I CZ 31/13

Sąd Najwyższy2013-05-08
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniafałszywe zeznaniaprzestępstwokodeks postępowania cywilnegosąd najwyższyskarżącypowódrozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że fałszywe zeznania świadka nie miały decydującego wpływu na wynik sprawy.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego, który odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Skarga opierała się na zarzucie uzyskania wyroku za pomocą przestępstwa, a konkretnie fałszywych zeznań świadka H. R. Sąd Najwyższy uznał, że zeznania te, mimo że mogły być sprzeczne z prawdą, nie miały decydującego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, co uzasadniało odrzucenie skargi.

Sąd Najwyższy w składzie sędziów Anny Owczarek, Wojciecha Katnera i Agnieszki Piotrowskiej rozpoznał sprawę ze skargi Z. Spółki z o.o. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa G. o stwierdzenie nieważności uchwał. Sąd Apelacyjny wcześniej odrzucił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że mimo powołania się na art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa), kwestionowane zeznania świadka H. R. nie pozostawały w funkcjonalnym związku z zapadłym rozstrzygnięciem. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie skarżącego, podzielając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Podkreślono, że dla wznowienia postępowania na podstawie fałszywych zeznań, muszą one stanowić bezpośrednią i decydującą przyczynę wydania wyroku. W tym przypadku, nawet jeśli zeznania świadka były nieprawdziwe, nie miały one fundamentalnego znaczenia dla wyniku sprawy, co potwierdził również prokurator i sąd karny umarzając postępowanie karne z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu. Sąd Najwyższy powołał się na dominujące orzecznictwo, zgodnie z którym skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdy wskazana podstawa ustawowa w rzeczywistości nie występuje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli fałszywe zeznania nie miały decydującego wpływu na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że dla wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. wymagane jest, aby przestępstwo (w tym przypadku fałszywe zeznania) było bezpośrednią i decydującą przyczyną wydania wyroku. W analizowanej sprawie, mimo że zeznania świadka mogły być sprzeczne z prawdą, nie miały one fundamentalnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, co uzasadniało odrzucenie skargi o wznowienie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

powód (G.)

Strony

NazwaTypRola
Z. Spółka z o.o.spółkaskarżący
G.spółkapowód
H. R.inneświadek

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wznowienia postępowania, gdy wyrok został uzyskany za pomocą przestępstwa. Przestępstwo musi być bezpośrednią i decydującą przyczyną wydania wyroku.

Pomocnicze

k.p.c. art. 404

Kodeks postępowania cywilnego

Umorzenie postępowania karnego z powodu braku dowodów wyklucza wznowienie postępowania. W innych przypadkach sąd rozpoznający skargę o wznowienie ocenia samodzielnie przesłankę z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.

k.k. art. 233 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy składania fałszywych zeznań.

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu zażaleniowym.

k.p.c. art. 39821

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Fałszywe zeznania świadka H. R. nie miały decydującego wpływu na wynik sprawy. Brak związku funkcjonalnego między fałszywymi zeznaniami a rozstrzygnięciem sprawy. Znikoma społeczna szkodliwość czynu świadka H. R.

Odrzucone argumenty

Fałszywe zeznania świadka H. R. stanowiły podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

"uzyskaniu" wyroku za pomocą przestępstwa, a zatem o sytuacji, w której przestępstwo to stało się bezpośrednią i decydującą przyczyną wydania wyroku. "miały wpływ na wynik sprawy" "znikomą społeczną szkodliwość czynu" "nie pozostawały w funkcjonalnym związku z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem"

Skład orzekający

Anna Owczarek

przewodniczący

Wojciech Katner

sprawozdawca

Agnieszka Piotrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania cywilnego na podstawie fałszywych zeznań świadka, zwłaszcza wymogu związku przyczynowego między przestępstwem a wyrokiem."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karne zostało umorzone z powodu znikomej społecznej szkodliwości czynu, a sąd cywilny musi samodzielnie ocenić wpływ zeznań na rozstrzygnięcie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z możliwością wznowienia postępowania na podstawie fałszywych zeznań, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Czy fałszywe zeznania zawsze prowadzą do wznowienia sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowy warunek.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 31/13 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 maja 2013 r. 
 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący) 
SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) 
SSN Agnieszka Piotrowska 
 
 
w sprawie ze skargi Z. Spółki z o.o. z siedzibą w R. o wznowienie postępowania w 
sprawie z powództwa G. d z siedzibą  
w T. - Wyspy Dziewicze 
przeciwko Z. Spółce z o.o. z siedzibą w R. 
o stwierdzenie nieważności uchwał,  
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego  
z dnia 22 grudnia 2011 r., po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie 
Cywilnej w dniu 8 maja 2013 r., 
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 25 stycznia 2013 r.,  
 
 
oddala zażalenie i zasądza od skarżącego na rzecz powoda 
kwotę 3600,- (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
pozwanego Z. sp. z o.o. z siedzibą w R. o  wznowienie postępowania 
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 22 grudnia 2011 
r. w sprawie z powództwa G. z siedzibą w T. (Wyspy Dziewicze) o  uchylenie 
uchwał. Skarżący wskazał, że wyrok Sądu Apelacyjnego został uzyskany za 
pomocą przestępstwa (art. 403 § 1 pkt 2 w związku z art. 404 k.p.c.) i  z tych 
względów domagał się wznowienia postępowania oraz zmiany wyroku Sądu 
Apelacyjnego  w całości w ten sposób, że zmieniony zostanie wyrok Sądu 
Okręgowego Sądu Gospodarczego w R. z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt […] przez 
oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Z  uzasadnienia wynikało, ze 
świadek H. R. składając zeznania dopuścił się przestępstwa z art. 233 § 1 k.k., lecz 
zeznania te nie były podstawą ustaleń sądu pierwszej i drugiej instancji, gdyż 
wiedziano, iż osoba ta nie podejmowała strategicznych decyzji w spółce G., a jako 
doradca firmy przekazywał tylko uzgodnienia, co nie okazało się prawdą. Sąd 
Apelacyjny odrzucając skargę pozwanego ustalił, że mimo powołania ustawowej 
podstawy wznowienia z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., kwestionowane zeznania świadka 
H. R. nie pozostawały w  funkcjonalnym związku z zapadłym w sprawie 
rozstrzygnięciem, a to uzasadnia odrzucenie wniesionej skargi. Postępowanie 
karne prowadzone przeciwko H. R. zostało umorzone z uwagi na znikomą 
społeczną szkodliwość czynu. 
W zażaleniu na zaskarżone postanowienie pozwany (mylnie określony 
w  tytule zażalenia powodem) zarzucił naruszenie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez 
uznanie, że fałszywe zeznania świadka H. R. nie pozostawały w  funkcjonalnym 
związku z zapadłym w sprawie rozstrzygnięciem, a to spowodowało odrzucenie 
wniesionej skargi. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i 
wznowienie postępowania, względnie o uchylenie tego postanowienia w całości i 
przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.  
W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie w całości. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:  
Zażalenie podlega oddaleniu.   

 
3 
Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zażalenia skupia się na 
wykazaniu, że zeznania świadka H. R., w części, w której uznano je za sprzeczne 
z prawdą, miały wpływ na wynik sprawy. Wprawdzie postępowanie karne w sprawie 
zostało umorzone z uwagi na znikomą społeczną szkodliwość czynu, sytuacja ta 
mieści się jednak w zakresie stosowania art. 404 k.p.c., zgodnie z którym jedynie 
umorzenie postępowania karnego z powodu braku dowodów z góry wyklucza 
wznowienie postępowania. W takim wypadku sąd rozpoznający skargę o 
wznowienie postępowania zobowiązany jest do samodzielnej oceny, czy spełniona 
została przesłanka z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. 
W 
świetle 
uzasadnienia 
zaskarżonego 
orzeczenia 
oraz 
motywów 
przytoczonych w zażaleniu należy podzielić wniosek Sądu Apelacyjnego, 
że  zeznania H. R. w części, w jakiej były one sprzeczne z  rzeczywistą rolą 
odgrywaną przez niego w spółce, nie miały decydującego wpływu na wyrok 
kończący postępowanie w sprawie. Należy zauważyć, że do wniosku tego doszedł 
także prokurator oraz sąd karny, zgodnie przyjmując znikomą społeczną 
szkodliwość czynu H. R. z uwagi na brak istotnego wpływu jego zeznań na 
rozstrzygnięcie sprawy cywilnej. 
Przeciwne stanowisko, którego w uzasadnieniu zażalenia broni skarżący, nie 
jest przekonujące. Należy zwrócić uwagę, że w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. mowa jest 
o  „uzyskaniu” wyroku za pomocą przestępstwa, a zatem o sytuacji, w której 
przestępstwo to stało się bezpośrednią i decydującą przyczyną wydania wyroku. 
O  relacji tego rodzaju w wypadku złożenia fałszywych zeznań mówić można byłoby 
jedynie wówczas, gdy miałyby one fundamentalne znaczenie dla wyniku sprawy. 
Argumentacja zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego z  dnia 22 
grudnia 2011 r. nie wskazuje jednak, by pomiędzy treścią nieprawdziwych zeznań 
H. R. a treścią rozstrzygnięcia zachodził taki związek. Ogólne stwierdzenie, że 
pewne ustalenia wynikają ze złożonych w  sprawie zeznań świadków nie przesądza 
jeszcze, by to właśnie nieprawdziwe informacje uzyskane od H. R. stanowiły 
bezpośrednią i główną podstawę tych wniosków. Z samego przedmiotu sprawy 
wynika także, że  sprzeczne z prawdą twierdzenie świadka co do pełnienia przez 
siebie w spółce funkcji „decyzyjnej” nie przekłada się bezpośrednio na przyczyny 
rozstrzygnięcia sprawy. 

 
4 
Z tych powodów brak jest jakichkolwiek argumentów, które wskazywałyby na 
możliwość uzyskania wyroku Sądu Apelacyjnego za pomocą przestępstwa 
w  rozumieniu art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Zgodnie ze stanowiskiem dominującym 
w  dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego, skarga o wznowienie 
postępowania powinna zostać odrzucona wówczas, gdy wskazana podstawa 
wznowienia, odpowiadająca jednej z podstaw ustawowych, w rzeczywistości nie 
występuje w sprawie (por. m.in. postanowienia: z dnia 18 kwietnia 2011 r., III UZ 
6/11, LEX nr 966822 oraz z dnia 10 października 2012 r., I CZ 104/12, LEX 
nr  1232738). Biorąc to pod uwagę, zaskarżone orzeczenie uznać należy za 
poprawne. 
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 
k.p.c. orzeczono jak w postanowieniu, o kosztach postępowania rozstrzygając na 
podstawie art. 98 § 1 w związku z art. 391 § 1, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI