I CZ 143/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że przepisy k.p.a. dotyczące odszkodowania za szkody wyrządzone przez władzę nadal obowiązywały.
Spółka „H.” złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie o odszkodowanie od Skarbu Państwa, kwestionując przepisy k.p.a. dotyczące przedawnienia i ograniczenia odszkodowania w świetle Konstytucji i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, a Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że przepisy te nadal obowiązywały, a wyroki TK nie spowodowały ich utraty mocy.
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skarżącej Spółki „H.” na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Spółka domagała się odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z decyzjami dotyczącymi przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem. Wcześniejsze powództwo o odszkodowanie zostało oddalone przez sądy niższych instancji z powodu naruszenia terminu i przedawnienia roszczenia na podstawie art. 160 k.p.a. Spółka argumentowała, że art. 160 k.p.a. stracił moc obowiązującą w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 20/02. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów k.c. regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa, a wyrok TK K 20/02 jedynie stwierdził niekonstytucyjność przepisu w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, nie powodując utraty mocy § 5 i 6 art. 160 k.p.a. Ponadto, ustawa nowelizująca kodeks cywilny potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r. W związku z tym odrzucenie skargi o wznowienie postępowania było uzasadnione, a zażalenie podlegało oddaleniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nadal obowiązywały, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty ich mocy w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów k.c. regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa. Wyrok TK K 20/02 stwierdził niekonstytucyjność art. 160 § 1 k.p.a. jedynie w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, a nie w całości. Ponadto, ustawa nowelizująca potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie zażalenia
Strona wygrywająca
Skarb Państwa
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| „H.” Spółka z o.o. | spółka | skarżący |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| Wojewoda | organ_państwowy | reprezentowany przez |
| Minister Gospodarki | organ_państwowy | reprezentowany przez |
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 160 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Nadal obowiązywał.
k.p.a. art. 160 § § 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Nadal obowiązywał.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5
Do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty.
Pomocnicze
k.p.a. art. 160 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją.
k.p.c. art. 401
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 404
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 418
Kodeks cywilny
Stwierdzono niekonstytucyjność.
k.c. art. 417
Kodeks cywilny
Nadanemu inne rozumienie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy k.p.a. dotyczące odszkodowania od Skarbu Państwa (w tym terminy i przedawnienie) nadal obowiązywały pomimo wejścia w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku TK K 20/02. Wyrok TK K 20/02 dotyczył jedynie ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, a nie utraty mocy obowiązującej całego art. 160 k.p.a. Ustawa nowelizująca potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r.
Odrzucone argumenty
Art. 160 k.p.a. stracił moc obowiązującą w całości w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 20/02.
Godne uwagi sformułowania
Rzecz polega na pewnym nieporozumieniu. Po pierwsze, wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dniem 17.10.1997 r. nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza. Po drugie, w powołanym wyroku z dnia 23.09.2003 r. K 20/02 Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 160 § 1 k.p.a. stwierdził jedynie, iż przepis ten w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją. Po trzecie, treść art. 5 ustawy z 17.06.2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) nie pozostawia żadnych wątpliwości, że do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty.
Skład orzekający
Gerard Bieniek
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Jan Górowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących odszkodowania od Skarbu Państwa w kontekście zmian konstytucyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zarządem państwowym nad przedsiębiorstwem i przepisami k.p.a. obowiązującymi przed nowelizacją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów administracyjnych w kontekście zmian konstytucyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy przepisy k.p.a. o odszkodowaniach od państwa nadal obowiązują? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CZ 143/05 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski w sprawie ze skargi „H.” Spółki z o.o. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa „H.” Spółki z o.o. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę i Ministra Gospodarki o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2006 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 30.06.2005 r. odrzucił skargę powodowej Spółki o wznowienie postępowania w sprawie z jej powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie i Ministrowi Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o odszkodowanie, zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 22.03.2005 r. Sąd ten podniósł, że wprawdzie podstawy wznowienia sformułowano w sposób odpowiadający przepisom art. 401 – 404 k.p.c., to jednak z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszone podstawy nie zachodzą. Powodowa Spółka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem. Domagała się jego uchylenia i merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Powódka dochodziła w sprawie odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z tym, że decyzją z dnia 12.03.1998 r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia 18.11.1998) Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 30.03.1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem „H.” S.A. oraz Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości z dnia 16.03.1966 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa tego przedsiębiorstwa. W dniu 5.07.2002 r. powódka złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., a Minister Gospodarki decyzją z dnia 25.09.2002 r. odmówił jego przyznania uznając, że roszczenie uległo przedawnieniu. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o odszkodowanie uznając, że zostało ono wniesione z naruszeniem 30-dniowego terminu z art. 160 § 5 k.p.a., a nadto uległo ono 3-letniemu przedawnieniu (art. 160 § 6 k.p.a.). Pogląd ten podzielił Sąd Apelacyjny oddalając apelację powódki wyrokiem z dnia 22.03.2005 r. Powodowa Spółka zarówno w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, jak i w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu tej skargi podnosi, iż w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz wyroku Trybunału Konstytucji z dnia 3 23.09.2003 r. K 20/02 (OTK-A 2003, nr 7, poz. 76) stracił moc obowiązującą art. 160 k.p.a. w całości. Rzecz polega na pewnym nieporozumieniu. Po pierwsze, wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dniem 17.10.1997 r. nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza. Dobitnie świadczy o tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.12.2001 r. SK 18/00, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 418 k.c. oraz nadano inne rozumienie art. 417 k.c. Po drugie, w powołanym wyroku z dnia 23.09.2003 r. K 20/02 Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 160 § 1 k.p.a. stwierdził jedynie, iż przepis ten w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją. Oznacza to więc, że znajdujące w sprawie zastosowanie § 5 i 6 art. 160 k.p.a. nadal obowiązywały, podobnie zresztą jak pozostałe paragrafy tego artykułu, a jedynie ograniczenia odszkodowania do damnum emergens nie obowiązywało w zakresie szkód powstałych po dniu 17.10.1997 r. Żadnych dalszych wniosków nie sposób wywieźć z treści tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Po trzecie, treść art. 5 ustawy z 17.06.2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) nie pozostawia żadnych wątpliwości, że do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty. W świetle powyższych stwierdzeń odrzucenie skargi o wznowienie postępowania było w pełni uzasadnione. Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 3984 k.p.c.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI