I CZ 14/21

SN
Sygn. akt I CZ 14/21
POSTANOWIENIE
Dnia 15 czerwca 2021 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Mariusz Łodko (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Marcin Łochowski
‎
SSN Tomasz Szanciło
w sprawie z wniosku M. S.A. w W.
‎
przy uczestnictwie Wspólnoty Mieszkaniowej „S.” w L. przy
‎
ul. K., B. J., M. J., M. R., Ł. R., G. W., K. W., M. R., A. B., R. S., E. Z., I. G., M. A., K. A., J. S., W. S., M. G., I. G., A. L., K. L., G. K., J. R., D. N., P. N., R. G., K. G., B. F., B. W., J. K., P. K., K. H., M. G., K. K., M. Z., Z. Z., M. R., A. K., B. G., B. K., K. K., K. K., T. K., A. G. M., E. T., A. T. W., N. W., Ł. D., M. F. D., H. I., J. I., Ł. K., J. W., A. K., A. G., M. G., A. S., K. S., H. T., J. W., Z. W., A. A., P. A., Z. F., T. F., B. L., A. W., T. P., E. T., A. T., K. D., Z. C., D. C., J. G., D. R., L. K., J. K., H. T. G., O. G., E. S., S. S., A. J., M. W., R. W., C. W., P. K., K. G., J. G., P. W., A. P. W. o rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu,
‎
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
‎
w dniu 15 czerwca 2021 r.,
‎
zażalenia uczestnika B. J.
‎
na postanowienie Sądu Okręgowego w W.
‎
z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt IV Ca (…),
uchyla zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z 18 października 2019 r. Sąd Okręgowy w W., w sprawie z wniosku M. S.A. z siedzibą w W., odrzucił skargę kasacyjną jednego z uczestników postępowania - B. J. od postanowienia tego Sądu z 23 lipca 2019 r.
Odrzucając skargę kasacyjną uczestnika jako niedopuszczalną, Sąd Okręgowy przywołał art. 519
1
§ 4 k.p.c., zgodnie z którym skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących zarządu związanego ze współwłasnością i użytkowaniem. W ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie z wniosku M. S.A. z siedzibą w W., której przedmiotem było rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, skarga kasacyjna nie przysługiwała.
W zażaleniu na to postanowienie, wniesionym na podstawie art. 394
1
§1 w  zw. z art. 13 § 2 k.p.c., uczestnik B. J. zarzucił naruszenie art. 519
1
§ 1 k.p.c., art. 519
1
§ 4 k.p.c., art. 519
1
§ 4 pkt 4 k.p.c. We wnioskach domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało uwzględnieniu.
Sprawa, w której wniesiono zażalenie, została wszczęta z wniosku M. S.A. o „wyrażenie zgody na podział lokalu niemieszkalnego, poprzez podział i  wydzielenie z lokalu niemieszkalnego - garażu nr 1, stanowiącego odrębną własność, o powierzchni użytkowej 646, 37 m
2
, (…), następujących lokali: lokalu usługowego nr 2 o powierzchni użytkowej 57,68 m
2
, lokalu usługowego nr 3 i  powierzchni użytkowej 76, 96 m
2
, przy czym dotychczasowy lokal mieszkalny nr 1, po wyodrębnieniu powyższych lokali miałby powierzchnię 511,72 m
2
”. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że dla tego lokalu - garażu wielostanowiskowego usytuowanego na parterze budynku przy ul. K. w L.  - została założona księga wieczysta nr (…). Według treści księgi wieczystej współwłaścicielami tego lokalu są wnioskodawca oraz inni właściciele lokali mieszkalnych. Z przedmiotowym lokalem związany jest ponadto udział we współwłasności nieruchomości wspólnej.
Wnioskodawca, na podstawie zgody uzyskanej w aktach notarialnych od większości właścicieli lokali mieszkalnych, prowadził przebudowę lokalu niemieszkalnego a po zakończeniu robót uzyskał w dniu 5 listopada 2010 r. od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w L.  zaświadczenie pozwalające na użytkowanie dwóch lokali usługowych, powstałych w wyniku tej przebudowy. Następnie aktem notarialnym z dnia 31 marca 2011 r. dokonano podziału tego lokalu, ustanowienia odrębnej własności lokali i zniesienia współwłasności tych lokali. W umowie stwierdzono, że dotychczasowy lokal niemieszkalny został przebudowany i fizycznie podzielony na trzy nowe lokale - garaż nr 1 o powierzchni użytkowej 511,72 m2 oraz lokale usługowego nr 2 i 3 o    powierzchni użytkowej 57,68 m
2
oraz 76,96 m
2
. Współwłaściciele dotychczasowego lokalu niemieszkalnego dokonali więc jego podziału przez ustanowienie odrębnej własności nowopowstałych lokali usługowych oraz zniesienia ich współwłasności w ten sposób, że lokale te na wyłączną własność nabył wnioskodawca, zaś lokal garażowy nabyli we współwłasności wnioskodawca w 6/17 częściach i pozostałe strony tej umowy w odpowiednich udziałach. Aktem notarialnym z dnia 20 maja 2011 r. zmodyfikowano część treści przytoczonej umowy. Tego samego dnia złożono ten akt notarialny wraz z zwartymi w nim wnioskami o ujawnienie zmian w księdze wieczystej nr (…) oraz zamknięcie księgi wieczystej nr (…) prowadzonej dla lokalu niemieszkalnego.
Na powyższe okoliczności powołał się wnioskodawca, uzasadniając dochodzone żądanie m.in. tym, że Sąd Rejonowy w L.  oddalił jego wniosek o zamknięcie księgi wieczystej prowadzonej dotychczas dla lokalu garażowego nr 1, wykreślenie wszystkich wpisów dotyczących nieruchomości lokalowej tego garażu i wydzielenie nowopowstałych lokali usługowych, a także założenie dla nich nowych ksiąg wieczystych i wpisanie wnioskodawcy jako ich właściciela. Podstawą oddalenia wniosku był brak zgody właścicieli – członków wspólnoty mieszkaniowej na podział przedmiotowego lokalu wyrażonej zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz., 1048; dalej jako: „u.w.l.”). Z tego względu wnioskodawca wystąpił do Sądu Rejonowego w L. o wyrażenie zgody na dokonanie tego podziału. W uzasadnieniu żądania wnioskodawca odwołał się do art. 22 ust. 4 u.w.l. oraz art. 199 zd. 2 k.c. oraz art. 202 k.c.
Uwzględniając wniosek, Sąd Rejonowy w L.  przyjął, że  przedmiotem sprawy jest rozstrzygnięcie powstałego między współwłaścicielami sporu na tle zarządu wspólną rzeczą, a wnioskodawca zwrócił się o wyrażenie zgody na podział lokalu niemieszkalnego, co stanowiło czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną, a więc wymagało zgody wszystkich współwłaścicieli. Oddalając apelację uczestniczki postępowania Wspólnoty Mieszkaniowej „S.” w L. od tego postanowienia, Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 23 lipca 2019 r., podzielił stanowisko i przyjętą przez Sąd pierwszej instancji kwalifikację sprawę.
Odnosząc się do dopuszczalności skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, należy podkreślić, że w postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z art. 519
1
§ 1 k.p.c., skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty spraw w sprawach z zakresu prawa rzeczowego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 519
1
§ 4 pkt  2 k.p.c. wyłącza dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących zarządu związanego ze współwłasnością lub użytkiem wieczystym.
W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że w kategorii tej mieszczą się wszystkie sprawy odnoszące się do zarządu rzeczą wspólną rozpoznawane według art. 611-616 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 7 lutego 2018 r., V CZ 99/17). Sprawami dotyczącymi zarządu związanego ze współwłasnością lub użytkowaniem, w których skarga kasacyjna nie przysługuje, są w szczególności sprawy, w których podstawę materialnoprawną stanowi art. 199 k.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1997 r., I CZ 32/96). Do tej kategorii należą także sprawy o upoważnienie do dokonania czynności dotyczącej rzeczy wspólnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 lutego 2019 r., IV CZ 91/18).
W związku z przedstawionymi uwagami wymaga dostrzeżenia, że odrzucając skargę kasacyjną Sąd Okręgowy ograniczył się do wskazania, że  sprawa toczyła się z wniosku M. S.A. z siedzibą w W.  o  rozstrzygnięcie w przedmiocie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu, podczas gdy zgodnie z art. 519
1
§ 4 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach dotyczących zarządu związanego ze współwłasnością i  użytkowaniem. Uszło jednak uwadze Sądu Okręgowego, że, z jednej strony, współwłasność lokalu niemieszkalnego - garażu nr 1 została zniesiona w aktach notarialnych z 31 marca i 20 maja 2011 r. oraz, z drugiej strony, że doszło już do fizycznej przebudowy tego lokalu i wyodrębnienia z niego dwóch lokali usługowych oraz lokalu garażowego o zmniejszonej powierzchni, a Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w L.  wydał zaświadczenie pozwalające na użytkowanie tych lokali. Sąd Okręgowy nie wziął zatem pod rozwagę tego co było w  rzeczywistości przedmiotem sprawy, chociaż to podstawa faktyczna dochodzonego roszczenia decyduje o kwalifikacji sprawy. Uwzględnienie tych okoliczności poddają w wątpliwości kwalifikację przedmiotowej sprawy z perspektywy art. 199 zd. 2 k.c. tym bardziej, gdy wziąć pod uwagę, że na potrzebę wszczęcia przez  M.  S.A. postępowania, o którym mowa w art. 24 u.w.l. lub w art. 22 ust. 4 u.w.l. wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 26 marca 2017 r., I CSK 574/16, przyjmując, że wszczęcie tego postępowania pozwoli „definitywnie rozstrzygnąć wątpliwości co do tego, czy istnieją dostateczne racje za podjęciem konkretnych czynności i czy sprzeciw wobec niej wyrażony przez niektórych współwłaścicieli nie naraża uzasadnionych interesów innych”.                 Z tych względów odrzucenie skargi kasacyjnej, jako niedopuszczalnej w świetle art. 519
1
§ 4 pkt 2 k.p.c., należało ocenić jako przedwczesne.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 398
15
§
1 zdanie pierwsze w zw. z art. 394
1
§ 3 k.p.c.).
ke