I CZ 155/11

Sygn. akt I CZ 155/11 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 3 lutego 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) 
SSN Marta Romańska 
 
w sprawie ze skargi A.O. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem 
Sądu Apelacyjnego z dnia 30 października 2009 r.,  
w sprawie z powództwa B.O. , C.O., 
D.O. i A.O. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego  
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2012 r., 
zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 29 lipca 2011 r.,  
 
1. oddala zażalenie, 
2. przyznaje adw. S. L. od Skarbu Państwa (Sąd Apelacyjny) 
kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych zwiększoną o 
podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej A.O. w postępowaniu zażaleniowym, 
3. nie obciąża A.O. kosztami postępowania zażaleniowego 
poniesionymi przez stronę pozwaną. 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę A.O. 
o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z 
dnia 30 października 2009 r., wydanym w sprawie z powództwa B.O., C.O., D.O. 
oraz skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prezesa 
Sądu Okręgowego o zapłatę kwoty 3 000 000 zł tytułem zadośćuczynienia za 
doznaną krzywdę, polegającą na naruszeniu dóbr osobistych. 
Sąd Apelacyjny stwierdził, że skarżący – powołując się na podstawę 
wznowienia określoną w art. 4011 k.p.c. – wskazał, iż Trybunał Konstytucyjny 
wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r., P 7/09, orzekł o niezgodności art. 95 ust. 1 
ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. 
Nr 72, poz. 665 ze zm. – dalej: „Prawo bankowe”) z Konstytucją. Wniesiona skarga 
nie może być jednak potraktowana jako oparta na podstawie przewidzianej 
w art. 4011 k.p.c. Według powołanego przepisu można żądać wznowienia 
postępowania w wypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu 
normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub z ustawą, 
na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Skarżący powołał się wprawdzie 
na ten przepis, ale w uzasadnieniu skargi wskazał orzeczenie Trybunału 
Konstytucyjnego, które nie mogło stanowić podstawy wznowienia w sprawie 
zakończonej wyrokiem z dnia 30 października 2009 r., ponieważ podstawę 
wznowienia określoną w art. 4011 k.p.c. może stanowić wyłącznie wzruszony przez 
Trybunał 
Konstytucyjny 
przepis 
będący 
bezpośrednią 
podstawą 
wydania 
zaskarżonego wyroku. Powołanym wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. Trybunał 
Konstytucyjny orzekł, że art. 95 ust. 1 Prawa bankowego w brzmieniu nadanym 
ustawą 
z 
dnia 
26 
czerwca 
2009 
r. 
o 
zmianie 
ustawy 
o 
księgach 
wieczystych i hipotece oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 131, poz. 1075), 
w związku z art. 244 § 1 i art. 252 k.p.c., w części, w jakiej nadaje moc prawną 
dokumentu urzędowego księgom rachunkowym i wyciągom z ksiąg rachunkowych 
banku w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych 
w postępowaniu prowadzonym wobec konsumenta, jest niezgodny z art. 2, art. 32 
ust. 1 zdanie pierwsze i art. 76 Konstytucji (OTK-A 2011, nr 2, poz. 12; Dz.U. 
z 2011 r., Nr 72, poz. 388). Wyrok ten dotyczy zatem wyłącznie art. 95 ust. 1 
Pr. bank. w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 lutego 2011 r., natomiast 

 
3 
w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem Sądy obu instancji orzekały na 
podstawie stanu prawnego sprzed tej daty. Poza tym przepisy Prawa bankowego 
w ogóle nie były podstawą orzekania w tej sprawie, gdyż skarżący dochodził w niej 
zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, jakiej mieli doznać powodowie na skutek 
zaniechań pozwanego prowadzących do rażącej przewlekłości w rozpoznaniu 
skargi na czynności komornika. 
 
Jeżeli z uzasadnienia skargi  wynika, że wskazane w niej okoliczności 
nie wyczerpują ustawowych podstaw wznowienia wymienionych w art. 401, 4011 
i 403 k.p.c., podnoszona przez skarżącego podstawa nie zachodzi. Z tych 
względów Sąd Apelacyjny odrzucił wniesioną skargę jako nieopartą na ustawowej 
podstawie (art. 410 § 1 k.p.c.). 
 
W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił Sądowi Apelacyjnemu 
naruszenie art. 410 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi w sytuacji, w której wskazał 
on ustawową podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 4011 k.p.c. 
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zarzut 
naruszenia 
art. 
410 
§ 
1 
k.p.c. 
przez 
przekroczenie 
dopuszczalnego zakresu badania skargi o wznowienie nie zasługuje na 
uwzględnienie. Zdaniem żalącego, w ramach kontroli przeprowadzanej na 
podstawie powołanego przepisu sąd uprawniony jest jedynie do formalnego 
badania skargi, do którego nie należy rozstrzyganie, czy wskazana w niej podstawa 
wznowienia faktycznie istnieje. Rozstrzygnięcie takie bowiem jest rozstrzygnięciem 
merytorycznym, w związku z czym może zapaść dopiero po przeprowadzeniu 
postępowania na rozprawie. 
W związku z tak ujętym zarzutem trzeba przypomnieć, że ustawą z dnia 
22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz 
ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005, nr 13, poz. 98) 
zostały znowelizowane przepisy dotyczące postępowania w sprawie skargi 
o wznowienie. Uchylono art. 411 k.p.c., w związku z czym nastąpiła eliminacja 
dwustopniowego postępowania, z podziałem na czynności sądowe, które mogły 
zostać dokonane na posiedzeniu niejawnym oraz na rozprawie, a poza tym 

 
4 
zmieniono art. 410 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. w znowelizowanym 
brzmieniu, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie przepisanego terminu, 
niedopuszczalną lub nieopartą na ustawowej podstawie. Postanowienie może być 
wydane na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, że stwierdzenie 
na posiedzeniu niejawnym dopuszczalności wznowienia nie ogranicza się do 
badania, czy wskazane przez skarżącego okoliczności dają się podciągnąć pod 
przewidziane w ustawie podstawy wznowienia, lecz obejmuje również badanie 
i ustalenie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje, samo bowiem 
sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 401 -
404 k.p.c. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli 
podnoszona podstawa nie zachodzi (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
19 maja 2005 r., II CZ 41/05, nie publ., z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul. SN 
2005, nr 9, s. 14, z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05, OSNP 2007, nr 3-4, poz. 48, 
z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, nie publ., z dnia 24 stycznia 2007 r., 
III CZ 1/07, nie publ., z dnia 30 maja 2007 r., I CZ 40/07, nie publ., z dnia 30 maja 
2007 r., IV CZ 22/07, nie publ., z dnia 6 listopada 2009 r., I CZ 57/09, nie publ., 
z dnia 22 listopada 2007 r., III CZ 47/07, nie publ., z dnia 9 maja 2008 r., II PZ 
65/07, OSNP 2009, nr 17-18, poz. 233, z dnia 4 września 2008 r., IV CZ 71/08, 
OSNC-ZD 2009, nr D, poz. 88, z dnia 13 lutego 2009 r., II CZ 97/08, nie publ., 
z dnia 14 maja 2009 r., I CZ 20/09, nie publ., z dnia 21 lipca 2009 r., II PO 11/08, 
nie publ., z dnia 6 listopada 2009 r., I CZ 57/09, nie publ., z dnia 19 lutego 2010 r., 
IV CZ 4/10, nie publ. i z dnia 22 kwietnia 2010 r., II CZ 27/10, nie publ.). 
W orzecznictwie oraz w doktrynie nie ma jednolitości zapatrywań co do tego, 
kiedy skarga o wznowienie postępowania jest nieoparta na ustawowej podstawie. 
Prezentowany jest również pogląd, że odrzucenie skargi o wznowienie z powodu 
nieoparcia jej na ustawowej podstawie może nastąpić tylko wtedy, gdy powołana 
w skardze podstawa nie da się podciągnąć pod żadną z określonych w ustawie 
przyczyn wznowienia, a sąd na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. nie może badać, 
czy wskazana 
w 
skardze 
podstawa 
w 
rzeczywistości 
się 
potwierdziła 
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2007 r., III UZ 9/07, 
OSNP 2008, nr 19-20, poz. 303). W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje 
jednak stanowisko, że skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie 

 
5 
nie tylko wtedy, gdy powołana w skardze podstawa nie podpada pod którąkolwiek 
z przewidzianych w ustawie podstaw wznowienia, lecz także wtedy, gdy podstawa 
ta w rzeczywistości nie istnieje. 
W zaskarżonym postanowieniu Sąd Apelacyjny przyjął, że powołana 
w skardze podstawa wznowienia nie wystąpiła, ponieważ Trybunał Konstytucyjny 
w wyroku z dnia 15 marca 2011 r., P 7/09, nie zakwestionował przepisu, który był 
podstawą wydania zaskarżonego wyroku z dnia 30 października 2009 r. 
Rozstrzygnięcie to jest zgodne z dominującą wykładnią, podzielaną także przez 
skład orzekający Sądu Najwyższego, że skarga o wznowienie nie opiera się na 
ustawowej podstawie nie tylko wtedy, gdy powołana w skardze podstawa nie 
odpowiada żadnej z przewidzianych w ustawie podstaw wznowienia, lecz także 
wtedy, gdy podstawa ta w rzeczywistości nie wystąpiła.  
Jak niewadliwie przyjął Sąd Apelacyjny, określona w art. 401 1 k.p.c. 
podstawa wznowienia występuje jedynie wtedy, gdy Trybunał Konstytucyjny 
zakwestionował ten przepis, który był podstawą wydania zaskarżonego orzeczenia 
(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2007 r., V CNP 45/07, 
nie pub., z dnia 6 listopada 2009 r., I CO 17/09, nie publ., z dnia 3 grudnia 2010 r., 
I CSK 487/10, nie publ.). 
 Powołując się na podstawę z art. 4011 k.p.c. skarżący podnosił, że podstawą 
egzekucji, w toku której doszło do rażącej przewlekłości w rozpoznaniu skargi na 
czynności komornika, był bankowy tytuł egzekucyjny z dnia 9 grudnia 1996 r. 
Uszło jednak uwagi skarżącego, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 
15 marca 2011 r., P 7/09, dotyczył art. 95 ust. 1 Prawa bankowego i konsekwencji 
przyznania wyciągom z ksiąg rachunkowych banku szczególnej mocy dowodowej, 
nie dotyczył natomiast oceny konstytucyjności uprawnienia banków do wystawiania 
bankowych tytułów egzekucyjnych. Wypada przypomnieć, że oceny tej Trybunał 
Konstytucyjny dokonał w wyroku z dnia 26 stycznia 2005 r., P 10/04 (OTK-A 2005, 
nr 1, poz. 7; Dz.U. z 2005 r. Nr 23, poz. 193), którym orzekł, że art. 96 ust. 1 
w związku z art. 97 ust. 1 Prawa bankowego jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku 
z art. 76 Konstytucji i nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. 

 
6 
Z tych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39814  w związku z art. 
3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw, 
na zasadzie § 15 w związku z § 6 pkt 7 i § 13 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra 
Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności 
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy 
prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznał adw. S. L. 
koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej żalącemu w postępowaniu 
zażaleniowym, natomiast - mając na względzie trudną sytuację materialną żalącego 
– postanowił o kosztach postępowania zażaleniowego poniesionych przez stronę 
pozwaną po myśli art. 102 w związku z art. 391 § 1, 39821 i 3941 § 3 k.p.c.