I CZ 30/05

Sygn. akt I CZ 30/05 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 28 czerwca 2005 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Tadeusz Żyznowski 
SSA Andrzej Struzik (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa G. P. 
przeciwko A. P. 
o podwyższenie renty przy udziale Prokuratora Okręgowego w W., po rozpoznaniu na 
posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 czerwca 2005 r., zażalenia 
pozwanego na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. 
akt V Ca (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2004 r. Sąd Okręgowy w W. odrzucił apelację 
od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 9 czerwca 2003 r. Uzasadniając swe 
orzeczenie, Sąd drugiej instancji wskazał, że na rozprawie apelacyjnej pełnomocnik 
pozwanego został wezwany do usunięcia braków formalnych apelacji przez uiszczenie 
brakującego wpisu w kwocie 1330 zł pod rygorem jej odrzucenia. Złożony następnie 
wniosek o zwolnienie pozwanego od opłaty został oddalony postanowieniem z dnia 20 
lutego 2004 r., a orzeczenie to zostało doręczone pełnomocnikowi pozwanego w dniu 26 
lutego 2004 r. wraz z wezwaniem do uiszczenia brakującego wpisu w terminie 7 dni pod 
rygorem odrzucenia apelacji. Termin do uiszczenia opłaty upłynął bezskutecznie w dniu 
4 marca 2004 r. a w konsekwencji apelacja podlegała odrzuceniu na podstawie art. 16 
ust. 3 ustawy z 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w 

 
2 
związku z art. 373 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał także, że w dniu 31 marca 2004 r. 
wpłynął wniosek pełnomocnika pozwanego o ponowne wezwanie go do uiszczenia 
opłaty, jednakże wniosek ten jest bezzasadny, skoro stosowne wezwanie pełnomocnik 
otrzymał w dniu 26 lutego 2004 r. wraz z prawomocnym postanowieniem 
przesądzającym obowiązek jej poniesienia. 
Postanowienie z dnia 27 kwietnia 2004 r. zaskarżył pozwany zarzucając obrazę 
przepisów postępowania, a to art. 373 k.p.c. oraz art. 16 § 3 ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych. Naruszenie przepisu art. 373 k.p.c. polega, zdaniem 
skarżącego, na niewłaściwym jego zastosowaniu wobec tego, że strona była wzywana 
przez Sąd pierwszej instancji do usunięcia braków, zaś Sąd drugiej instancji mógłby 
zastosować ten przepis jedynie wtedy, gdyby Sąd pierwszej instancji wezwania takiego 
nie dokonał. Naruszenie art. 16 § 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 
polega na błędnym przyjęciu, że strona była powiadomiona o konieczności uiszczenia 
opłat, gdy w istocie powiadomienie takie nie miało miejsca. W konkluzji pozwany wniósł 
o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do 
merytorycznego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Naruszenie przepisu art. 373 k.p.c. nie miało miejsca. Istotnie Sąd pierwszej 
instancji wzywał pozwanego o opłatę od apelacji, jednakże błędnie określił wysokość tej 
opłaty na kwotę 40 zł, co dostrzegł Sąd Okręgowy określając wysokość opłaty na kwotę 
1370 zł i wzywając o uiszczenie jej brakującej części. „Należna opłata”, o jakiej mowa w 
art. 16 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, to opłata w wysokości 
wynikającej z obowiązujących przepisów, a w konsekwencji uiszczenie opłaty niższej, 
niż przewidziana przepisami, chociażby wynikało z błędnego zarządzenia sądu 
pierwszej instancji, stanowi przeszkodę do rozpoznania apelacji. Obowiązek uiszczenia 
opłaty nie jest konsekwencją zarządzenia przewodniczącego o wezwaniu strony do jej 
uiszczenia ale wiąże się z samym faktem wniesienia przez stronę pisma podlegającego 
opłacie (art. 15 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W wypadku 
uiszczenia opłaty w niewłaściwej wysokości nie może dojść do rozpoznania apelacji i 
ściągnięcia brakującej części wpisu stosownie do art. 20 ust. 2 ustawy o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, albowiem obowiązek uzupełnienia wpisu nie wynika 
ze zdarzeń, które miały miejsce po jej wniesieniu, ale wpis w tej wysokości był należny 
już w chwili wniesienia apelacji. Stąd, zgodnie z art. 16 ust. 1 i 3 i art. 28 powołanej 
ustawy w zw. z art. 373 k.p.c., Sąd drugiej instancji wzywa stronę do uzupełnienia opłaty 

 
3 
do wysokości wynikającej z obowiązujących przepisów, a niewykonanie zarządzenia 
powoduje odrzucenie apelacji. Takie stanowisko zajął też Sąd Najwyższy w uchwale 
składu siedmiu sędziów z dnia 26 października 1970 r. sygn. III PZP 7/70 (OSNCP 1971 
nr 4, poz. 62) i nadał jej moc zasady prawnej. Stosownie do tej uchwały sąd drugiej 
instancji odrzuca rewizję (obecnie apelację), od której pomimo wniesienia nie został 
uiszczony wpis należny w chwili jej wniesienia. W uchwale tej wskazano, iż art. 20 ust. 2 
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych znajdzie zastosowanie wtedy, gdy 
obowiązek uiszczenia wpisu od rewizji (obecnie apelacji) powstał na skutek ustalenia 
przez sąd wyższej wartości przedmiotu zaskarżenia, cofnięcia zwolnienia od kosztów 
sądowych lub uchylenia kurateli już po wysłaniu zawiadomienia o terminie posiedzenia. 
Uzasadniając tę uchwałę Sąd Najwyższy akcentuje, że fakt podjęcia czynności przez 
sąd nie ma znaczenia dla prawidłowego stosowania art. 16 ust. 3 ustawy, gdy 
obowiązek uiszczenia wpisu istniał w chwili wniesienia rewizji (obecnie apelacji). 
Trafnie natomiast w zażaleniu zarzucono naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy 
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przez odrzucenie apelacji oparte na 
błędnym ustaleniu, że pełnomocnikowi pozwanego doręczono wezwanie o uiszczenie 
opłaty. Ustalenie takie nie znajduje podstaw w dowodach doręczeń znajdujących się w 
aktach sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że doręczenie 
wezwania nastąpiło jednocześnie z doręczeniem postanowienia z dnia 20 lutego 2004 
r., jednakże znajdujący się na karcie 276 dowód doręczenia pełnomocnikowi pozwanego 
korespondencji sądowej w dniu 26 lutego 2004 r. dotyczy wyłącznie wyżej 
wymienionego postanowienia, zaś dowodu doręczenia wezwania o opłatę w aktach 
sprawy brak. W konsekwencji przyjąć należy, że zażalenie jest zasadne, gdyż brak było 
podstaw do zastosowania art. 16 ust. 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych. Z tych przyczyn, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. 
zaskarżone postanowienie należało uchylić.