I CZ 3/07

Sygn. akt I CZ 3/07 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 14 marca 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Gerard Bieniek 
SSN Jan Górowski 
 
 
w sprawie  nieletniej A.F., córki J. i M.  
o czyny karalne z art. 217 § 1 k.k. i art. 190 § 1 k.k. 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 14 marca 2007 r., 
zażalenia rodziców nieletniej – J. i M. małż. F.  
na postanowienie Sądu Okręgowego w R. 
z dnia 11 września 2006 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
 
 
W sprawie nieletniej A.F. wobec której orzeczono zastosowanie środka 
wychowawczego Sąd Okręgowy w R. postanowieniem z dnia 11  września 2006 r. 
odrzucił skargę kasacyjną rodziców nieletniej – J. i  M.F. od postanowienia tego 
Sądu Okręgowego z dnia 30 maja 2006 r. 
 
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z art. 20 ustawy 
o  postępowaniu w sprawach nieletnich (upn) w sprawach nieletnich stosuje się 
odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego – trybu nieprocesowego, 
a   w zakresie zbierania, utrwalania i przeprowadzania dowodów przez Policję, 
powoływania i działania obrońcy oraz w postępowaniu poprawczym – przepisy 
Kodeksu postępowania karnego, ze zmianami przewidzianymi w ustawie. 
Stosownie zaś do art. 59 § 2 upn gdy wobec nieletniego nie zastosowano środka 
poprawczego i gdy środek odwoławczy nie zawiera wniosku o zastosowanie 
takiego środka – to postępowanie odwoławcze toczy się na podstawie Kodeksu 
postępowania cywilnego, przy zachowaniu przepisów upn o postępowaniu 
opiekuńczo-wychowawczym. Dlatego w niniejszej sprawie mają odpowiednie 
zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu 
nieprocesowym. 
 
W postępowaniu nieprocesowym w sprawach z zakresu prawa rodzinnego, 
opiekuńczego i kurateli skarga kasacyjna przysługuje tylko w sprawach 
o  przysposobienie oraz o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności 
majątkowej między małżonkami, chyba że wartość przedmiotu zaskarżenia jest 
niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych – art. 5191 § 2 k.p.c. w brzmieniu ustalonym 
przez ustawę z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania 
cywilnego oraz ustawy – Prawo o  ustroju sądów powszechnych (Dz. z 2005 r., 
Nr  13, poz. 98). Cytowana ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. ma zastosowanie do 
skargi kasacyjnej złożonej w niniejszej sprawie. 

 
3 
 
Trzy orzeczenia Sądu Najwyższego na które powołano się w skardze 
kasacyjnej zapadły jeszcze przed nowelizacją  k.p.c. dokonaną ustawą z dnia 
24  maja 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy 
o  zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawy o kosztach sądowych 
w  sprawach cywilnych oraz ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 
48, poz. 554 oraz cytowaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. Ustawodawca 
ograniczył 
możliwość 
wnoszenia 
skargi 
kasacyjnej 
w 
postępowaniu 
nieprocesowym. Obecnie w sprawach nieletnich – jeżeli w stosunku do nieletniego 
zastosowano środek wychowawczy – możliwość wniesienia skargi kasacyjnej 
została wyłączona. 
 
W konkluzji Sąd Okręgowy uznał, że skarga kasacyjna złożona przez 
rodziców nieletniej jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 
3986 § 2 k.p.c. 
 
W zażaleniu na powyższe postanowienie rodzice nieletniej zarzucili 
naruszenie art. 5191 § 1 k.p.c. Podnieśli, że uzasadnienie zaskarżonego 
postanowienia nie podaje na jakiej podstawie prawnej Sąd oparł swoje stanowisko. 
W skardze kasacyjnej powołali się na orzeczenia Sądu Najwyższego, które 
dopuszczały kasację w sprawach, w których w stosunku do osoby nieletniej 
zastosowano środek wychowawczy. 
 
Przepis art. 5191 § 1 k.p.c. przewiduje, że w sprawach w zakresu prawa 
osobowego dopuszczalna jest skarga kasacyjna. Według szerszego pojęcia prawa 
osobowego – pod zakres tego pojęcia podlegają wszelkie prawa związane z osobą, 
a także prawo małżeńskie, rodzinne i opiekuńcze. Sprawy unormowane ustawą 
o  postępowaniu w sprawach nieletnich są zaliczane w tym rozumieniu do spraw 
z  zakresu prawa osobowego. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Wbrew podniesionym w zażaleniu zarzutom Sąd Okręgowy obszernie 
i  trafnie wyjaśnił p odstawę prawną swojego rozstrzygnięcia. O dopuszczalności 
skargi kasacyjnej w sprawach o zastosowanie wobec nieletnich środków 
wychowawczych na podstawie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, 
zgodnie z art. 20 i 59 § 2 tej ustawy, decyduje art. 5191 k.p.c. Stosownie do jego 

 
4 
unormowania w postępowaniu nieprocesowym kasacja przysługuje, jeżeli przepis 
szczególny nie stanowi inaczej, w sprawach z zakresu prawa osobowego, 
rzeczowego i spadkowego – z wyłączeniami zawartymi w § 4 – oraz w sprawach, 
które wymieniają § 2 i 3 tego przepisu. W pozostałych sprawach w postępowaniu 
nieprocesowym skarga kasacyjna nie przysługuje. 
 
Przepis art. 5191 jest przepisem Kodeksu postępowania cywilnego. Zatem, 
tłumacząc znaczenie rodzajów spraw, do jakich odwołuje się ten przepis należy 
posługiwać się systematyką i nazewnictwem Kodeksu postępowania cywilnego. 
Sprawami z zakresu prawa osobowego są te sprawy, które tak właśnie 
zakwalifikowano w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 526 i następne). Sprawy 
wynikające z ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich nie są sprawami 
z  zakresu prawa osobowego. 
 
Sąd Okręgowy trafnie wyjaśnił, że powoływane w skardze kasacyjnej 
postanowienia Sądu Najwyższego nie mogą przemawiać za dopuszczalnością 
skargi kasacyjnej w sprawach nieletnich, w których orzeczono o zastosowaniu 
środków wychowawczych, gdyż orzeczenia te zapadły w odmiennym stanie 
prawnym, przed nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego, dokonaną ustawą 
z dnia 24 maja 2000 r. Niedopuszczalna skarga kasacyjna podlegała  odrzuceniu 
przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. 
 
Z powyższych względów na mocy art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.