I CZ 25/12

Sąd Najwyższy2012-04-04
SNCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
zabezpieczeniekoszty postępowaniazażalenieSąd Najwyższynieruchomośćksięga wieczystakodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie o kosztach postępowania zabezpieczającego, potwierdzając prawo uczestnika do żądania zwrotu kosztów.

Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie o kosztach postępowania zażaleniowego, twierdząc, że uczestnik nie powinien był brać udziału w postępowaniu zabezpieczającym i tym samym nie powinien otrzymać zwrotu kosztów. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia niepieniężnego (wydanie nieruchomości) nie podlegało szczególnym zasadom doręczania przewidzianym dla postanowień podlegających egzekucji, co oznaczało, że uczestnik miał prawo do udziału w postępowaniu i żądania zwrotu kosztów.

Sprawa dotyczyła zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 8 grudnia 2011 r., które uzupełniało wcześniejsze postanowienie z dnia 3 listopada 2011 r. w przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących doręczania postanowień w sprawach zabezpieczenia, argumentując, że uczestnik nie powinien był być stroną postępowania zażaleniowego, a co za tym idzie, nie powinien otrzymać zwrotu kosztów. Sąd Najwyższy, analizując art. 740 § 1 i § 2 k.p.c., stwierdził, że postanowienie Sądu Rejonowego oddalające wniosek o zabezpieczenie roszczenia niepieniężnego (wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej) nie podlegało szczególnym zasadom doręczania przewidzianym dla postanowień podlegających egzekucji. W związku z tym, postanowienie to podlegało doręczeniu uczestnikowi, który miał prawo do udziału w postępowaniu zażaleniowym i żądania zwrotu kosztów. Zażalenie wnioskodawczyni zostało oddalone jako bezzasadne, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku postanowienia zabezpieczającego roszczenie niepieniężne, które nie podlega egzekucji w trybie art. 743 § 1 k.p.c., nie stosuje się art. 740 § 1 i § 2 k.p.c. w zakresie wyłączającym doręczenie postanowienia i zażalenia obowiązanemu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienie zabezpieczające roszczenie niepieniężne, polegające na wpisie ostrzeżenia w księdze wieczystej, nie jest postanowieniem podlegającym egzekucji w rozumieniu art. 740 § 1 k.p.c. W związku z tym, nie stosuje się wyłączeń dotyczących doręczenia zażalenia i postanowienia sądu drugiej instancji obowiązanemu, co oznacza, że uczestnik postępowania miał prawo do udziału w postępowaniu zażaleniowym i żądania zwrotu kosztów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

M. A&D Spółka jawna

Strony

NazwaTypRola
A. P.osoba_fizycznawnioskodawczyni
M. A&D Spółka jawnaspółkauczestnik postępowania

Przepisy (19)

Pomocnicze

k.p.c. art. 740 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Postanowienie o zabezpieczeniu wydane na posiedzeniu niejawnym, podlegające wykonaniu przez organ egzekucyjny, sąd doręcza tylko uprawnionemu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Doręczenia obowiązanemu dokonuje organ egzekucyjny równocześnie z przystąpieniem do wykonania postanowienia.

k.p.c. art. 740 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

W wypadkach objętych § 1 obowiązanemu nie doręcza się również zażalenia uprawnionego ani postanowienia sądu drugiej instancji rozstrzygającego o tym zażaleniu.

k.p.c. art. 351 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd uzupełnił swoje postanowienie w przedmiocie kosztów.

k.p.c. art. 361

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 397 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie zażalenia.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania zażaleniowego.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach nieuregulowanych.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów niecelowych.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 9 § pkt 3

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 12 § ust. 2 pkt 1

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 12 § ust. 2 pkt 2

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 9 § pkt 3

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 § pkt 5

Podstawa do ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 2 § ust. 1 i 2

Podstawa do ustalenia kosztów pomocy prawnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia niepieniężnego (wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej) nie podlega szczególnym zasadom doręczania przewidzianym w art. 740 § 1 k.p.c., co oznacza, że uczestnik postępowania miał prawo do udziału w postępowaniu zażaleniowym i żądania zwrotu kosztów.

Odrzucone argumenty

Brak było podstaw do doręczenia obowiązanej zażalenia uprawnionej na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 16 września 2011 r. w przedmiocie oddalenia wniosku uprawnionej o udzielenie zabezpieczenia, jak również do doręczenia obowiązanej postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 3 listopada 2011 r., a w konsekwencji brak podstaw do udziału obowiązanej w postępowaniu o udzielenie zabezpieczenia na tym etapie przedsądowego postępowania zabezpieczającego.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie zabezpieczające, jako niepodlegające egzekucji, nie byłoby zaopatrzone w klauzulę wykonalności w trybie przewidzianym w art. 743 § 1 k.p.c., lecz podlegałoby wykonaniu w inny sposób, w konsekwencji czego byłoby jedynie zapatrzone we wzmiankę o wykonalności (art. 743 § 2 k.p.c.). Do doręczenia tego rodzaju postanowień nie ma więc zastosowania tryb przewidziany w art. 740 § 1 k.p.c.

Skład orzekający

Tadeusz Wiśniewski

przewodniczący

Dariusz Dończyk

sprawozdawca

Irena Gromska-Szuster

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń niepieniężnych oraz zasad zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju zabezpieczenia (wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej) i nie obejmuje wszystkich rodzajów postanowień zabezpieczających.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z kosztami postępowania zabezpieczającego, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.

Kiedy uczestnik postępowania zabezpieczającego może żądać zwrotu kosztów? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 25/12 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 4 kwietnia 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) 
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
 
w sprawie z wniosku A. P. 
przy uczestnictwie M. A&D Spółki jawnej  
o zabezpieczenie roszczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 4 kwietnia 2012 r., 
zażalenia wnioskodawczyni  
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 8 grudnia 2011 r.,  
 
1) oddala zażalenie; 
2) zasądza 
od 
wnioskodawczyni 
na 
rzecz 
uczestnika 
postępowania kwotę 1200 (tysiąc dwieście) zł tytułem 
zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 3 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie 
wnioskodawczyni (uprawnionej) na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 16 
września 2011 r., którym oddalono jej wniosek o zabezpieczenie roszczenia o 
wydanie nieruchomości o nr ewidencyjnym 1066/1 położonej w P. przez wpis 
ostrzeżeń w dziale III księgi wieczystej /.../ prowadzonej dla tej nieruchomości w 
przedmiocie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości oraz w przedmiocie 
prowadzenia 
sprawy 
o wydanie 
nieruchomości. 
Na 
wniosek 
uczestnika 
postępowania (obowiązanego) Sąd Okręgowy, postanowieniem z dnia 8 grudnia 
2011 r., uzupełnił swoje postanowienie z dnia 3 listopada 2011 r. w ten sposób, że 
zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 1.200 zł tytułem kosztów 
postępowania zażaleniowego, które ustalił na podstawie § 9 pkt 3 w zw. z § 6 i § 12 
ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa 
kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
przez 
radcę 
prawnego 
ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). 
Od powyższego postanowienia zażalenie wniosła wnioskodawczyni, która 
zaskarżyła je w całości, zarzucając naruszenie art. 740 § 2 k.p.c. w zw. art. 351 § 1, 
art. 361 i art. 98 k.p.c. w zw. z § 9 pkt 3 w zw. z § 6 i § 12 ust. 2 pkt 1 
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie 
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego 
z  urzędu przez bezzasadne przyznanie obowiązanej spółce nienależnych jej 
kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżąca podniosła, że brak było podstaw 
do doręczenia obowiązanej zażalenia uprawnionej na postanowienie Sądu 
Rejonowego z dnia 16 września 2011 r. w przedmiocie oddalenia wniosku 
uprawnionej o udzielenie zabezpieczenia, jak również do doręczenia obowiązanej 
postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 3 listopada 2011 r., a w konsekwencji 
braku 
podstaw 
do 
udziału 
obowiązanej 
w 
postępowaniu 
o udzielenie 
zabezpieczenia na tym etapie przedsądowego postępowania zabezpieczającego. 
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie 
sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę 

 
3 
zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku obowiązanej o przyznanie 
kosztów postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 740 § 1 k.p.c., postanowienie, w przedmiocie zabezpieczenia, 
wydane na posiedzeniu niejawnym, a podlegające wykonaniu przez organ 
egzekucyjny, sąd doręcza tylko uprawnionemu, chyba że przepis szczególny 
stanowi inaczej. Doręczenia obowiązanemu dokonuje organ egzekucyjny 
równocześnie z przystąpieniem do wykonania postanowienia. Według natomiast 
art. 740 § 2 k.p.c., w wypadkach objętych § 1 obowiązanemu nie doręcza się 
również zażalenia uprawnionego ani postanowienia sądu drugiej instancji 
rozstrzygającego o tym zażaleniu. Wbrew stanowisku skarżącej, postanowienie 
Sądu Rejonowego z dnia 16 września 2011 r. nie było tego rodzaju 
postanowieniem, o którym mowa w art. 740 § 1 k.p.c., a w konsekwencji nie miał 
w  sprawie zastosowania także art. 740 § 2 k.p.c. wyłączający udział 
w  postępowaniu zażaleniowym obowiązanej. Wnioskodawczyni (uprawniona) 
wniosła bowiem o wydanie postanowienia zabezpieczającego roszczenie 
niepieniężne (o wydanie nieruchomości) polegającego na wpisie ostrzeżenia 
w  dziale III księgi wieczystej. W razie uwzględnienia wniosku postanowienie 
zabezpieczające, jako niepodlegające egzekucji, nie byłoby zaopatrzone w klauzulę 
wykonalności w trybie przewidzianym w art. 743 § 1 k.p.c., lecz podlegałoby 
wykonaniu w inny sposób, w konsekwencji czego byłoby jedynie zapatrzone we 
wzmiankę o wykonalności (art. 743 § 2 k.p.c.). Do doręczenia tego rodzaju 
postanowień nie ma więc zastosowania tryb przewidziany w art. 740 § 1 k.p.c. 
Z tych względów postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek 
o zabezpieczenie podlegało doręczeniu uczestnikowi (obowiązanemu), który brał 
także udział w postępowaniu zażaleniowym, a w konsekwencji mógł żądać od 
wnioskodawczyni (uprawnionej) – zgodnie z jego wynikiem – zwrotu kosztów tego 
postępowania, a w razie pominięcia przez Sąd Okręgowy tego rozstrzygnięcia, 
mógł złożyć wniosek o uzupełnienie wydanego postanowienia na podstawie art. 
351 § 1 w zw. z art. 361, art. 391 § 1 i art. 397 § 2 k.p.c. Z tych względów zażalenie 
jako bezzasadne podlegało oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 
3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na 

 
4 
podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821, art. 3941 § 3 
i  art. 13 § 2 k.p.c. przy uwzględnieniu § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 9 pkt 3, § 6 pkt 5 
i  § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb 
Państwa 
kosztów 
pomocy 
prawnej 
udzielonej 
przez 
radcę 
prawnego 
ustanowionego z urzędu. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
db

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI