I CZ 17/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy częściowo zmienił postanowienie o kosztach, zasądzając od powódki na rzecz Skarbu Państwa 500 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, uwzględniając szczególny charakter sprawy i sytuację powódki.
Powódka zaskarżyła postanowienie o kosztach procesu w instancji odwoławczej, domagając się nieobciążania jej kosztami na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd Najwyższy, uznając roszczenie o wykup obligacji za przedawnione, ale jednocześnie biorąc pod uwagę skomplikowany charakter sprawy, długotrwałą niepewność prawną oraz sytuację majątkową powódki, częściowo uwzględnił jej zażalenie. Zmieniono postanowienie w ten sposób, że powódka została obciążona jedynie kwotą 500 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
Sprawa dotyczyła zażalenia powódki B. K.-M. na postanowienie Sądu Okręgowego w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, zawarte w wyroku z dnia 13 września 2011 r. Sąd Okręgowy zasądził od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. Powódka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. i domagając się nieobciążania jej kosztami. Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie powódki o wykup obligacji państwowych z 1924 r. uległo przedawnieniu, a podniesienie tego zarzutu przez Skarb Państwa nie było nadużyciem prawa. Jednakże, ze względu na długotrwały stan niepewności prawnej związany z wykupem tych obligacji, skomplikowany charakter sprawy, zobowiązanie Skarbu Państwa oraz trudną sytuację majątkową i osobistą powódki, Sąd Najwyższy uznał, że obciążenie jej całością kosztów postępowania odwoławczego nie znajduje uzasadnienia w świetle art. 102 k.p.c. Zmieniono zaskarżone postanowienie, zasądzając od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, a także nie obciążono powódki kosztami postępowania zażaleniowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie art. 102 k.p.c. jest uzasadnione w ograniczonym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo przedawnienia roszczenia i braku nadużycia prawa przez Skarb Państwa, szczególny charakter sprawy, długotrwała niepewność prawna, zobowiązanie Skarbu Państwa oraz sytuacja majątkowa i osobista powódki uzasadniają odstąpienie od obciążenia jej całością kosztów postępowania odwoławczego, ograniczając je do kwoty 500 zł.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
zmiana postanowienia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa - Minister Finansów (w zakresie kosztów)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K.-M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Skarb Państwa - Minister Finansów | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Szczególne wypadki uzasadniające nieobciążanie strony kosztami postępowania, biorąc pod uwagę charakter sprawy i sytuację osobistą oraz majątkową strony.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹⁶
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394¹ § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dekret o zaciąganiu nowych i określeniu nie umorzonych zobowiązań pieniężnych
Przepis wskazujący na potrzebę wydania rozporządzenia Rady Ministrów określającego warunki i termin wykupu lub konwersji obligacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 102 k.p.c. ze względu na szczególny charakter sprawy, długotrwałą niepewność prawną, zobowiązanie Skarbu Państwa oraz trudną sytuację majątkową i osobistą powódki.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o wykup obligacji uległo przedawnieniu. Podniesienie zarzutu przedawnienia przez Skarb Państwa nie było nadużyciem prawa. Powódka powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów procesu wnosząc apelację, gdyż wiele kontrowersji związanych z wykupem przedwojennych obligacji zostało już wyjaśnionych w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie powódki o wykup obligacji na okaziciela państwowej pożyczki konwersyjnej z 1924 r., jak trafnie ustaliły orzekające w sprawie Sądy uległo przedawnieniu. Nie można także uznać, że podniesienie zarzutu przedawnienia przez Skarb Państwa było nadużyciem prawa. biorąc pod uwagę długotrwały stan niepewności, co do tego czy można skutecznie dochodzić wykupu obligacji, spowodowany między innymi tym, że nie zostało wydane, przewidziane dekretem z 27 lipca 1949 r. [...] Rozporządzenie Rady Ministrów, które miało określić warunki i termin wykupu albo konwersji lub konsolidacji takich obligacji, rozpoznawana sprawa ma charakter skomplikowany i szczególny obciążenie powódki całością kosztów postępowania odwoławczego nie znajduje usprawiedliwienia w świetle art. 102 k.p.c. sytuacja majątkowa i osobista powódki także uzasadniają stwierdzenie, że mamy do czynienia z szczególnymi okolicznościami, o których mowa w art. 102 k.p.c. należy obciążyć powódkę kosztami postępowania za drugą instancję do wysokości 500 zł.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Józef Frąckowiak
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Zastosowanie art. 102 k.p.c. w sprawach o charakterze historycznym, z długotrwałą niepewnością prawną i zobowiązaniami Skarbu Państwa, a także w kontekście sytuacji majątkowej strony."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji roszczeń z przedwojennych obligacji państwowych i zastosowania art. 102 k.p.c. w kontekście tych specyficznych okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych obligacji państwowych i pokazuje, jak Sąd Najwyższy stosuje zasady słuszności (art. 102 k.p.c.) w nietypowych sytuacjach, uwzględniając długą historię problemu i sytuację jednostki.
“Sąd Najwyższy: 500 zł kosztów za przedawnione obligacje z 1924 roku – lekcja słuszności i historii.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej: 500 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 17/12 POSTANOWIENIE Dnia 25 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Iwona Koper w sprawie z powództwa B. K.-M. przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Finansów o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 maja 2012 r., zażalenia powódki na postanowienie w zakresie rozstrzygnięcia o koszach procesu zawarte w pkt. 2 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 września 2011 r., 1. zmienia postanowienie w sprawie kosztów postępowania zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 września 2011 r., w ten sposób, że zasądza od B. K.-M. na rzecz Skarbu Państwa - Ministra Finansów kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, 2. nie obciąża powódki kosztami postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 W zaskarżonym przez powódkę B. K. – M. postanowieniu, zawartym w wyroku Sądu Okręgowego z dnia 13 września 2011 r. , Sąd zasądził od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej. W zażaleniu na to postanowienie powódka, zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. przez jego niezastosowanie, wniosła o jego zmianę i nieobciążanie jej kosztami postępowania w instancji odwoławczej. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik pozwanego Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniósł o jego oddalenie, wskazując że powódka wnosząc apelację powinna liczyć się z obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, mając na uwadze, że sprawa jej roszczeń z tzw. przedwojennych obligacji o ich wykup przez Skarb Państwa została wyjaśniona w uzasadnieniu Sądu I instancji oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Roszczenie powódki o wykup obligacji na okaziciela państwowej pożyczki konwersyjnej z 1924 r., jak trafnie ustaliły orzekające w sprawie Sądy uległo przedawnieniu. Nie można także uznać, że podniesienie zarzutu przedawnienia przez Skarb Państwa było nadużyciem prawa. Z drugiej strony, biorąc pod uwagę długotrwały stan niepewności, co do tego czy można skutecznie dochodzić wykupu obligacji, spowodowany między innymi tym, że nie zostało wydane, przewidziane dekretem z 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określeniu nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. Nr 45, poz. 332 ze zm.), Rozporządzenie Rady Ministrów, które miało określić warunki i termin wykupu albo konwersji lub konsolidacji takich obligacji, rozpoznawana sprawa ma charakter skomplikowany i szczególny, zważywszy na to, że zobowiązanym jest Skarb Państwa a przez wiele lat, w związku ze zmianami ustrojowymi, problem wykupu takich obligacji nie był ujmowany jednolicie. W tej sytuacji obciążenie powódki całością kosztów postępowania odwoławczego nie znajduje usprawiedliwienia w świetle art. 102 k.p.c. Tym bardziej, że sytuacja majątkowa i osobista powódki także uzasadniają stwierdzenie, że mamy do czynienia z szczególnymi okolicznościami, o których 3 mowa w art. 102 k.p.c. Rację ma jednak także pozwany, który w odpowiedzi na zażalenie wskazuje, że w momencie wnoszenia apelacji wiele kontrowersji związanych w wykupem państwowych obligacji przedwojennych zostało już wyjaśnionych w orzecznictwie. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy uznał, że należy obciążyć powódkę kosztami postępowania za drugą instancję do wysokości 500 zł. Oznacza to, że powódka powinna ponieść konsekwencje wystąpienia z apelacją, ale szczególny charakter sprawy i jej sytuacja majątkowa i osobista uzasadniają obciążenie powódki tylko nieznaczną częścią tych kosztów. Z tych względów odstąpiono także od obciążana powódki kosztami postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. Biorąc pod uwagę wszystkie te argumenty Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39816 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI