I CZ 139/12

Sygn. akt I CZ 139/12 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 25 października 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Kwaśniewski 
SSN Kazimierz Zawada 
 
w sprawie z powództwa C Spółdzielni Mieszkaniowej "N. " przeciwko 
Stowarzyszeniu Filmowców Polskich  
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 25 października 2012 r., 
zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Apelacyjnego  
z dnia 31 maja 2012 r.,  
 
 
 
oddala 
zażalenie 
i 
pozostawia 
rozstrzygnięcie 
o  kosztach  postępowania zażaleniowego Sądowi Okręgowemu. 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 31 maja 2012 r. uchylił zaskarżony wyrok 
Sądu Okręgowego z dnia 20 czerwca 2011 r. i sprawę przekazał temu Sądowi do 
ponownego 
rozpoznania, 
pozostawiając 
mu 
rozstrzygnięcie 
o 
kosztach 
postępowania apelacyjnego. 
W 
uzasadnieniu 
wskazał, 
że 
materialną 
podstawą 
roszczenia 
o ukształtowanie stosunku prawnego w zakresie sporów związanych z zawarciem 
umowy przewidzianej w art. 211 ust. 1 prawa autorskiego jest przede wszystkim art. 
211 ust. 1 w zw. z art. 106 ust. 2 prawa autorskiego. Stwierdził, że źródłem 
obowiązku złożenia oświadczenia woli w rozumieniu art. 64 k.c. może być każde 
zdarzenie cywilnoprawne. 
Zauważył ponadto, że w art. 106 ust. 2 prawa autorskiego nałożony został 
przez ustawodawcę na organizację zbiorowego zarządzania prawami autorskimi 
lub prawami pokrewnymi obowiązek kontraktowania, oznaczający powinność 
akceptacji, jeżeli nie sprzeciwiają się temu ważne powody, oferty zawarcia umowy 
licencyjnej. 
Tym samym nie podzielił poglądu Sądu Okręgowego, który za podstawową 
przyczynę oddalenia powództwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli 
przyjął, że przepisy prawa autorskiego nie nakładają na pozwanego obowiązku 
zawarcia z powodem umowy o treści wskazanej w pozwie. 
Przyjęcie, iż wskazane przepisy nie stanowią materialnoprawnej podstawy 
roszczenia dochodzonego pozwem skutkowało w ocenie Sądu Apelacyjnego, 
nierozpoznanie istoty sprawy i dlatego Sąd ten na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. 
uchylił zaskarżony wyrok, przekazując sprawę sądowi pierwszej instancji do 
ponownego rozpoznania. 
W zażaleniu na powyższy wyrok Sądu Apelacyjnego pozwany zarzucił 
naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie; art. 211 ust. 2 
ustawy o prawach autorskich w zw. z art. 106 ust. 2 poprzez błędną wykładnię 
polegającą na przyjęciu, że przepisy te stanowią materialną podstawę roszczenia 
o ukształtowanie stosunku prawnego w zakresie sporów związanych z zawarciem 

 
3 
umowy przewidzianej art. 211 ust. 1 prawa autorskiego; art. 3531 k.c., art. 31 ust. 2 
zd. 2 Konstytucji RP oraz art. 17 ustawy o prawach autorskich w zw. z art 211 ust. 1 
ustawy poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie mimo braku ustawowej podstawy, 
że 
organizacja 
zbiorowego 
zarządzania 
działająca 
na 
rzecz 
podmiotów 
uprawnionych z tytułu majątkowych praw autorskich do utworów audiowizualnych 
nie ma prawa samodzielnie, bez ingerencji sądu powszechnego, decydować 
o warunkach na jakich wyraża zezwolenie na korzystanie przez przedsiębiorców 
z reprezentowanych przez tę organizację praw. 
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania. 
W odpowiedzi na zażalenie powód wniósł o jego oddalenie i zasądzenie 
kosztów procesu według norm przepisanych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 
16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego 
oraz  niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), która weszła w życie 
z dniem 3 maja 2012 r., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie 
uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania 
sprawy do ponownego rozpoznania. 
W uzasadnieniu projektu nowelizacji wskazano, że instytucja uchylenia 
wyroku sądu pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego 
rozpoznania jest nadużywana, zaś obecny model postępowania cywilnego zakłada, 
że druga instancja stanowi instancję merytoryczną, w ramach której rozstrzygnięcie 
sprawy powinno nastąpić ex novo i zakończyć się wydaniem merytorycznego 
rozstrzygnięcia kończącego spór pomiędzy stronami. 
Zgodnie z art. 386 § 4 k.p.c., poza wypadkami określonymi w § 2 i 3, sąd 
drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego 
rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty 
sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania 
dowodowego w całości. 

 
4 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że do nierozpoznania 
istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji nie 
odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy zaniechał on zbadania 
materialnej 
podstawy 
żądania 
albo 
merytorycznych 
zarzutów 
strony, 
bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa 
unicestwiająca roszczenie (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1936 r., 
C 1839/36, Zb. Orz. 1936 poz. 315; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 
września 1998 r., II CKN 897/97, OSNC 1999 nr 1, poz. 22; z dnia 15 lipca 1998 r. 
II CKN 838/97, LEX nr 50750; z dnia 3 lutego 1999 r., III CKN 151/98, LEX nr 
519260; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00, OSP 
2003 nr 3, poz. 36; z dnia 21 października 2005 r., III CK 161/05, LEX nr 178635.; 
z dnia 12 listopada 2007 r„ I PK 140/07, OSNP 2009, nr 1-2, poz. 2). 
W świetle tego orzecznictwa uznać należy, iż zakwestionowanie przez sąd 
odwoławczy poglądu prawnego sądu pierwszej instancji co do zasady prawnej 
rozpoznawanego roszczenia nie oznacza, że sąd ten nie rozpoznał istoty sprawy. 
Z reguły bowiem sprawa została przez ten sąd rozpoznana merytorycznie 
i rozstrzygnięta co do jej istoty, tyle tylko, że - w ocenie sądu odwoławczego - było 
to rozstrzygnięcie błędne. Dlatego też - wbrew przekonaniu Sądu Apelacyjnego – 
w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją nierozpoznania istoty 
sprawy, która, stosownie do art. 386 § 4 k.p.c., uzasadnia w pierwszym rzędzie 
uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji. Usprawiedliwiona była natomiast druga 
przyczyna, przewidziana w tym przepisie, wydania przez sąd odwoławczy 
orzeczenia kasatoryjnego, którą jest konieczność przeprowadzenia w całości 
postępowania dowodowego. 
W niniejszej sprawie spór między stronami dotyczy tylko treści (warunków 
umowy), jaka ma być zawarta na podstawie art. 211 ust. 1 prawa autorskiego, 
a konkretnie wynagrodzenia należnego Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. 
Nie budzi wątpliwości, że powództwo w niej zostało oddalone przez sąd pierwszej 
instancji jako bezzasadne, gdyż sąd ten uznał, że przepisy prawa autorskiego 
(w szczególności art. 106 ust. 2) nie nakładają na pozwanego obowiązku zawarcia 
z powodem umowy o treści wskazanej w pozwie. Poglądu tego nie podzielił Sąd 
Apelacyjny, wskazując, że materialną podstawą roszczenia o ukształtowanie 

 
5 
stosunku prawnego w zakresie sporów związanych z zawarciem umowy 
przewidzianej w art. 211 ust. 1 prawa autorskiego jest przede wszystkim art. 211 
ust. 2 prawa autorskiego w zw. z art. 106 ust. 2. Prowadzi to do konieczności 
przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego w odniesieniu do 
wysokości odpowiedniej stawki wynagrodzenia za korzystanie przez powódkę 
z prawa do reemisji utworów filmowych administrowanych przez stronę pozwaną, 
a tym samym uzasadniało z przyczyn procesowych uchylenie wyroku sądu 
pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. 
Zażalenie pozwanego, kwestionujące orzeczenie Sądu Apelacyjnego, skupia 
się na krytyce merytorycznej zasadności wydanego rozstrzygnięcia kasatoryjnego. 
Ocena prawidłowości stanowiska materialnoprawnego tego Sądu nie należy 
jednak  do 
kompetencji 
Sądu 
Najwyższego 
realizowanej w postępowaniu 
zażaleniowym na podstawie art. 394 § 11 k.p.c., gdyż jest ona zarezerwowana 
wyłącznie do przeprowadzenia w ewentualnym postępowaniu kasacyjnym. 
Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu (art. 3941 
§3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jw