I CZ 28/13

Sygn. akt I CZ 28/13 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 maja 2013 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Wojciech Katner 
SSN Agnieszka Piotrowska 
 
w sprawie ze skargi Z. F. o wznowienie postępowania 
w sprawie z powództwa Z. F. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych w W. 
o udostępnienie informacji publicznej, zakończonego prawomocnym wyrokiem  
Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 lutego 2011 r.,  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2013 r., 
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 31 sierpnia 2012 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2012 r. odrzucił 
skargę powoda Z. F. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym 
wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 11 lutego 2011 r. Sąd wskazał, że skarga 
jest niedopuszczalna, gdyż została skierowana przeciwko podmiotowi nie 
będącemu stroną w sprawie, której dotyczyć ma wznowienie. Skarżący wniósł 
skargę przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych w W., podczas gdy pozwanym była osoba prawna Zakład 
Ubezpieczeń Społecznych w W. Sąd Okręgowy stwierdził ponadto, że skarga nie 
została oparta na ustawowej podstawie wznowienia wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c., 
bowiem skarżący powołał jako nowy dowód listę członków Senatu Uniwersytetu 
Technologicznego 
w 
S., 
którą 
dysponował 
już 
w 
toku 
postępowania 
rozpoznawczego.  
Powód Z. F. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Dochodząc jego 
uchylenia w całości i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego 
rozpoznania oraz zasądzenia kosztów procesu zarzucił obrazę art. 130 § 1 k.p.c. 
poprzez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi o wznowienie postępowania bez 
możliwości uzupełnienia jej w trybie wymienionego przepisu, mimo że nie był 
reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Nadto skarżący zarzucił 
naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie na skutek 
przyjęcia, że wskazywane przez niego okoliczności nie mieszczą się w podstawie 
wznowienia określonej wymienionym przepisem. 
Sąd Najwyższy zważył: 
Zażalenie jest bezzasadne.  
Skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem 
zaskarżenia umożliwiającym wzruszenie prawomocnych orzeczeń, dlatego podlega 
szczególnym rygorom odnośnie do formy i treści, zaś przepisy ją regulujące nie 
mogą podlegać wykładni rozszerzającej (por. postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 24 lutego 1999 r., CKN 184/98, niepubl.).  Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. sąd 
odrzuca skargę o wznowienie wniesioną po upływie ustawowego terminu, 

 
3 
niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Wskazany przepis 
przewiduje w § 2 szczególne postępowanie naprawcze, polegające na żądaniu 
przez sąd, by strona skarżąca uprawdopodobniła okoliczności stwierdzające 
zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. Przepis powyższy nie 
uzasadnia podejmowania dalej idących czynności, w szczególności zmierzających 
do weryfikowania prawidłowości wskazania lub oznaczenia stron. Podstawą prawną 
takich działań w omawianym wypadku nie mógł być również stosowany 
odpowiednio, w myśl art. 406 k.p.c., art. 130 § 1 k.p.c. Powołany przepis dotyczy 
bowiem sytuacji, gdy wskutek niezachowania warunków formalnych pisma 
procesowego nie może ono otrzymać prawidłowego biegu, zatem nie może być 
wykorzystywany do korygowania czynności procesowych stron, w tym polegających 
na wskazaniu przeciwnika procesowego. Sąd nie może samodzielnie oznaczać 
strony pozwanej, ani narzucać stronie powodowej obowiązku jej poszukiwania lub 
zmiany, gdyż naruszałoby to zasadę równości i sprawiedliwości proceduralnej. 
Judykatura zgodnie przyjmuje, że powód, na którym ciąży obowiązek oznaczenia 
strony pozwanej, może uściślić jej oznaczenie jedynie wówczas, jeżeli nie prowadzi 
to do naruszenia tożsamości stron (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
9 lipca 2009 r., III CZP 45/09, OSNC-ZD 2009, nr 4, poz. 113, wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 22 czerwca 2006 r., V CSK 139/06, niepubl.). Jakkolwiek 
wskazane orzeczenia dotyczą oznaczenia strony pozwanej w pozwie, a nie skardze 
o wznowienie postępowania, jednak mają wymiar uniwersalny. Odstępstwo od tej 
reguły może dotyczyć jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa, gdyż Sąd jest 
zobowiązany z urzędu do czuwania nad właściwą jego reprezentacją nawet 
w sytuacji gdy powód, prawidłowo pozywając Skarb Państwa, wadliwie oznaczy 
statio fisci (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 stycznia 1974 r., II CR 685/73, 
OSNCP 1975, nr 1, poz. 10, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2001 r., 
III CZP 10/01, OSNC 2001, nr 10, poz. 147). Rzecz jednak w tym, że od czasu 
reformy systemu ubezpieczeń społecznych, dokonanej z dniem 1 stycznia 1999 r., 
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest odrębnym od Skarbu Państwa podmiotem 
zaopatrzonym w osobowość prawną (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 
27 października 2005 r., III CZP 78/05, OSNC 2006, nr 9, poz. 145, Prok. I Pr. – 
wkł. 2006/4/59, Biul. SN. 2005, nr 10, poz. 9). Skoro zatem skarżący jako stronę 

 
4 
postępowania wskazał Skarb Państwa – Prezesa Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych w W., a Skarb Państwa nie był stroną w prawomocnie zakończonym 
postępowaniu brak było podstaw do przyjęcia, że oznaczenie nieistniejącej 
jednostki organizacyjnej obligowało Sąd do podejmowania jakichkolwiek czynności 
z urzędu. Czynności takich nie uzasadniała również sprzeczność między 
oznaczeniem stron w skardze o wznowienie a postępowaniem, którego skarga 
dotyczyła.  
Podkreślenia wymaga, z uwagi na motywy zażalenia odwołujące się do 
braku kwalifikacji prawniczych skarżącego, że kwestia prawidłowego oznaczenia 
strony pozwanej była w toku procesu przedmiotem postępowania naprawczego 
i oceny Sądu w jednym z wydanych orzeczeń, a powód dysponując wiedzą w tym 
zakresie kontynuował postępowanie przeciwko właściwemu podmiotowi.  
Prawidłowość powyższej podstawy odrzucenia czyniła w istocie zbędne 
rozważanie kolejnej podstawy z art. 410 § 1 k.p.c., polegającej na nieoparciu jej na 
ustawowej podstawie. Niemniej co do zasady trafne i zgodne z utrwaloną wykładnią 
zwrotu „późniejsze wykrycie środków dowodowych” w rozumieniu art. 403 § 2 
k.p.c., jest stanowisko, że nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe to 
takie, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie 
zakończonym. Wykrycie o którym mowa w powołanym art. 403 § 2 k.p.c. odnosi się 
do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nie ujawnionych 
i wówczas nieujawnialnych, bo nieznanych stronie i dla niej niedostępnych, zatem 
takich co do których strona postępowania nie miała obiektywnie pojętej możliwości 
powołania się w sprawie (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
3 lutego 2012 r., I CZ 6/12, niepubl., z dnia 3 lutego 2012 r., I CZ 137/11, niepubl., 
z dnia 9 września 2011 r., I CZ 49/11, niepubl., z dnia 16 czerwca 2010 r., I CZ 
27/10, niepubl., z dnia 24 czerwca 2009 r., I CZ 32/09, niepubl., z dnia 12 września 
2007 r., I CZ 105/07, niepubl., z dnia 17 września 2005 r. I CZ 125/05, nie publ., 
z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/2005, nie publ.). Trafnie Sąd wskazał, 
że sytuacja taka nie zachodziła, skoro jak wynika z akt sprawy, a także z treści 
samego zażalenia powód miał obiektywną możliwość powołania się na dowód 
w  postaci listy członków Senatu Uniwersytetu Technologicznego w S., która cały 
czas była w jego posiadaniu. 

 
5 
Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie 
przepisanego terminu, niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego trwale ugruntowany jest pogląd, że przesłanka 
do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania zachodzi nie tylko wtedy, gdy 
powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób 
nieodpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy wskazane w skardze 
okoliczności wprawdzie dadzą się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie 
podstawę wznowienia, lecz w rzeczywistości podstawa ta nie występuje (por. m.in. 
postanowienia Sądu Najwyższego  z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, z dnia 
5 listopada 2010 r ., I CZ 107/10, z dnia 25 maja 2012 r., I CZ 35/12, wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 22 lipca 2010 r., I CSK 601/09).  
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 39814, 39821, 391 § 1 k.p.c. 
w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu.