I CZ 129/10

Sygn. akt I CZ 129/10 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
Dnia 3 grudnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa Zbigniewa F. i Janiny F. 
przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "W. " 
w W. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 3 grudnia 2010 r., 
zażalenia strony pozwanej na postanowienie w przedmiocie kosztów  
zawarte w pkt I i III wyroku Sądu Apelacyjnego  
z dnia 24 lutego 2010 r.,  
 
 
1) 
odrzuca zażalenie pozwanej w zakresie dotyczącym 
orzeczenia zawartego w punkcie I wyroku Sądu 
Apelacyjnego z dnia 24 lutego 2010 r., uchyla 
postanowienie 
orzekające 
o 
kosztach 
procesu 
w  postępowaniu 
odwoławczym 
objęte 
punktem 
III  wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 24  lutego 2010 r., 
i w tej części przekazuje sprawę temu Sądowi do 
ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
W uwzględnieniu apelacji pozwanej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej 
„W. " w W. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 2 marca 2009 r. Sąd Apelacyjny 
wyrokiem z dnia 24 lutego 2010 r. zmienił ten wyrok przez obniżenie zasądzonej na 
rzecz powodów Zbigniewa F. i Janiny F. kwoty 32095,49 zł do kwoty 8445,21 zł, 
oddalił powództwo w pozostałej części oraz obniżył pobraną na rzecz Skarbu 
Państwa opłatę sądową, oddalił apelację w pozostałej części i nie obciążył 
powodów kosztami procesu w  postępowaniu odwoławczym oraz orzekł o kosztach 
pełnomocnika powodów ustanowionego z urzędu. Na uzasadnienie orzeczenia w 
przedmiocie kosztów procesu podał, że niezasadne były zarzuty dotyczące 
wadliwego ustalenia przez Sąd pierwszej instancji kosztów procesu i co do tego 
apelacja podlegała oddaleniu, ponieważ punkt 4 wyroku Sądu Okręgowego nie 
dotyczył zasad zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. O kosztach procesu 
orzekł na zasadzie art. 102 w  związku z art. 108 § 1 k.p.c. 
Pozwana w zażaleniu, zaskarżając postanowienie w przedmiocie kosztów 
zawarte w punktach l i III wyroku Sądu Apelacyjnego, domagała się jego zmiany 
i  zasądzenia od powodów na jej rzecz kosztów procesu według norm 
przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje, 
zwłaszcza że poniosła wysokie koszty związane z opłatą od apelacji w kwocie 1472 
zł. Zarzuciła kwestionowanemu orzeczeniu naruszenie art. 98 k.p.c. przez 
nieprzyznanie jej zwrotu kosztów procesu, mimo zgłoszonego w apelacji wniosku 
o  zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Zwolnienie 
powodów od obowiązku ponoszenia kosztów w postępowaniu odwoławczym było 
nietrafne, jak też w ogóle nieumotywowane. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zaskarżenie zażaleniem rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego objętego 
punktem I wyroku z dnia 24 lutego 2010 r. było niedopuszczalne, ponieważ nie 
zawiera ono orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu. Sąd Apelacyjny zmienił 
wyrok Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do zgłoszonego roszczenia oraz 
nieuiszczonych kosztów sądowych. Nie ma podstaw do przyjęcia, że jako 
rozstrzygnięcie o kosztach procesu można traktować orzeczenie o pobraniu na 

 
3 
rzecz Skarbu Państwa nieopłaconej opłaty sądowej. Na taką ocenę powołanego 
orzeczenia nie zezwala również stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale 
z dnia 11 lipca 1972 r., III PZP 14/72 OSNCP 1972/12/215, przyjmujące że każde 
rozstrzygnięcie o kosztach procesu, choćby nie uwzględniało w całości 
zgłoszonego wniosku zawiera w sobie domniemanie oddalenia pozostałej jego 
części. Nieuiszczone koszty sądowe nie są elementem kosztów niezbędnych do 
celowego dochodzenia praw i celowej obrony, o jakich mowa w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. 
Objęte tym uregulowaniem koszty sądowe, to koszty poniesione przez stronę. 
Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że nawet w przypadku właściwego 
zaskarżenia 
postanowienia 
dotyczącego 
kosztów 
procesu 
poniesionych 
w  postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji nie mogłoby ono być 
przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego, ponieważ takiej możliwości nie 
przewiduje art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. Przepis ten dopuszcza jedynie zażalenie na 
postanowienie co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia 
sądu pierwszej instancji, podczas gdy sąd odwoławczy rozstrzygając o kosztach 
postępowania przed sądem pierwszej instancji rozstrzyga w istocie o kosztach 
procesu, o których orzekał już sąd pierwszej instancji (por. postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 23 czerwca 2010 r., II CZ 7/10, z dnia 24 września 2010 r., 
IV  CZ 60/10, z dnia 27 października 2010 r., V CZ 69/10, niepublikowane). 
Z powyższych względów zażalenie w tym zakresie, jako niedopuszczalne, 
podlegało odrzuceniu w oparciu o art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 i art. 373 
k.p.c. 
 Na podzielenie zasługiwało natomiast zażalenie na postanowienie 
dotyczące kosztów postępowania apelacyjnego. Przyjęcie przez Sąd Apelacyjny, 
jako podstawy orzeczenia o tych kosztach, zasady przewidzianej art. 102 k.p.c. 
łączyło się z obowiązkiem wskazania szczególnie uzasadnionych wypadków, od 
istnienia których uzależniona jest możliwość nieobciążania strony przegrywającej 
kosztami 
należnymi 
wygrywającemu 
przeciwnikowi. 
Objęte 
wymienionym 
uregulowaniem uwolnienie strony od zwrotu kosztów procesu jest rozwiązaniem 
szczególnym, niepodlegającym rozszerzającej wykładni oraz wykluczającym 
wszelkie uogólnienia. Ustalenie, że w całokształcie okoliczności konkretnej sprawy 
uzasadnione 
jest 
odstępstwo 
od 
podstawowych 
zasad 
decydujących 

 
4 
o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu należy do swobodnej oceny 
sądu. Nie ma jednak podstaw do przyjęcia, że nie wymaga ona powołania tych 
przyczyn, które złożyły się na przyjętą ocenę. Z uwagi na wskazaną możliwość 
zaskarżenia orzeczenia o kosztach procesu decyzja Sądu drugiej instancji nie 
może uchylać się kontroli Sądy Najwyższego, co ma miejsce w przypadku 
powołania się jedynie na przepis traktujący o zasadzie słuszności. Przyjęty został 
w  orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, podzielany w rozpoznawanej sprawie, 
że nie jest szczególnie uzasadnionym wypadkiem samo zwolnienie strony od 
kosztów sądowych, o czym stanowi art. 108 u.k.s.c., skoro należy brać pod uwagę 
zarówno wszelkie kwestie zachodzące zarówno w ramach postępowania, jak i poza 
nim (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, 
wyrok z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, niepublikowane). 
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie odnoszące się do 
punktu III wyroku Sądu Apelacyjnego podlegało uchyleniu, a sprawa przekazaniu 
do ponownego rozpoznania w oparciu o art. 3941 § 3 w związku z art. 39815 k.p.c. 
Na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 3941 § 3, art. 39821 k.p.c. rozstrzygnięcie 
o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu 
orzeczeniu.