I CZ 16/13

Sygn. akt I CZ 16/13 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 14 marca 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący) 
SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) 
SSN Agnieszka Piotrowska 
 
 
w sprawie z powództwa A. M. 
przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki Zdrowotnej  
w K. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2013 r., 
zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 25 października 2012 r.,  
 
 
uchyla zaskarżony wyrok. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
   
Wyrokiem z dnia 20 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił  powództwo 
A. M. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Zakładowi Opieki  Zdrowotnej w K. o 
odszkodowanie i  zadośćuczynienie   za   szkodę   i  krzywdę wyrządzoną przez 
nieprawidłowe,  zdaniem powódki, leczenie doznanego przez nią złamania nogi. 
   
Sąd pierwszej instancji w toku postępowania dowodowego przeprowadził 
dowody z dokumentów w postaci dokumentacji lekarskiej powódki, dowody 
z zeznań świadków oraz z opinii dwóch biegłych lekarzy: z zakresu ortopedii 
i rehabilitacji oraz z zakresu neurologii a także dowód z opinii Katedry i Kliniki 
Ortopedii i Traumatologii Uniwersytetu Medycznego w Lublinie i w oparciu 
o  te dowody ustalił między innymi, że powódka, która doznała złamania 
dwukostkowego goleni prawej była leczona w pozwanym Ośrodku w sposób 
szczegółowo opisany w uzasadnieniu wyroku. Podzielając opinie biegłych 
Sąd  pierwszej instancji uznał, że zastosowane leczenie było właściwe, złamana 
kończyna zrosła się prawidłowo a  stwierdzone później przemieszczenie kostki 
przyśrodkowej, 
stanowiące 
przyczynę 
obecnego 
stanu 
zdrowia 
powódki 
uniemożliwiającego jej samodzielne chodzenie, było wynikiem zbyt wczesnego 
i niefortunnego obciążenia nogi po zdjęciu gipsu, osteoporozy oraz parkinsonizmu, 
na które cierpi powódka. Leczenie obecnego stanu kończyny byłoby możliwe 
jedynie w drodze rekonstrukcji operacyjnej, co jednak stanowi znaczne zagrożenie 
ze względu na wiek i ogólny stan zdrowia powódki. Takie samo zagrożenie, z tych 
samych 
powodów 
istniało 
od 
początku, 
dlatego 
nie 
wybrano 
metody 
leczenia  operacyjnego pierwotnego złamania. W tym stanie rzeczy, zdaniem 
Sądu  Okręgowego, nie ma znaczenia dla ewentualnej odpowiedzialności 
odszkodowawczej strony pozwanej to, że 
wobec powódki zastosowano 
zachowawczą 
metodę 
leczenia 
bez 
poinformowania 
jej 
o możliwości 
leczenia  operacyjnego, jak również to, że dokumentacja medyczna powódki nie 
zawiera  adnotacji co do stanu kończyny w dniu zdjęcia gipsu i bezpośrednio potem 
ani   to   czy 
kilkumiesięczna 
hospitalizacja 
powódki 
po 
wypadku 
dałaby 
pożądany efekt. 

 
3 
   
W wyniku apelacji powódki Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 
października 2012 r. uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę temu 
Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania 
apelacyjnego. 
   
Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał 
prawidłowych ustaleń umożliwiających określenie, czy zastosowany przez 
pozwanego sposób leczenia był prawidłowy oraz czy i w jakim momencie możliwe 
było stwierdzenie nieprawidłowego zrostu złamanej nogi. 
   
Uznał, że opinie biegłych sformułowane są zbyt ogólnikowo i nie mogą 
stanowić dowodu w sprawie i wskazał okoliczności, które, jego zdaniem, powinny 
być wyjaśnione w oparciu o opinię kolejnego biegłego ortopedy. Celem wyjaśnienia 
wątpliwości, które, zdaniem Sądu Apelacyjnego, uniemożliwiają odniesienie się do 
żądań pozwu, Sąd ten na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok 
i przekazał sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.  
    
W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie strona pozwana wniosła o jego 
uchylenie zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c., błąd w ustaleniach faktycznych 
przez przyjęcie, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał prawidłowych ustaleń 
faktycznych oraz naruszenie art. 278 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że w sprawie 
zachodzi potrzeba dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego lekarza 
ortopedy. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
  
 Na wstępie należy stwierdzić, że wprowadzona z dniem 3 maja 2012 r. 
w art. 3941 § 11 k.p.c. nowa, nieznana dotychczas polskiej procedurze cywilnej 
instytucja zażalenia do Sądu Najwyższego na orzeczenie kasatoryjne Sądu drugiej 
instancji służyć ma skontrolowaniu czy orzeczenie to, które w obowiązującym  
systemie apelacji pełnej, powinno być wyjątkiem od zasady merytorycznego 
rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd drugiej instancji, zostało wydane prawidłowo 
i oparte na jednej z wymienionych w art. 386 § 2 i § 4 k.p.c. podstaw kasatoryjnych. 
Podstawami tymi zaś są jedynie: nieważność postępowania przed sądem pierwszej 
instancji, nierozpoznanie przez ten sąd istoty sprawy oraz sytuacja, gdy wydanie 
wyroku przez sąd drugiej instancji wymagałoby przeprowadzenia postępowania 

 
4 
dowodowego w całości. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 
7 listopada 2012 r. IV CZ 147/12 (OSNC z 2013 r., z. 3, poz. 41) przedmiotem 
badania Sądu Najwyższego przy rozpoznawaniu zażalenia na uchylenie 
wyroku  jest istnienie formalnych, procesowych podstaw wydania przez Sąd drugiej 
instancji wyroku kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy. 
Tak  określony zakres kontroli nie obejmuje ani oceny zasadności roszczeń ani 
merytorycznego badania stanowiska prawnego Sądu drugiej instancji, gdyż 
zażalenie przewidziane w   art.  3941 § 11 k.p.c. nie jest środkiem prawnym 
służącym kontroli materialnoprawnej podstawy wyroku. Jest ono skierowane 
przeciwko uchyleniu wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, 
a więc ocenie może być poddany jedynie ewentualny błąd sądu odwoławczego 
przy kwalifikowaniu określonej sytuacji procesowej jako odpowiadającej powołanej 
podstawie orzeczenia kasatoryjnego. 
   
W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny wskazał, jako podstawę wydania 
wyroku uchylającego orzeczenie Sądu pierwszej instancji, przepis art. 386 § 4 
k.p.c., jednak nie określił, która z dwóch przewidzianych w tym przepisie 
podstaw  kasatoryjnych była podstawą uchylenia wyroku Sądu Okręgowego. 
Uchybienie  to  nie 
uniemożliwia 
jednak 
oceny 
zasadności 
zaskarżonego 
zażaleniem rozstrzygnięcia, bowiem nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej 
sprawie nie wystąpiła żadna z przewidzianych w art. 386 § 4 k.p.c. podstaw 
uzasadniających uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji. 
   
 Jak wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy, nierozpoznanie istoty sprawy 
przez sąd pierwszej instancji, przewidziane w powyższym przepisie jako pierwsza 
podstawa uchylenia wyroku, zachodzi jedynie wtedy, gdy sąd ten, w wyniku 
stwierdzenia przesłanki unicestwiającej roszczenie, nie rozpoznał merytorycznie 
sprawy. Chodzi więc o sytuacje, gdy sąd pierwszej instancji w ogóle nie zbadał 
podstawy merytorycznej dochodzonego roszczenia, a nie o sytuacje, gdy doszło do 
niedokładności w postępowaniu dowodowym czy też nie wyjaśnienia wszystkich 
istotnych okoliczności faktycznych sprawy (porównaj między innymi orzeczenia 
Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1998 r. II CKN 897/97, OSNC 1999/1/22, 
z dnia 20 lipca 2006 r. V CSK 140/06, z dnia 7 maja 2009 r. IV CSK 513/08, z dnia 

 
5 
11 sierpnia 2010 r. I CSK 661/09 i z dnia 3 czerwca 2011 r. III CSK 330/10, 
niepubl.).  
     
Sąd pierwszej instancji niewątpliwie rozpoznał merytorycznie oba roszczenia 
powódki. Przeprowadził w tym zakresie konieczne, jego zdaniem, postępowanie 
dowodowe, ocenił wyniki tego postępowania, poczynił ustalenia faktyczne i dokonał 
oceny prawnej obu roszczeń powódki uznając je za nieuzasadnione w wyniku 
stwierdzenia, że zastosowane wobec niej leczenie było prawidłowe, a ewentualne 
uchybienia nie miały wpływu na obecny stan zdrowia powódki. Rozpoznał zatem 
i ocenił merytorycznie istotę sprawy.  
    
Nie było więc podstawy do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji 
z powodu nie rozpoznania istoty sprawy. Jeżeli Sąd drugiej instancji stwierdził 
niedostatki lub uchybienia w postępowaniu dowodowym, opisane w uzasadnieniu 
zaskarżonego wyroku kasatoryjnego, jego obowiązkiem było, zgodnie z art. 382 
k.p.c., uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie, jaki uznał za niezbędny 
do prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Niedopuszczalne było w tej 
sytuacji uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji, gdyż, jak wskazano wyżej, 
niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nie 
jest równoznacznie z nierozpoznaniem jej istoty (porównaj też wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 22 kwietnia 1999 r. II UKN 589/98, OSNP 2000/12/483).   
   
Nie występowała również druga przewidziana w art. 386 § 4 k.p.c. podstawa 
uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji, gdyż niewątpliwie wydanie wyroku 
merytorycznego nie wymagało przeprowadzenia przez Sąd drugiej instancji 
postępowania dowodowego w całości. Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego 
wyroku sam określił niezbędny, jego zdaniem, zakres koniecznego uzupełnienia 
materiału dowodowego, wskazując, iż konieczne jest, w jego ocenie, dopuszczenie 
kolejnego dowodu z opinii biegłego lekarza ortopedy i zobowiązanie go do 
udzielenia odpowiedzi na wskazane przez Sąd Apelacyjny pytania. Sąd ten uznał 
zatem za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego jedynie o jeden 
określony dowód, co, jak wskazano wyżej, obligowało go do przeprowadzenia tego 
dowodu we własnym zakresie, nie uzasadniało natomiast uchylenia wyroku Sądu 
pierwszej instancji.  

 
6 
   
Z tych wszystkich względów zawarty w zażaleniu zarzut naruszenia art. 386 
§ 4 k.p.c. należało uznać za uzasadniony, co prowadziło do uchylenia 
zaskarżonego wyroku na podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 3941 
§ 11 k.p.c. 
    
Pozostałe zarzuty zażalenia, jako odnoszące się do merytorycznej oceny 
sprawy, pozostają - jak wskazano na wstępie - poza zakresem kognicji Sądu 
Najwyższego rozpoznającego zażalenie, o którym mowa w art. 3941 § 11 k.p.c.   
    
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw