I CZ 138/06

Sygn. akt I CZ 138/06 
 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 21 lutego 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) 
SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca) 
SSN Marek Sychowicz 
 
 
w sprawie z wniosku I. K., R. T. i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta W. 
przy uczestnictwie Przedsiębiorstwa Budownictwa Elektroenergetycznego "E.  " 
Spółki z o.o. i Skarbu Państwa- Ministra Skarbu Państwa 
o wpis, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 21 lutego 2007 r., 
zażalenia Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa  
na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 10 sierpnia 2006 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 
 
 

 
2 
 
I. K. i R. T. wnieśli o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej 
w W. przy Al. K., stanowiącej działkę gruntu o pow. 1498 m2, dla której prowadzona 
była księga hipoteczna „Willa W.” działka nr 5. Wskazali siebie jako spadkobierców 
po poprzednich właścicielach P. i A. T. Postanowieniem z dnia 22.08.2001 r. Sąd 
Rejonowy odmówił wpisu prawa własności co do części nieruchomości o 
powierzchni 100 m2, natomiast założył księgę wieczystą nr […]  dla działki nr 5/1 z 
obrębu 2-04-13 o pow. 1398 m2, położonej w W. przy Al. K. […], wpisując w dziale 
II jako współwłaścicieli I. K. i R. T. 
 
Pismem z dnia 20.01.1994 r. Skarb Państwa – Urząd Rejonowy w W. wniósł 
o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w W. przy Al. K. […] o 
pow. 4.914 m2, obejmującej m.in. działkę będącą przedmiotem wniosku I. K. i R. T., 
domagając się ujawnienia Skarbu Państwa jako właściciela oraz prawa 
użytkowania wieczystego na rzecz przedsiębiorstwa „E”. Postanowieniem z dnia 
1.02.1995 r. Sąd Rejonowy oddalił ten wniosek. W tej sytuacji Skarb Państwa 
wniósł ponowny wniosek z dnia 4.09.2001 r., natomiast przedsiębiorstwo „E.” 
wniosło apelację od postanowienia z dnia 22.08.2001 r. o założeniu księgi 
wieczystej nr 310542 dla działki 5/1, w której jako właścicieli wpisano I. K. i R. T. 
Sąd Okręgowy uwzględnił tę apelację, uchylił postanowienie Sądu Rejonowego z 
dnia 22.08.2001 r. i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu nakazując łączne 
rozpoznanie wniosków I. K. i R. T.  oraz Skarbu Państwa. 
 
Sąd Rejonowy po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 
5.01.2005 r. oddalił wniosek Skarbu Państwa w części dotyczącej założenia księgi 
wieczystej dla działki nr 5/1 z obrębu 2-04-03 o powierzchni 1.398 m2 i wpisu prawa 
własności na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie Sąd Rejonowy wydał 
postanowienie o założeniu księgi wieczystej dla nieruchomości położonej w W. przy 
Al. K. […], oznaczonej jako działka 5/2 o powierzchni 1.383 m2 i działka nr 5/3 o 
powierzchni 2.133 m2, wpisując jako właściciela nieruchomości Skarb Państwa – 
Prezydent W. oraz o założeniu księgi wieczystej dla nieruchomości oznaczonej jako 
działka 5/1 o powierzchni 1.398 m2, wpisując jako współwłaścicieli I. K. i A. T. po ½ 
części. Odpisy tego postanowienia doręczono: miastu W., Urzędowi Dzielnicy […], 
przedsiębiorstwu „E.” oraz pełnomocnikowi I. K. i R. T. Apelację od tego 
postanowienia wniosło Przedsiębiorstwu „E.” spółka z o.o. w części, w której 

 
3 
oddalono wniosek Skarbu Państwa o wpis prawa własności co do działki 5/1. Sąd 
Okręgowy postanowieniem z dnia 28.12.2005 r. odmówił „E.” spółce z o.o. udziału 
w sprawie jako uczestnika postępowania i odrzucił tę apelację. Sąd ten wskazał, że 
„E.” spółka z o.o. nie jest – w świetle art. 6261 § 2 k.p.c. uczestnikiem postępowania 
wieczystoksięgowego. Spółka ta nigdy nie złożyła we własnym imieniu wniosku 
o wpis prawa użytkowania wieczystego. Takie żądanie było zawarte jedynie 
w pierwotnym wniosku Skarbu Państwa, który został prawomocnie oddalony, zaś 
żądania takiego nie zawierał już kolejny wniosek Skarbu Państwa z dnia 4.09.2001 
r. który został rozpoznany zaskarżonym postanowieniem. 
 
Postanowienie to zaskarżyła zażaleniem „E.” spółka z o.o., zaś Sąd 
Okręgowy postanowieniem z dnia 9.05.2006 r. zażalenie to odrzucił. To 
postanowienie o odrzuceniu zażalenia zaskarżył „E.” spółka z o.o. powołując się na 
to, że na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Ministra Skarbu Państwa 
działa w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Postanowieniem z dnia 7.06.2006 r. 
Sąd Okręgowy odrzucił to zażalenie podnosząc, że pełnomocnik skarżącej nie 
wykazał umocowania do działania w imieniu Skarbu Państwa. W następstwie tego 
pełnomocnik skarżącej wniósł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia 
pełnomocnictwa. Sąd wezwał pełnomocnika do uzupełnienia tego wniosku przez 
dokonanie czynności, której wniosek dotyczy w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu 
wniosku oraz uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek w 
terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia wniosku. Wobec nie wykonania tych 
czynności wniosek zwrócono zarządzeniem z dnia 12.07.2006 r. 
 
Spółka „E.” powołując się na upoważnienie do działania w imieniu Skarbu 
Państwa wniosła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 28.12.2005 
r. i zarządzenie z dnia 12.07.2006 r. o zwrocie wniosku o przywrócenie terminu. 
Postanowieniem z dnia 10.08.2006 r. Sąd Okręgowy odrzucił to zażalenie 
wskazując, że jest ono spóźnione. 
 
Postanowienie to zaskarżono zażaleniem, w którym jako wnioskodawców 
wskazano: Skarb Państwa – Prezydent W., I. K. i R. T., zaś jako uczestnika 
postępowania – Skarb Państwa – Ministra Skarbu Państwa. Zażalenie wniósł 

 
4 
uczestnik postępowania domagając się uchylenia postanowienia Sądu Okręgowego 
z dnia 10.08.2006 r. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie nie jest uzasadnione z następujących względów: 
 
Po pierwsze, jest poza sporem, że Skarb Państwa jest jedną osobą prawną, 
reprezentowaną 
w 
postępowaniu 
cywilnym 
przez 
państwową 
jednostkę 
organizacyjną bez osobowości prawnej, z której działalnością wiąże się 
dochodzenie roszczenia (art. 67 § 2 k.p.c.). Ta zasada obowiązuje także 
w postępowaniu nieprocesowym z tym, że konieczne jest uwzględnienie przepisów 
szczególnych. Takimi przepisami są art. 4 pkt 9, 11 ust. 1 i 23 ust. 1 pkt 8 ustawy 
z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W świetle tych przepisów 
właściwym wyłącznie organem do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie 
gospodarki nieruchomościami skarbowymi jest starosta wykonujący zadanie 
z zakresu administracji rządowej. Dotyczy to w szczególności podejmowania 
czynności w postępowaniu sądowym m.in. o wpis w księdze wieczystej, co wynika 
jednoznacznie z art. 23 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. 
 
Zgodnie z tym pierwszy wniosek wieczystoksięgowy z 1994 r. wniósł 
ówczesny kierownik Urzędu Rejonowego, zaś następny wniosek z dnia 4.09.2001 r. 
ówczesny starosta warszawski – jako wyłącznie legitymowany. Jego kompetencje 
przejął następnie Prezydent W. i tylko ten organ był wyłącznie legitymowany do 
reprezentowania Skarbu Państwa w postępowaniu wieczystoksięgowym, także gdy 
chodzi o nieruchomości oddane w użytkowanie wieczyste, a więc nie wchodzące 
do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Wynika to z art. 11a ustawy o 
gospodarce nieruchomościami. Tak też prawidłowo postąpił Sąd Rejonowy wydając 
postanowienie z dnia 5.01.2005 r., doręczając zawiadomienie o wpisie 
wnioskodawcy jako działającemu w imieniu właściciela. Doręczenie zawiadomienia 
Ministrowi Skarbu Państwa było nie tylko zbędne, ale co ważniejsze, sprzeczne ze 
wskazanymi przepisami. 
 
Po drugie, krąg uczestników postępowania wieczystoksięgowego jest 
taksatywnie wyliczony w art. 6262 § 5 k.p.c. Jest to przepis szczególny do art. 510 
k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16.06.2004 r. I CZ 48/04, 

 
5 
OSNC 2005, nr 6, poz. 108). Wśród nich wymienia się użytkownika wieczystego, 
wszakże jego legitymacja dotyczy tylko wpisów dotyczących użytkowania 
wieczystego, a nie własności. Nieprawidłowo więc sąd wieczystoksięgowy doręczył 
zawiadomienie o wpisie dokonanym w dniu 5.01.2005 r. spółce „E.”, jednak przez 
to spółka ta nie stała się uczestnikiem postępowania wieczystoksięgowego. 
Zasadnie więc Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 28.12.2005 r. odrzucił 
apelację wniesioną przez tę Spółkę. 
 
Po trzecie, podejmowane przez spółkę „E.” dalszych czynności procesowych 
w postaci wnoszonych zażaleń nie mogły być skuteczne z tej przyczyny, że z jednej 
strony spółka ta nie była uczestnikiem postępowania wieczystoksięgowego, zaś z 
drugiej strony powoływanie się na umocowanie udzielone przez Ministra Skarbu 
Państwa jest o tyle niezasadne, że legitymację do reprezentowania Skarbu 
Państwa miał w tej sprawie Prezydent W. 
 
Po czwarte, Skarb Państwa może być reprezentowany przez więcej 
stationes fisci z tym, że sąd obowiązany jest ustalić jedną, właściwą statio fisci, 
a w każdym razie niedopuszczalne jest, aby Skarb Państwa występował w tej 
samej sprawie jako wnioskodawca i uczestnik postępowania, a tak oznaczono 
strony w zażaleniu. 
 
Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art. 39814 k.p.c., 
orzeczono jak w sentencji. 
 
 
 
 
jc