I CZ 182/03

Sygn. akt I CZ 182/03 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
Dnia 18 lutego 2004 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący) 
SSN Tadeusz Żyznowski (sprawozdawca) 
SSA Barbara Kurzeja 
 
 
 
w sprawie z powództwa M. B. 
przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej K.  
o uchylenie uchwał, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 18 lutego 2004 r., 
zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 5 listopada 2002 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 

 
 
2 
Uzasadnienie 
 
 
 
 
 
Postanowieniem z dnia 5 listopada 2002 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację 
powódki M. B. po zastosowaniu art. 373 k.p.c. i stwierdzeniu, że Sąd pierwszej 
instancji bezpodstawnie przywrócił powódce termin do usunięcia braków apelacji 
przez wskazanie zarzutów i ich uzasadnienie oraz uiszczenie wpisu od apelacji. 
Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2003 r. Sąd Apelacyjny odrzucił osobiście 
sporządzone 
zażalenie 
powódki 
na 
powyższe 
postanowienie. 
Kolejnym 
postanowieniem z dnia 29 stycznia 2003 r. zwolnił powódkę od kosztów sądowych 
i ustanowił dla niej adwokata z urzędu. 
W złożonym zażaleniu pełnomocnik powódki zaskarżył przytoczone postanowienia 
Sądu Apelacyjnego z dnia 5 listopada 2002 r. i 8 stycznia 2003 r. zarzucając im – 
w odniesieniu do obu postanowień – naruszenie art. 5 w zw. z art. 212 zd. 2 k.p.c. 
W odniesieniu zaś do postanowienia z dnia 5 listopada 2002 r. naruszenie art. 373 
k.p.c. oraz 328 § 2 k.p.c. Nadto w uzasadnieniu zażalenia autor zażalenia odwołał 
się do – mających w jego ocenie – zastosowanie w sprawie art. 2, 7 i 8 ust. 2 oraz 
45 ust. 1 Konstytucji. Wnosił o uchylenie zaskarżonych postanowień. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Stosownie do art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych właściwy sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma od którego 
nie została uiszczona należna opłata. W takim wypadku przewodniczący wzywa 
wnoszącego pismo aby pod rygorem zwrotu (odrzucenia) uiścił opłatę w terminie 
tygodniowym od dnia doręczenia. Apelacja od której pomimo wezwania nie została 
uiszczona należna opłata podlega odrzuceniu. Wezwanie zatem powódki do 
uiszczenia wpisu od wniesionej apelacji nie może być podważane. Wywody 
i zarzuty zażalenia pomijają przytoczone postanowienia ustawy o kosztach 
sądowych a także nie budzące wątpliwości zapatrywanie, że w świetle 
obowiązujących przepisów nie jest możliwe i dopuszczalne zwolnienie od kosztów 
sądowych z urzędu. Sądowe zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić 

 
 
3 
jedynie w następstwie wniosku osoby tym zainteresowanej (art. 113 § 1 i 114 
k.p.c.). Powódka po wezwaniu jej a przed uiszczeniem wpisu nie powoływała się na 
swoją trudną sytuację materialną i rodzinną uniemożliwiającą zapłatę kwoty 80 zł. 
Ubocznie należy zauważyć, że na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie 
kwestionowanego wyroku powódka wyraziła gotowość spłacenia zadłużenia 
w wysokości około 9.000 zł.  Sąd pierwszej instancji wskazał, że powódka znajduje 
się w trudnej sytuacji, lecz nie wykazuje starań by ją poprawić. Powyższe czyni 
zbędnym i bezprzedmiotowym rozważania o powinności bądź konieczności 
wykorzystania art. 5 k.p.c. w celu pouczenia strony o jej uprawnieniach, co do 
możliwości uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. 
Sąd drugiej instancji bada dopuszczalność apelacji a ponadto kontroluje orzeczenia 
wydane 
przez 
sąd 
pierwszej 
instancji 
wydane 
w 
toku 
postępowania 
międzyinstancyjnego 
(art. 
373 
k.p.c.). 
Kontrola 
ta 
obejmuje 
także 
sprawdzenie zasadności przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia apelacji 
(por. np. orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1998 r., III CKN 471/97 – OSP 
1999, nr 4, poz. 83).  
Z tego tylko względu nie istnieją żadne uzasadnione podstawy do podważenia 
stanowiska Sądu Apelacyjnego zawartego w postanowieniu o odrzuceniu apelacji, 
a to wobec prawidłowego ustalenia w odniesieniu do braku przeszkód – po stronie 
powódki – do uiszczenia wpisu w wyznaczonym terminie. 
 
Odnośnie zasadności wezwania do wskazania zarzutów apelacji i ich 
uzasadnienia (art. 368 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.) należy – w tej kontrowersyjnej i obszernie 
omówionej w literaturze przedmiotu oraz orzecznictwie – kwestii stwierdzić, że 
apelacja jest składana poza rozprawą dlatego – poza wyjątkami – obowiązującą 
jest forma pisma procesowego. Taka forma ułatwia zorientowanie się w jego treści 
zarówno sądowi jak oraz stronie przeciwnej i w zasadzie wyznacza granice kognicji 
sądu odwoławczego. Omawiany obowiązek został przy sporządzaniu apelacji 
ograniczony do niezbędnego minimum. Rezygnacja z tego minimum wymagań 
i odrzucenie możliwości wezwania do odpowiedniego uzupełnienia pisma (art. 126, 
130 k.p.c.) byłaby równoznaczna z postawieniem nie wyjaśnionych wątpliwości co 
do intencji strony, a nawet czy w ogóle złożone przez stronę pismo stanowi akt 
zaskarżenia. Wada taka  może utrudniać (uniemożliwiać) przedstawienie w trybie 

 
 
4 
art. 377 k.p.c. stanu sprawy i w konsekwencji ocenę zasadności apelacji. 
Zagadnienie to rozważał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 marca 1998 r., III ZP 
1/98 (OSNAPiUS 1998, nr 16, poz. 483) stwierdzającej, że brak przytoczenia 
w apelacji zarzutów i ich uzasadnienia jest brakiem formalnym, który może zostać 
uzupełniony w trybie przewidzianym w art. 130 k.p.c. Oczywistym jest, że 
w interesie strony wnoszącej apelację jest sprecyzowanie zarzutów i ich 
uzasadnienie. Ogólnikowość i lakoniczność apelacji wniesionej przez powódkę nie 
pozwalała na wnioskowanie o zarzutach apelacyjnych. Przez warunki formalne, 
których brak może być usunięty w trybie art. 130 k.p.c. należy rozumieć ogólne 
warunki pism procesowych z art. 126 k.p.c. jak i warunki szczególne ustanowione 
przez szczególne przepisy k.p.c. dla poszczególnych rodzajów pism (art. 368 
k.p.c.). 
 
Sporządzenie zażalenia, na postanowienie o odrzuceniu apelacji, osobiście 
przez powódkę, nie należącą do kręgu osób wymienionych w art. 3932 § 2 k.p.c., 
obligowało Sąd do jego odrzucenia jako niedopuszczalnego (art. 39318 § 3 i 3932 
k.p.c.). 
Jeżeli strona korzysta nieprawidłowo z przysługującego jej prawa do zaskarżenia 
orzeczenia sądowego i w związku z tym spotyka się z zasadnym odrzuceniem 
wniesionego przez nią środka, to nie może skutecznie odwoływać się do art. 45 ust. 
1 Konstytucji, jak też art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka z dnia 
4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61 poz. 287) dla wykazania, że została 
pozbawiona możliwości sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez wyższą 
instancję sądową (orz. Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1998 r., III CZ 114/98 
– OSNC 1999, nr 2, poz. 42). Nie zachodzi zatem potrzeba rozważania czy 
powołany w zażaleniu art. 45 Konstytucji stwarza możliwość rozpoznawania przez 
sąd powszechny każdej sprawy w oderwaniu od ustawy zwykłej normującej tok 
postępowania 
przed 
sądem 
powszechnym. 
Odrębną 
jest 
kwestia 
treści 
normatywnej powołanych w zażaleniu, dalszych przepisów Konstytucji, i możliwość 
samoistnego 
ich 
stosowania, 
bądź 
też 
współstosowania 
jako 
podstawy 
rozstrzygnięcia sporu. Wykracza ona poza ramy postępowania zażaleniowego, 
a potrzebę ich wykładni autor zażalenia wiąże z merytorycznym rozstrzygnięciem 
sporu. 

 
 
5 
 
Z powyższego wynika, że zażalenie jako bezzasadne podlega oddaleniu 
(art. 39318 i 385 k.p.c.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
db