sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie nie 
jest zaskarżalne do sądu trzeciej instancji, gdyż nie można uznać, że orzeczenie 
takie wydane zostało w następstwie środka zaskarżenia. Drugie stanowisko opiera 
się natomiast na założeniu, że Konwencja lugańska nie wyklucza możliwości 
zaskarżenia orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie. 
Sąd Najwyższy przychyla się do drugiego stanowiska, gdyż w przepisach 
Konwencji lugańskiej dotyczących zaskarżania orzeczeń jest mowa wyłącznie o 
merytorycznych orzeczeniach w przedmiocie stwierdzenia wykonalności, a jednym 
z głównych powodów przesądzenia przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości 
niedopuszczalności zaskarżania orzeczeń w sprawach wpadkowych był wzgląd na 
szybkość i prostotę postępowania o stwierdzenie wykonalności. Argumenty te są 
doniosłe, jednakże trzeba również wziąć pod uwagę okoliczność, że sami twórcy 
Konwencji przewidzieli możliwość zaskarżania orzeczeń merytorycznych 
wydawanych w postępowaniu o stwierdzenie wykonalności. Koncepcja ta 
niewątpliwie prowadzi do przedłużenia postępowania, niemniej jednak spełnia 
ważną funkcję gwarancyjną. Orzeczenie odrzucające środek zaskarżenia 
uniemożliwia dokonanie kontroli instancyjnej orzeczenia stwierdzającego 
wykonalność lub odmawiającego jej stwierdzenia i – właśnie ze względów 
gwarancyjnych – powinno być poddane kontroli instancyjnej sądu wyższej instancji. 
Ponadto dopuszczenie zaskarżania takich orzeczeń prowadzić może do jednolitego 
stosowania Konwencji lugańskiej, dzięki umożliwieniu sądom wyższej instancji 
dokonania wykładni m.in. przepisów tytułu III Konwencji. 
Wszystko to prowadzi do przekonania, że do oceny dopuszczalności 
zaskarżenia orzeczeń formalnych kończących postępowanie w sprawie, a takim jest 
postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające zażalenie na postanowienie Sądu 
Okręgowego oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności, znajdują 
zastosowanie również przepisy kodeksu postępowania cywilnego. 
Dopuszczalność skargi kasacyjnej w postępowaniu o stwierdzenie 
wykonalności reguluje art. 1151 § 2 zdanie drugie k.p.c., zgodnie z którym na 
postanowienie sądu okręgowego w przedmiocie wykonalności przysługuje 
zażalenie, a od postanowienia sądu apelacyjnego – skarga kasacyjna. Z treści 
przytoczonego przepisu wynika, że skarga kasacyjna przysługuje tylko na 

postanowienia sądu apelacyjnego w przedmiocie wykonalności. Do stwierdzenia 
wykonalności orzeczeń podlegających Konwencji lugańskiej przytoczony przepis 
nie może jednak mieć zastosowania, jak bowiem wcześniej wskazano, Konwencja 
w sposób wyłączny reguluje zaskarżalność orzeczeń merytorycznych do sądu 
trzeciej instancji, wyłączając tym samym – jako akt prawny wyższego rzędu – 
możliwość stosowania przepisów krajowych. Podstawą skargi kasacyjnej od 
orzeczenia odrzucającego zażalenie na postanowienie w przedmiocie wykonalności 
nie może być również art. 3981 § 1 k.p.c., który ma charakter przepisu ogólnego w 
stosunku do przepisu szczególnego zawartego w art. 1151 § 2 k.p.c. i z tego 
względu jego zastosowanie nie wchodzi w ogóle w rachubę. 
Niedopuszczalność skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Apelacyjnego 
odrzucającego zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego nie oznacza, że 
orzeczenie to nie było w ogóle zaskarżalne, należy bowiem zauważyć, że 
postanowienie to wydane zostało przez sąd drugiej instancji i kończyło 
postępowanie w sprawie, w której przysługuje – na podstawie Konwencji lugańskiej 
– skarga kasacyjna. Nie należało jednocześnie ani do postanowień, o których mowa 
w art. 3981 § 1 k.p.c., ani do postanowień wydanych w wyniku rozpoznania 
zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (art. 3941 § 2 k.p.c.). Tym 
samym należy uznać, że analizowane postanowienie Sądu drugiej instancji 
odrzucające zażalenie mieściło się wśród orzeczeń podlegających zaskarżeniu 
zażaleniem do Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. 
Środek zaskarżenia wniesiony przez wnioskującego wierzyciela na 
postanowienie odrzucające zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego 
oddalające wniosek o stwierdzenie wykonalności oznaczony został jednak jako 
skarga kasacyjna, a nie zażalenie. Sąd Najwyższy przyjmuje jednolicie, że w razie 
wniesienia przez profesjonalnego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia, 
nie ma podstaw do kwalifikowania go inaczej, niż uczynił to sam skarżący (por. 
postanowienia z dnia 12 grudnia 2000 r., V CZ 110/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 
105, z dnia 8 lutego 2002 r., II CZ 151/01, nie publ., oraz z dnia 28 lipca 2004 r., III 
CZ 52/04, nie publ.). Dlatego należy uznać, że Sąd Apelacyjny prawidłowo 
zakwalifikował jako skargę kasacyjną pismo procesowe wnioskodawcy z dnia 24 
października 2005 r. Przyjął również trafnie, mimo powołania się na niewłaściwe 
przepisy, że skarga kasacyjna wnioskodawcy była niedopuszczalna. Zaskarżone 
postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada zatem prawu. 

Z tych względów, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 i art. 13 § 
2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI