I CZ 32/08

Sygn. akt I CZ 32/08 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 16 kwietnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
w sprawie z powództwa "L.(...)" Spółki z o.o. w W. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Centrum Obsługi Kancelarii Prezesa Rady Ministrów 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 kwietnia 2008 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 28 września 2007 r., sygn. akt I ACa (…), 
 
1) 
odrzuca zażalenie od postanowienia w części oddalającej wniosek o 
przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 
2) 
w pozostałej części oddala zażalenie i zasądza od pozwanego na rzecz 
powoda 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 28 września 2007 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o 
przywrócenie terminu i odrzucił skargę kasacyjną pozwanego Skarbu Państwa. W 
uzasadnieniu podał, że podstawę orzeczenia stanowił art. 3986 § 3 k.p.c. wobec 
podpisania skargi przez radcę prawnego strony pozwanej, nieposiadającego - w 
związku z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii 
Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1417 ze zm.; dalej- ustawa) – 
zdolności postulacyjnej do reprezentowania Skarbu Państwa przed Sądem Najwyższym. 

 
2 
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwanemu należy przypisać winę przy uchybieniu terminu. W 
związku z zarzutem Prokuratorii Generalnej odnośnie do braku możliwości wniesienia 
skargi kasacyjnej wobec nieotrzymania wniosku pozwanego o dokonanie tej czynności 
stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, Sąd Apelacyjny wskazał, że co prawda wyłączne 
zastępstwo procesowe pozwanej przed Sądem Najwyższym należało do Prokuratorii 
Generalnej, jednak stroną jest Skarb Państwa. Z treści art. 14 pkt 1 ustawy wnioskować 
należało, że podmiot reprezentujący Skarb Państwa, chcąc wnieść skargę kasacyjną, 
powinien złożyć do Prokuratorii Generalnej wniosek w przedmiocie czynności 
procesowych dotyczących skargi. Zaniedbanie temu obowiązkowi uznał za zawinione 
zachowanie strony. Podkreślił, że strona była reprezentowana przez fachowego 
pełnomocnika oraz to, iż dla oceny czy do uchybienia terminowi doszło z winy strony, 
jednoznaczne ze stwierdzeniem winy jest stwierdzenie winy pełnomocnika strony lub 
osób odpowiedzialnych za prowadzenie spraw prawnych. 
W zażaleniu pozwany, reprezentowany przez Prokuratorię Generalną, zarzucił 
naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 169 § 1 i art. 168 § 1 k.p.c. oraz wnosił o 
uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Wskazał, że ocena winy powinna być 
dokonana w sposób zobiektywizowany, przy uwzględnieniu stosowania ustawy o 
Prokuratorii Generalnej. Zarzucił, że obowiązywanie tej ustawy nie zostało uwzględnione 
tylko przez pozwaną, ale i przez Sąd. Przejawiać się to miało w tym, że doręczając 
pozwanemu wyrok Sąd pouczył o tym, iż skarga kasacyjna powinna być wniesiona 
przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Tym samym wykonanie 
przez stronę czynności zgodnie z pouczeniem Sądu nie powinno być źródłem 
niekorzystnych rozstrzygnięć. Podobnie niezasadne było wzywanie radcy prawnego do 
usunięcia braków formalnych skargi, jeżeli była ona dotknięta brakami nieusuwalnymi 
powodującymi jej odrzucenie. 
Pismem z dnia 8 lutego 2008 r. pozwany powołał się na zasadę lojalności 
procesowej i obiektywne trudności w stosowaniu ustawy. Zarzucił, że Sąd orzekający 
pominął treść art. 83 ust. 1 i 3 ustawy. Odwołując się do stanowiska doktryny wskazał, 
że w sprawach, w których zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię 
Generalną nie jest obowiązkowe, niezależnie od tego, czy przed 15 marca 2006 r. były 
podejmowane czynności procesowe przed Sądem Najwyższym lub czynności 
procesowe związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowane przed 
sądem niższej instancji, zastępstwo procesowe Skarbu Państwa – także przed Sądem 

 
3 
Najwyższym, wykonywane jest przez organy podmiotów reprezentujących Skarb 
Państwa. 
W odpowiedzi na zażalenie powód wnosił o jego oddalenie. Wskazał, że cały 
wywód zawarty we wniosku o przywrócenie terminu wskazuje wprost na zawinienie 
pozwanego. Podkreślił, że z art. 12 ust. 2 ustawy jednoznacznie wynikają obowiązki 
pozwanego w stosunku do Prokuratorii Generalnej, których pozwany nie wykonał. 
Ponadto, jako niedopuszczalne uznał powoływanie się dopiero w piśmie procesowym na 
zarzut naruszenia art. 83 ustawy. Dalej wskazał, że Sąd Apelacyjny w pierwszej 
kolejności prawidłowo rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu, którego oddalenie 
skutkowało odrzuceniem skargi jako wniesionej po terminie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest bezzasadne. Na wstępie należy stwierdzić, na co zwrócił uwagę 
pełnomocnik powoda, że nie jest dopuszczalne - pod pozorem uzupełnienia 
uzasadnienia - podniesienie po upływie terminu do wniesienia zażalenia nowego, 
odmiennego zarzutu (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1998 r. III 
CZ 108/1998, Biul.SN 1999/1/10). Ponadto, przedmiotem zażalenia do Sądu 
Najwyższego mogą być jedynie postanowienia sądu drugiej instancji wymienione 
wyczerpująco w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. i nie ma wśród nich postanowienia oddalającego 
wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nie jest to również 
postanowienie kończące postępowanie w sprawie. W tym zakresie zażalenie podlega 
odrzuceniu jako niedopuszczalne, natomiast przesłanki nieuwzględnienia wniosku o 
przywrócenie terminu do wniesienia skargi mogą być poddane ocenie przy kontroli 
zasadności jej odrzucenia. 
W zażaleniu pozwany nie kwestionował obowiązku reprezentacji przez 
Prokuratorię Generalną. Spór dotyczył tego, czy brak wniosku pozwanego o wniesienie 
skargi kasacyjnej przez Prokuratorię Generalną może stanowić podstawę uznania za 
zawinione zachowanie strony procesu. Trafnie zauważył Sąd Apelacyjny, że w sprawie 
nie jest istotne to, czy za zawinione należy uznać zachowanie Prokuratorii Generalnej, 
znaczenie bowiem ma zachowanie samej strony. Nie ma wątpliwości, że zaniechanie 
przekazania informacji zgodnie z art. 12 ust. 2 i 14 ust. 1 ustawy, zwłaszcza w sytuacji, 
gdy pozwana była reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, jest zachowaniem 
zawinionym. Obowiązek tam przewidziany jest jednoznaczny i nie wymaga dodatkowych 
wyjaśnień. Brak wiedzy reprezentanta jakim jest Prokuratoria Generalna o terminie do 
wniesienia 
skargi 
był 
następstwem 
zawinionego 
zachowania 
pozwanego. 

 
4 
Niedopuszczalnym byłoby przyjęcie, że skoro samemu reprezentantowi nie można 
stawiać zarzutów co do właściwego wykonywania swoich obowiązków, to zaniechanie 
wykonania elementarnych czynności przez samego pozwanego skutkować może 
jednocześnie przyjęciem braku winy w uchybieniu terminu. 
Odnosząc się do zarzucanego niewłaściwego trybu postępowania Sądu 
Apelacyjnego zważyć należy co następuje. Trafnie przewodniczący wzywał w 
zarządzeniu jednocześnie do złożenia odpisów skargi kasacyjnej (braki uzupełnialne), 
jak i do wskazania, kto podpisał skargę. Uzasadnione jest to względami ekonomii 
procesowej. W przypadku bowiem, gdy skargę taką wnosiłby podmiot posiadający 
zdolność postulacyjną, nie byłoby potrzeby kolejnego wzywania do uzupełniania braków 
formalnych. Kolejny zarzut dotyczył błędnego – zdaniem skarżącego - pouczenia, 
wskazującego 
na 
obowiązek 
wniesienia 
skargi 
kasacyjnej 
przez 
fachowego 
pełnomocnika. W istocie, pouczenie to odpowiadało zasadzie określonej w art. 871 § 1 
k.p.c., nie uwzględniało zaś paragrafu 3 tego artykułu. Nie zmienia to jednak tego, na co 
już wcześniej wskazał Sąd Najwyższy, że omyłkowe udzielenie fachowemu 
pełnomocnikowi procesowemu (radcy prawnemu) zbędnego i błędnego pouczenia nie 
może go zwalniać od dostosowania swoich czynności do wymagań wynikających 
z jednoznacznej normy prawnej, jaką jest szczególny przepis art. 39318 k.p.c. 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 1997 r., III CZ 45/1997, OSP 
1998/4/88). 
Ustosunkowując się już marginalnie do zarzutu zgłoszonego w piśmie 
procesowym z dnia 13 lutego 2008 r. odnośnie do art. 83 ustawy należy wskazać, że 
zgodnie z ust. 3 tego przepisu sprawy przed Sądem Najwyższym, w których po dniu jej 
wejścia w życie zastępstwo procesowe Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną 
jest wyłączne, są prowadzone na dotychczasowych zasadach, o ile przed dniem wejścia 
w życie ustawy zostały w sprawie podjęte czynności procesowe przed Sądem 
Najwyższym lub czynności procesowe związane z postępowaniem przed Sądem 
Najwyższym, podejmowane przed sądem niższej instancji. W niniejszej sprawie 
czynności związane z postępowaniem przed Sądem Najwyższym podejmowane były po 
wejściu w życie ustawy, co miało miejsce w zasadzie z dniem 15 marca 2006 r. (art. 86 
ustawy). Kwestie te były przedmiotem wypowiedzi judykatury, w których podkreślano, że 
przepisy ustawy o Prokuratorii Generalnej o charakterze procesowym powinny być 
stosowane od chwili jej wejścia w życie. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że istotą tego 
unormowania jest przyznanie jej funkcjonariuszom (radcom i starszym radcom, a także 

 
5 
Prezesowi i wiceprezesom) wyłącznego uprawnienia do zastępowania Skarbu Państwa 
przed Sądem Najwyższym. Należy zatem przyjąć, że z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy 
o Prokuratorii Generalnej, mającego charakter ustrojowy, wynika również norma 
o charakterze procesowym. Przepis ten przyznaje zdolność postulacyjną przed Sądem 
Najwyższym wyłącznie Prokuratorii Generalnej, pozbawiając jednocześnie tej zdolności 
adwokatów i radców prawnych. Z tego względu czynności podejmowane przed Sądem 
Najwyższym przez podmioty inne niż Prokuratoria Generalna są pozbawione 
skuteczności również wówczas, gdy Prokuratoria nie wykonuje w sposób czynny 
zastępstwa procesowego Skarbu Państwa. Innymi słowy, art. 871 § 3 k.p.c. należy 
interpretować w ten sposób, że w sprawach, w których obowiązuje wyłączne zastępstwo 
Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną, nie jest dopuszczalne zastępowanie go 
przez jakikolwiek inny podmiot (postanowienie z dnia 31 sierpnia 2006 r., I CZ 47/06 
OSNC 2007/5/75, Biul.SN 2006/11). 
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 
k.p.c. należało orzec, jak w sentencji.