I CZ 154/12

Sygn. akt I CZ 154/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 8 listopada 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Krzysztof Pietrzykowski 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
w sprawie z powództwa T. W. 
przeciwko S. K. i M. K. 
o zapłatę, 
oraz z powództwa wzajemnego S. K. i M. K. 
przeciwko T. W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym  
w Izbie Cywilnej w dniu 8 listopada 2012 r., 
zażalenia pozwanego - powoda wzajemnego M. K. 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 11 lipca 2012 r.,  
 
1. oddala zażalenie; 
2. pozostawia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania 
zażaleniowego 
Sądowi 
w 
orzeczeniu 
kończącym 
postępowanie w sprawie. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Postanowieniem z dnia 11 lipca 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację 
pozwanego – powoda wzajemnego M. K. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 9 
listopada 2011 r., którym Sąd ten w uwzględnieniu powództwa głównego zasądził 
od pozwanych S. K. i M. K. solidarnie na rzecz powódki T. W. kwotę 80 000 zł z 
ustawowymi odsetkami od dnia 3 września 2008 r., natomiast powództwo 
wzajemne S. K. i M. K. o zasądzenie od powódki – pozwanej wzajemnej T. W. 
kwoty 56 000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 30 marca 2008 r. oddalił.  
 
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwani – 
powodowie wzajemni, reprezentowani przez pełnomocnika procesowego będącego 
radcą prawnym, w apelacji, którą zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego w całości, 
złożyli wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniami z dnia 3 lutego 
2012 r. Sąd Okręgowy zwolnił pozwanego – powoda wzajemnego S. K. od opłaty 
od apelacji w całości, natomiast pozwanego – powoda wzajemnego M. K. od opłaty 
od apelacji ponad kwotę 1 500 zł, a w pozostałej części jego wniosek o zwolnienie 
od kosztów oddalił. Postanowienia te zostały doręczone pełnomocnikowi 
pozwanych – powodów wzajemnych w dniu 21 lutego 2012 r., a opłata od apelacji 
w kwocie 1 500 zł została przez M. K. uiszczona dopiero w dniu 1 marca 2012 r. 
 
Stosownie do art. 112 ust. 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 
ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”), który – zgodnie z art. 4 ust. 2 i art. 6 ustawy z dnia 
17 grudnia o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych 
innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) – znajduje zastosowanie w niniejszej 
sprawie, strona reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego powinna 
uiścić opłatę od wniesionego pisma podlegającego opłacie w wysokości stałej lub 
stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu 
lub wartości przedmiotu zaskarżenia w terminie tygodniowym od dnia doręczenia jej 
postanowienia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od 
kosztów sądowych. Przepis ten, jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu 
z dnia 28 września 2011 r., I CZ 86/11 (nie publ.), stosuje się także w razie 
częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, co miało miejsce w niniejszej 

 
3 
sprawie. Skoro postanowienie o częściowym zwolnieniu pozwanego – powoda 
wzajemnego M. K. zostało doręczone jego pełnomocnikowi w dniu 21 lutego 2012 
r., to należna opłata od apelacji powinna być przez niego uiszczona najpóźniej w 
dniu 28 lutego 2012 r. Ponieważ M. K. uczynił to dopiero w dniu 1 marca 2012 r., a 
więc po upływie przepisanego terminu, jego apelacja ulega odrzuceniu na 
podstawie art. 373 w związku z art. 370 k.p.c. 
 
W zażaleniu na to postanowienie pozwany – powód wzajemny M. K. 
podniósł, że złożył apelację w jednym piśmie wspólnie ze S. K., z którym prowadzi 
działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. W tej sytuacji okoliczność, że 
opłacił apelację po terminie wynikającym z art. 112 ust. 3 u.k.s.c., pozostaje – jego 
zdaniem – bez znaczenia, gdyż wspólnicy spółki cywilnej są współuczestnikami 
materialnymi i koniecznymi, a tym samym jednolitymi, a – zgodnie z art. 4 ust. 1 
u.k.s.c. – w razie współuczestnictwa materialnego pismo składane przez kilka osób 
podlega jednej opłacie. W konkluzji żalący wniósł o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W niniejszej sprawie powódka – pozwana wzajemna T. W. dochodzi od 
pozwanych – powodów wzajemnych, prowadzących działalność gospodarczą w 
formie spółki cywilnej pod nazwą „K.” – Zakład Kamieniarski Artystyczna Pracownia 
Rzeźby i Konserwacji Zabytków kwoty 80 000 zł z odsetkami w związku z 
odstąpieniem od umowy o wykonanie nagrobka. Z kolei pozwani – powodowie 
wzajemni S. K. i M. K. dochodzą od powódki – pozwanej wzajemnej T. W. kwoty 56 
000 zł z odsetkami tytułem zapłaty reszty wynagrodzenia za wykonanie spornego 
nagrobka. 
 
Ze względu na przewidzianą w art. 864 k.c. solidarną odpowiedzialność 
wspólników za zobowiązania spółki, w sprawie z powództwa głównego po stronie 
pozwanych zachodzi współuczestnictwo materialne, które nie jest jednak ani 
współuczestnictwem koniecznym ani jednolitym w rozumieniu przepisów art. 72 § 2 
i art. 73 § 2 k.p.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 
2003 r., I CK 109/02, OSNC 2004, nr 5, poz. 73). Natomiast w sprawie 
z powództwa wzajemnego, w której pozwani – powodowie wzajemni dochodzą 

 
4 
wierzytelności wchodzącej w skład majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej, 
po stronie powodów wzajemnych zachodzi współuczestnictwo materialne 
konieczne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.c., będące równocześnie 
współuczestnictwem jednolitym, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.c. (zob. uchwałę 
Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2011 r., III CZP 130/10, OSNC 2011, nr 9, 
poz. 100). 
 
Zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. pierwsze u.k.s.c., pismo wnoszone przez kilka 
osób podlega jednej opłacie. Użyte w tym przepisie pojęcie pisma należy 
interpretować w znaczeniu funkcjonalnym jako czynność procesową sporządzoną 
w formie pisma, a nie w znaczeniu technicznym, co oznacza, że jedno pismo 
w znaczeniu technicznym, czyli jeden dokument, może obejmować kilka czynności 
procesowych sporządzonych w formie pisemnej. Zasada opłacania pisma jedną 
opłatą nie dotyczy – jak wynika z art. 4 ust. 1 zd. drugie u.k.s.c. – sytuacji, 
w których zachodzi współuczestnictwo formalne, gdyż w takim wypadku każdy 
współuczestnik uiszcza opłatę oddzielnie, stosownie do swojego roszczenia lub 
zobowiązania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 października 
2007 r., I PZ 19/07, nie publ., z dnia 21 listopada 2007 r., I PZ 18/07, nie publ., 
z dnia 29 stycznia 2008 r., IV CZ 7/08, nie publ. i II PZ 69/07, nie publ., z dnia 
21 października 2008 r., II PZ 32/08, OSNP 2010, nr 5-6, poz. 68, z dnia 5 listopada 
2009 r., I CZ 54/09, nie publ. i z dnia 25 sierpnia 2010 r., II UZ 15/10, nie publ.). 
Zasada wyrażona w art. 4 ust. 1 zd. pierwsze u.k.s.c. odnosi się natomiast do 
współuczestników materialnych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 
18 listopada 2003 r., II CZ 103/03, nie publ.; por. też postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 1 sierpnia 1966 r., II CR 86/66, OSNCP 1967, nr 2, poz. 33). 
 
W niniejszej sprawie zatem od apelacji wniesionej przez pozwanych – 
powodów wzajemnych w jednym piśmie należało pobrać tylko jedną opłatę 
i to zarówno w sprawie z powództwa głównego, jak i wzajemnego. Skoro powód 
wzajemny S. K. został zwolniony od opłaty od apelacji, należną opłatę powinien 
uiścić drugi ze współuczestników. Udzielone zwolnienie od kosztów sądowych jest 
bowiem ściśle związane z sytuacją materialną danej osoby i w związku z tym –  bez 
względu na rodzaj zachodzącego współuczestnictwa – nie rozciąga się na 
pozostałych współuczestników. Żalący nie ma więc racji zarzucając, że ze względu 

 
5 
na zachodzące po stronie pozwanych – powodów wzajemnych współuczestnictwo 
materialne, a w sprawie z powództwa wzajemnego – także jednolite, Sąd 
Apelacyjny nie mógł zastosować sankcji przewidzianej w art. 373 w związku z art. 
370 k.p.c. 
 
Trzeba zauważyć, że odrzucona została apelacja żalącego M. K., pozostaje 
natomiast do rozpoznania apelacja S. K. Ze względu na zachodzące w sprawie z 
powództwa wzajemnego współuczestnictwo jednolite, czynności procesowe 
współuczestników działających są przy tym skuteczne wobec niedziałających (art. 
73 § 2 k.p.c.). 
 
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814  
w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych 
podstaw, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego 
w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.