I CZ 143/05

Sąd Najwyższy2006-02-03
SAOSCywilneodpowiedzialność odszkodowawczaŚrednianajwyższy
odszkodowanieSkarb Państwawznowienie postępowaniak.p.a.przedawnienieTrybunał KonstytucyjnyKonstytucja RPzarząd państwowy

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że przepisy k.p.a. dotyczące odszkodowania za szkody wyrządzone przez władzę nadal obowiązywały.

Spółka „H.” złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie o odszkodowanie od Skarbu Państwa, kwestionując przepisy k.p.a. dotyczące przedawnienia i ograniczenia odszkodowania w świetle Konstytucji i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, a Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, wyjaśniając, że przepisy te nadal obowiązywały, a wyroki TK nie spowodowały ich utraty mocy.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skarżącej Spółki „H.” na postanowienie Sądu Apelacyjnego o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania. Spółka domagała się odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z decyzjami dotyczącymi przymusowego zarządu nad przedsiębiorstwem. Wcześniejsze powództwo o odszkodowanie zostało oddalone przez sądy niższych instancji z powodu naruszenia terminu i przedawnienia roszczenia na podstawie art. 160 k.p.a. Spółka argumentowała, że art. 160 k.p.a. stracił moc obowiązującą w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 20/02. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów k.c. regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa, a wyrok TK K 20/02 jedynie stwierdził niekonstytucyjność przepisu w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, nie powodując utraty mocy § 5 i 6 art. 160 k.p.a. Ponadto, ustawa nowelizująca kodeks cywilny potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r. W związku z tym odrzucenie skargi o wznowienie postępowania było uzasadnione, a zażalenie podlegało oddaleniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nadal obowiązywały, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie spowodował utraty ich mocy w całości.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów k.c. regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa. Wyrok TK K 20/02 stwierdził niekonstytucyjność art. 160 § 1 k.p.a. jedynie w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, a nie w całości. Ponadto, ustawa nowelizująca potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
„H.” Spółka z o.o.spółkaskarżący
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany
Wojewodaorgan_państwowyreprezentowany przez
Minister Gospodarkiorgan_państwowyreprezentowany przez

Przepisy (10)

Główne

k.p.a. art. 160 § § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Nadal obowiązywał.

k.p.a. art. 160 § § 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Nadal obowiązywał.

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Ustawa o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5

Do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty.

Pomocnicze

k.p.a. art. 160 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją.

k.p.c. art. 401

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 404

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 418

Kodeks cywilny

Stwierdzono niekonstytucyjność.

k.c. art. 417

Kodeks cywilny

Nadanemu inne rozumienie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy k.p.a. dotyczące odszkodowania od Skarbu Państwa (w tym terminy i przedawnienie) nadal obowiązywały pomimo wejścia w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku TK K 20/02. Wyrok TK K 20/02 dotyczył jedynie ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, a nie utraty mocy obowiązującej całego art. 160 k.p.a. Ustawa nowelizująca potwierdziła stosowanie art. 160 k.p.a. do zdarzeń sprzed 1.09.2004 r.

Odrzucone argumenty

Art. 160 k.p.a. stracił moc obowiązującą w całości w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji RP i wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 20/02.

Godne uwagi sformułowania

Rzecz polega na pewnym nieporozumieniu. Po pierwsze, wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dniem 17.10.1997 r. nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza. Po drugie, w powołanym wyroku z dnia 23.09.2003 r. K 20/02 Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 160 § 1 k.p.a. stwierdził jedynie, iż przepis ten w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją. Po trzecie, treść art. 5 ustawy z 17.06.2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) nie pozostawia żadnych wątpliwości, że do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty.

Skład orzekający

Gerard Bieniek

przewodniczący-sprawozdawca

Teresa Bielska-Sobkowicz

członek

Jan Górowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących odszkodowania od Skarbu Państwa w kontekście zmian konstytucyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zarządem państwowym nad przedsiębiorstwem i przepisami k.p.a. obowiązującymi przed nowelizacją.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów administracyjnych w kontekście zmian konstytucyjnych i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy przepisy k.p.a. o odszkodowaniach od państwa nadal obowiązują? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 143/05 POSTANOWIENIE Dnia 3 lutego 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Gerard Bieniek (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Jan Górowski w sprawie ze skargi „H.” Spółki z o.o. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa „H.” Spółki z o.o. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Wojewodę i Ministra Gospodarki o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 lutego 2006 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 30 czerwca 2005 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 30.06.2005 r. odrzucił skargę powodowej Spółki o wznowienie postępowania w sprawie z jej powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie i Ministrowi Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej o odszkodowanie, zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 22.03.2005 r. Sąd ten podniósł, że wprawdzie podstawy wznowienia sformułowano w sposób odpowiadający przepisom art. 401 – 404 k.p.c., to jednak z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszone podstawy nie zachodzą. Powodowa Spółka zaskarżyła to postanowienie zażaleniem. Domagała się jego uchylenia i merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Powódka dochodziła w sprawie odszkodowania od Skarbu Państwa w związku z tym, że decyzją z dnia 12.03.1998 r. (utrzymaną w mocy decyzją z dnia 18.11.1998) Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia 30.03.1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem „H.” S.A. oraz Przewodniczącego Drobnej Wytwórczości z dnia 16.03.1966 r. w sprawie przejęcia na własność Państwa tego przedsiębiorstwa. W dniu 5.07.2002 r. powódka złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania na podstawie art. 160 k.p.a., a Minister Gospodarki decyzją z dnia 25.09.2002 r. odmówił jego przyznania uznając, że roszczenie uległo przedawnieniu. Sąd Okręgowy oddalił powództwo o odszkodowanie uznając, że zostało ono wniesione z naruszeniem 30-dniowego terminu z art. 160 § 5 k.p.a., a nadto uległo ono 3-letniemu przedawnieniu (art. 160 § 6 k.p.a.). Pogląd ten podzielił Sąd Apelacyjny oddalając apelację powódki wyrokiem z dnia 22.03.2005 r. Powodowa Spółka zarówno w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, jak i w zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu tej skargi podnosi, iż w świetle art. 77 ust. 1 Konstytucji oraz wyroku Trybunału Konstytucji z dnia 3 23.09.2003 r. K 20/02 (OTK-A 2003, nr 7, poz. 76) stracił moc obowiązującą art. 160 k.p.a. w całości. Rzecz polega na pewnym nieporozumieniu. Po pierwsze, wejście w życie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dniem 17.10.1997 r. nie spowodowało utraty mocy obowiązującej przepisów kodeksu cywilnego regulujących odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza. Dobitnie świadczy o tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.12.2001 r. SK 18/00, w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 418 k.c. oraz nadano inne rozumienie art. 417 k.c. Po drugie, w powołanym wyroku z dnia 23.09.2003 r. K 20/02 Trybunał Konstytucyjny w odniesieniu do art. 160 § 1 k.p.a. stwierdził jedynie, iż przepis ten w części dotyczącej ograniczenia odszkodowania do rzeczywistej szkody, pozostaje w sprzeczności z Konstytucją. Oznacza to więc, że znajdujące w sprawie zastosowanie § 5 i 6 art. 160 k.p.a. nadal obowiązywały, podobnie zresztą jak pozostałe paragrafy tego artykułu, a jedynie ograniczenia odszkodowania do damnum emergens nie obowiązywało w zakresie szkód powstałych po dniu 17.10.1997 r. Żadnych dalszych wniosków nie sposób wywieźć z treści tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Po trzecie, treść art. 5 ustawy z 17.06.2004 r. o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692) nie pozostawia żadnych wątpliwości, że do zdarzeń przed 1.09.2004 r. stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. z tym jedynie, że odszkodowanie nie jest ograniczone do rzeczywistej straty. W świetle powyższych stwierdzeń odrzucenie skargi o wznowienie postępowania było w pełni uzasadnione. Z tych względów zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 3984 k.p.c.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI