I CZ 29/08

Sygn. akt I CZ 29/08 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 16 kwietnia 2008 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
 
 
w sprawie ze skargi W. Z. 
o wznowienie postępowania, zakończonego prawomocnym wyrokiem  
Sądu Apelacyjnego w [..]  z dnia 17 marca 2004 r.,  
sygn. akt  [...], w sprawie z powództwa W. Z. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Finansów i Ministrowi Skarbu Państwa 
o wykup obligacji i zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 16 kwietnia 2008 r., 
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 8 listopada 2007 r., sygn. akt [...], 
 
 
oddala zażalenie, nie obciąża powoda kosztami postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę 
powoda W. Z. o wznowienie postępowania  w sprawie przeciwko Skarbowi 
Państwa – Ministrowi Finansów i Ministrowi Skarbu Państwa o  wykup obligacji i 
zapłatę, zakończonej prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 17 marca 2004 r.   
Podstawę skargi stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 
kwietnia 2007 r., SK 49/05, w którym stwierdzona została niezgodność art. 12 ust. 1 
ustawy z dna 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 
32) z Konstytucją. Oznacza to, że wyrok, który zapadł w sprawie, został wydany 
w  oparciu o niekonstytucyjną normę prawną.  
Sąd drugiej instancji ustalił, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
24 kwietnia 2007 r. orzeczono, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. 
o  zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) w zakresie, w jakim 
ogranicza dostęp do waloryzacji sądowej, zagwarantowanej w art. 3581 § 3 k.c. 
w  odniesieniu 
do 
zobowiązań 
pieniężnych 
powstałych 
przed 
dniem 
30 października 1950 r., wynikających z obligacji emitowanych przez Skarb 
Państwa, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. 
Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej tego 
przepisu na okres dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku 
Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, co nastąpiło z dniem 10 maja 2007 r. W ocenie 
Sądu Apelacyjnego, trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie 
postępowania rozpocznie bieg dopiero z dniem 10 maja 2008 r., zatem skarga, 
wniesiona w dniu 24 maja 2007 r., jest przedwczesna, wobec czego na podstawie 
art. 410 § 1 k.p.c. odrzucił ją, jako wniesioną z uchybieniem terminu. 
W zażaleniu powód zarzucił błędne uznanie, że skarga o wznowienie 
nie  została wniesiona w terminie przewidzianym w art. 407 § 2 k.p.c., skoro 
zachowany został termin trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia 
Trybunału Konstytucyjnego. W konkluzji skarżący wnosił o zmianę bądź uchylenie 
zaskarżonego postanowienia.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 

 
 
3 
Zgodnie z art. 407 § 2 k.p.c., w sytuacji określonej w art. 4011, skargę 
o  wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia 
w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Zdarzenie to, wyznaczające 
początek biegu terminu, nie musi być tożsame z chwilą ogłoszenia orzeczenia 
w  dzienniku urzędowym, bowiem Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin 
utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (art. 190 ust. 3 Konstytucji). 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego podejmowano problem, jakie skutki 
prawne wywołuje odroczenie utraty mocy obowiązującej wadliwej normy prawnej. 
Jednolicie przyjmuje się, że w takiej sytuacji ustawa zachowuje swą moc przez 
wskazany w orzeczeniu okres, wobec czego sądy i inne organy państwowe 
powinny tę normę nadal stosować. Prospektywny skutek orzeczeń odroczonych 
oznacza także, że do czasu upływu wskazanego w orzeczeniu Trybunału 
Konstytucyjnego 
terminu 
nie 
ma 
możliwości 
wznowienia 
postępowania 
(por. uchwały SN z dnia 3 lipca 2003 r., III CZP 45/03, z dnia 24 stycznia 2004 r., 
III CZP 112/03, wyrok z dnia 20 kwietnia 2006 r., IV CSK 28/06). Nie dotyczy to 
tylko takich spraw, w których orzeczenie o niekonstytucyjności normy prawnej 
zapadło na skutek pytania przedstawionego przez sąd, bowiem w przeciwnym razie 
podważony zostałby sens pytań prawnych. 
 Problem dotyczy natomiast kwestii, czy podmiot inicjujący postępowanie 
przed Trybunałem Konstytucyjnym może wcześniej, przed upływem terminu 
określonego w orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, wnieść skargę o wznowienie 
postępowania w swojej sprawie, skoro to na skutek jego inicjatywy doszło do 
wyeliminowania wadliwego przepisu z obrotu prawnego. 
 Kwestia ta sprowadza się zatem do istnienia tzw. przywileju indywidualnej 
korzyści. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że stosowane są trzy 
sposoby rozstrzygnięcia w tym zakresie. W niektórych sprawach Trybunał 
Konstytucyjny w sentencji wyroku orzeka, że odroczenie utraty mocy obowiązującej 
niekonstytucyjnego przepisu prawnego w wyroku uwzględniającym skargę 
konstytucyjną nie stoi na przeszkodzie wzruszeniu orzeczeń zapadłych w sprawie 
skarżącego, w związku z którymi została złożona skarga konstytucyjna (por. np. 
wyrok z dnia 18 maja 2004 r., SK 38/03, z dnia 27 października 2004 r., SK 1/04, 

 
 
4 
z dnia 31 marca 2005 r., SK 26/02). W takim wypadku w uzasadnieniu wyroku 
wyraźnie wskazuje się, że udana skarga konstytucyjna musi doprowadzić do 
restytucji konstytucyjności także w indywidualnym wymiarze i dlatego Trybunał 
przyznaje osobie wnoszącej skargę – ale tylko jej - przywilej indywidualnej korzyści. 
W niektórych sprawach w sentencji orzeczenia Trybunał z kolei wyraźnie stwierdza, 
że brak podstaw do wzruszenia zapadłych orzeczeń sądowych na podstawie art. 
190 ust. 4 Konstytucji, a z uzasadnienia wynika, że stwierdzenie to dotyczy także 
podmiotów inicjujących udaną skargę konstytucyjną (por. wyrok z dnia 24 
października 2007 r., SK 7/06). W innych zaś sprawach w sentencji wyroku 
prospektywnego brak rozstrzygnięcia o przywileju indywidualnej korzyści. 
Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżący W. Z. co prawda 
poprzez wniesienie skargi konstytucyjnej zainicjował procedurę prowadzącą do 
uznania przepisu, na podstawie którego zapadł wyrok w sprawie cywilnej, za 
niezgodny z Konstytucją, jednak w wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie ma 
orzeczenia w przedmiocie  przyznania mu przywileju indywidualnej korzyści. Należy 
w takim wypadku uznać, że nie jest on uprawniony do złożenia skargi o wznowienie 
postępowania przed wejściem w życie tego wyroku. Przyjęcie innego stanowiska 
oznaczałoby, że sąd powszechny może podejmować decyzję w przedmiocie 
przyznania inicjującemu skargę konstytucyjną podmiotowi, niejako zastępując 
Trybunał Konstytucyjny i stosując własne kryteria oceny w tym zakresie. Podział 
kompetencji między sądami wyklucza takie rozwiązanie.  
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 
39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. 
 
 
 
eb