I CZ 166/11

Sygn. akt I CZ 166/11 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 3 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Barbara Myszka 
SSN Marta Romańska 
 
 
w sprawie z powództwa J. J. 
przeciwko N. Spółce z o.o. we W. 
o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2012 r., 
zażalenia powódki na postanowienie o kosztach procesu 
zawarte w pkt I. 3) wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 23 sierpnia 2011 r.,  
 
 
 
odrzuca zażalenie i odstępuje od obciążenia powódki 
kosztami postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2011 r. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony 
wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji Konsumentów z dnia 12 
października 2010 r., w punkcie pierwszym w ten sposób, że powództwo oddalił 
(pkt I.1); w punktach drugim i trzecim w ten sposób, że zasądził od powódki na 
rzecz pozwanej kwotę 360 zł tytułem kosztów postępowania (pkt I.2) i w punkcie 
czwartym w ten sposób, że publikację wyroku w  Monitorze Sądowym i 
Gospodarczym zarządził na koszt powódki (pkt I.3). Zasądził także od powódki na 
rzecz pozwanej kwotę 270 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego (pkt II). 
Sąd Apelacyjny wskazał, że o kosztach postępowania za obie instancję orzekł na 
podstawie art. 98 k.p.c., gdyż powódka w  całości przegrała proces i nie zachodziły 
żadne szczególne okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążenia jej tymi 
kosztami. 
Zażaleniem z dnia 28 września 2011 r. powódka zaskarżyła rozstrzygnięcie 
o kosztach zawarte w pkt I.3 wyroku Sądu Apelacyjnego, tj. w części w jakiej 
zarządzona została publikacja wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na 
koszt powódki J. J. Wniosła o jego zmianę przez uchylenie postanowienia 
zawartego w pkt I.3 wyroku. Zarzuciła obrazę art. 96 ust. 1 pkt 3, art. 100 ust. 1, art. 
2 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 7 oraz art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U z 2010 r. Nr  90, poz.594, ze 
zm., dalej: „u.k.s.c.”). oraz art. 47944 k.p.c. i art. 98 § 1 i 3 k.p.c. 
W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie i zasądzenie 
na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Stosownie do treści art. 47944 § 1 k.p.c. w sprawach o uznanie postanowień 
wzorca umowy za niedozwolone sąd zarządza publikację prawomocnego wyroku 
w  Monitorze Sądowym i Gospodarczym.  
Przez koszty procesu należy rozumieć: koszty sądowe, obejmujące opłaty 
sądowe (opłaty i opłaty kancelaryjne) oraz wydatki (art. 2 ust. 1 u.k.s.c.), koszty 
strony występującej osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, 

 
3 
radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, koszty związane z reprezentowaniem 
strony przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego. Zalicza się do 
nich także koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd. 
Wydatki obejmują także koszty ogłoszeń (art. 5 ust. 1 pkt 7 u.k.s.c.). 
W  sprawie powódka jest zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych (art. 96 
ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.). Trzeba zgodzić się ze skarżącym, że strona zwolniona od 
kosztów sądowych ma jedynie obowiązek zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi 
(art. 108 u.k.s.c.). Kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić, 
sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją 
do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy 
zwrocie kosztów procesu (art. 113 ust. 1 u.k.s.c.). 
Koszt 
publikacji 
wyroku 
w 
Monitorze 
Sądowym 
i 
Gospodarczym, 
ustawodawca wprost, jak wynika z treści art. 47944 § 2 k.p.c., zaliczył bezpośrednio 
do kosztów procesu, a nie kosztów sądowych pomimo, że jest to wydatek. 
Stosownie zatem do zasady unormowanej w art. 98 § 1 k.p.c. koszt publikacji 
obciąża stronę przegrywającą. Różnica w zakresie orzekania o tych kosztach 
przejawia się w tym, że nie są one zasądzane na rzecz powoda czy pozwanego, 
lecz strona przegrywająca proces może zostać nimi obciążona. Pozostaje problem, 
czy także wtedy, jeżeli w sprawie była zwolniona od kosztów sądowych (np. na 
podstawie art. 96 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.). Jego rozstrzygnięcie nie jest jednak 
konieczne dla rozpoznania zażalenia. 
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje co do kosztów procesu, które 
nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji (art. 3941 § 1 pkt 2 
k.p.c.). Ten wyjątkowy przepis został w prowadzony ustawą z dnia 19 marca 
2009  r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 69, 
poz. 592 w wyniku realizacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 marca 
2007 r., SK  3/05 (OTK-A 2007, nr 3, poz. 32), niemniej zgodnie z ogólnymi 
zasadami wykładni prawa nie może być on interpretowany w sposób rozszerzający.  
 

 
4 
 
Wyjątkowość regulacji zawartej w art. 3941 § 1 nie budzi wątpliwości 
w  orzecznictwie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 
2008  r., I CZ 1/08, LEX nr 465909). 
W judykaturze przesądzono, że zażalenie do Sądu Najwyższego może być 
wniesione na postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów procesu, które nie 
były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji (por. postanowienia 
Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r. II CZ 45/10, BSN 2010, nr 9, s. 12, 
z  dnia 16 czerwca 2010 r. I CZ 30/10 niepubl., z dnia 24 września 2010 r. IV CZ 
60/10 niepubl. z dnia 23 czerwca 2010 r. II CZ 7/10 niepubl.). Bez znaczenia przy 
tym jest to, że rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji co do kosztów postępowania 
przed sądem pierwszej instancji różni się od zapadłego w tym względzie 
rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Możliwość odmiennych rozstrzygnięć 
w  toku instancji jest oczywistym założeniem kontroli instancyjnej orzeczeń. 
W sprawie o kosztach ogłoszenia wyroku w Monitorze Sądowym 
i  Gospodarczym orzekał Sąd pierwszej instancji. Skarżący zażaleniem objął tylko 
zmienione w tym zakresie rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego. Skoro koszty 
ogłoszenia były przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji to należało 
przyjąć, 
że 
przedmiotowe 
postanowienie 
jest 
niezaskarżalne 
do 
Sądu 
Najwyższego. 
Z tego względu zażalenie uległo odrzuceniu na podstawie art. 373 w zw. 
z  art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c.). 
Publikację prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, 
jak podniesiono w literaturze, powinien zarządzić Sąd ochrony konkurencji 
i  konsumentów jako sąd pierwszej instancji i to także wtedy, gdy jak w omawianym 
przypadku, sąd drugiej instancji wydał wyrok reformatoryjny. Wprawdzie wykładnia 
językowa art. 47944 § 1 k.p.c. może przemawiać za publikacją także wyroku 
oddalającego powództwo, niemniej nieracjonalnym jest publikowanie orzeczenia, 
które nie określa treści postanowienia wzorca. Mając na uwadze tę szczególną 
okoliczność 
odstąpiono 
od 
obciążenia 
powódki, 
kosztami 
postępowania 
zażaleniowego (art. 102 k.p.c.). 
 

 
5