I CZ 30/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego w sprawie o dział spadku, uznając, że mimo błędnego uzasadnienia sądu okręgowego, zasada ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika w postępowaniu nieprocesowym powinna mieć zastosowanie.
Sąd Najwyższy rozpatrywał zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego, które nie obciążyło uczestniczki K. P. kosztami postępowania apelacyjnego, powołując się na art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy uznał, że choć art. 102 k.p.c. daje sądowi dyskrecjonalne uprawnienia, to w sprawie o dział spadku należy stosować zasadę z art. 520 k.p.c., zgodnie z którą każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Mimo błędnego uzasadnienia sądu okręgowego, Sąd Najwyższy uznał, że rozstrzygnięcie ostatecznie odpowiada prawu i oddalił zażalenie.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni H. M. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 11 stycznia 2011 r., dotyczące kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy, orzekając w sprawie o dział spadku, oddalił apelację uczestniczki K. P. i nie obciążył jej kosztami postępowania apelacyjnego, stosując art. 102 k.p.c. ze względu na jej szczególną sytuację materialną. Wnioskodawczyni wniosła o zmianę tego rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę, stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że art. 102 k.p.c. ma charakter dyskrecjonalny, a jego zastosowanie może być przedmiotem kontroli sądu wyższej instancji, jednak zmiana orzeczenia w tym zakresie powinna być wyjątkowa. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że Sąd Okręgowy, stosując art. 102 k.p.c., przeoczył fakt, iż sprawa dotyczy działu spadku, w którym zasadą jest ponoszenie kosztów przez każdego uczestnika zgodnie z art. 520 § 1 k.p.c. Mimo błędnego uzasadnienia Sądu Okręgowego, Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżone postanowienie ostatecznie odpowiada prawu, ponieważ nie dopatrzył się w okolicznościach sprawy sytuacji szczególnej wymagającej zastosowania art. 520 § 2 lub § 3 k.p.c. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sąd wyższej instancji może kontrolować zastosowanie art. 102 k.p.c., jednak zmiana orzeczenia w tym zakresie powinna być wyjątkowa. W sprawach o dział spadku, zasadą jest stosowanie art. 520 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że choć art. 102 k.p.c. daje sądowi dyskrecjonalne uprawnienia, to w postępowaniu nieprocesowym, jakim jest dział spadku, obowiązuje zasada ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika (art. 520 § 1 k.p.c.). Zastosowanie art. 102 k.p.c. przez sąd okręgowy było błędnie uzasadnione, a mimo to, ostateczne rozstrzygnięcie o kosztach odpowiadało prawu, gdyż nie było podstaw do zastosowania § 2 lub § 3 art. 520 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
brak wskazania konkretnej strony wygrywającej, ale rozstrzygnięcie utrzymuje postanowienie sądu okręgowego
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Z. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| H. M. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| K. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E. K. – T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W postępowaniu nieprocesowym zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Uprawnienie sądu o charakterze czysto dyskrecjonalnym, którego zastosowanie może być przedmiotem kontroli sądu wyższej instancji, ale zmiana orzeczenia powinna być wyjątkowa.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3941 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 397 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sprawach o dział spadku zasadą jest ponoszenie kosztów przez każdego uczestnika (art. 520 § 1 k.p.c.). Rozstrzygnięcie o kosztach, mimo błędnego uzasadnienia, ostatecznie odpowiada prawu, jeśli nie ma podstaw do zastosowania innych przepisów (np. art. 520 § 2 lub § 3 k.p.c.).
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 102 k.p.c. przez sąd okręgowy było prawidłowe ze względu na szczególną sytuację materialną uczestniczki.
Godne uwagi sformułowania
art. 102 k.p.c. zawiera uprawnienie sądu o charakterze czysto dyskrecjonalnym ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być jednak tylko wyjątkowa orzekał w sprawie o dział spadku W postępowaniu nieprocesowym zasadą zaś jest, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.) zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia ostatecznie odpowiada prawu
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Hubert Wrzeszcz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 102 k.p.c. w kontekście zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym (dział spadku)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji w postępowaniu nieprocesowym i stosowania art. 102 k.p.c. w kontekście art. 520 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą kosztów w sprawach o dział spadku, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera przełomowych wniosków.
“Koszty w sprawach o dział spadku: Kiedy sąd może odstąpić od zasady ponoszenia kosztów przez każdego uczestnika?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 30/11 POSTANOWIENIE Dnia 11 maja 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku A. M., Z. M. i H. M. przy uczestnictwie K. P. i E. K. –T. o dział spadku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 maja 2011 r., zażalenia wnioskodawczyni H. M. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 11 stycznia 2011 r., w części dotyczącej kosztów postępowania odwoławczego, oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację uczestniczki postępowania K. P. i jednocześnie orzekł o nieobciążaniu jej kosztami postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy wskazał, że zastosował art. 102 k.p.c., gdyż miał na względzie szczególną sytuację materialną skarżącej. W zażaleniu na to postanowienie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego wnioskodawczyni wniosła o zmianę tego rozstrzygnięcia przez obciążenie uczestniczki kosztami postępowania apelacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przepis art. 102 k.p.c., zastosowany przez Sąd Okręgowy w związku z art. 391 § 1 k.p.c., zawiera uprawnienie sądu o charakterze czysto dyskrecjonalnym. Wprawdzie kwestia trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia, co do zasady, może być objęta kontrolą Sądu wyższego rzędu, niemniej jednak ewentualna zmiana zaskarżonego orzeczenia o kosztach powinna być jednak tylko wyjątkowa. Powołując się na art. 102 k.p.c., Sąd Okręgowy przeoczył jednak istotną okoliczność procesową, a mianowicie, że orzekał w sprawie o dział spadku. Należało więc uwzględnić przepisy zawarte w art. 520 w zw. z 391 § 1 k.p.c. W postępowaniu nieprocesowym zasadą zaś jest, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.). Można zatem przyjąć, że zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia ostatecznie odpowiada prawu, zwłaszcza że Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w okolicznościach sprawy sytuacji szczególnej i wyjątkowej, wymagającej zastosowania art. 520 § 2 lub § 3 k.p.c. Skoro tak, to należało orzec, jak w sentencji (art. 385 w zw. z art. 3941 § 3, art. 39821 i art. 397 § 2 k.p.c.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI