I CZ 124/14

Sąd Najwyższy2015-02-11
SAOSCywilnepostępowanie cywilneWysokanajwyższy
wznowienie postępowaniaskarga kasacyjnaokoliczności faktycznewykładnia prawaSąd Najwyższypostępowanie zażaleniowekoszty zastępstwa procesowego

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, uznając, że wykładnia prawa przez Sąd Najwyższy nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Skarżący domagał się wznowienia postępowania, powołując się na nowe okoliczności faktyczne, które miały wynikać z wykładni przepisów dokonanej przez Sąd Najwyższy w innej sprawie. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę, a Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym utrzymał to postanowienie w mocy. Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia prawa dokonana przez sąd nie może być traktowana jako nowa okoliczność faktyczna w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., a jedynie jako podstawa do oceny zasadności przyjęcia skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie skarżącego A. S. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., którym odrzucono skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego w sprawie o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. Sąd Apelacyjny uznał, że nie zachodziła podstawa do wznowienia postępowania przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c. Skarżący w zażaleniu podnosił naruszenie przepisów proceduralnych oraz prawa do rzetelnego procesu, wskazując na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r. jako na nową okoliczność faktyczną. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że interpretacja przepisów prawa dokonana przez Sąd Najwyższy w innym postępowaniu nie może być uznana za "okoliczność faktyczną" w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Sąd podkreślił, że wykładnia prawa służy ocenie potrzeby przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie stanowi samodzielnej podstawy do wznowienia postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, wykładnia przepisów prawa dokonana przez Sąd Najwyższy nie może być traktowana jako nowa okoliczność faktyczna w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wykładnia prawa służy ocenie potrzeby przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie może być utożsamiana z faktyczną podstawą rozstrzygnięcia sądowego. Nie ma znaczenia, czy wykładnia pozostaje w związku z prawomocnym rozstrzygnięciem objętym skargą o wznowienie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa

Strony

NazwaTypRola
A. S.osoba_fizycznaskarżący
Skarb Państwaorgan_państwowypozwany
Krajowa Rada Sądownictwaorgan_państwowyreprezentujący Skarb Państwa
Minister Sprawiedliwościorgan_państwowyreprezentujący Skarb Państwa
Prezes Sądu Apelacyjnegoorgan_państwowyreprezentujący Skarb Państwa
Prezes Sądu Okręgowego w P.organ_państwowyreprezentujący Skarb Państwa
adwokat E. M. -K.osoba_fizycznapełnomocnik z urzędu

Przepisy (15)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Okoliczności faktyczne, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c., nie obejmują wykładni prawa dokonanej przez sąd.

Pomocnicze

k.p.c. art. 410 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 412 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 148 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Konstytucja RP art. 45 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 6

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności

MPPOiP art. 14 § ust. 1

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

p.u.s.p. art. 42 § § 2 i § 3

Ustawa - Prawo o ustroju sądów powszechnych

Ustawa o zmianach organizacji i funkcjonowaniu jednostek... art. 5 § ust. 2

k.p.c. art. 3989 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 3941 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 39814

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 6, 13 i 20

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykładnia prawa dokonana przez Sąd Najwyższy nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r. (sygn. akt … 497/11) o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania stanowi nową okoliczność faktyczną. Naruszenie art. 410 § 2 k.p.c. w zw. z art. 412 § 1 k.p.c. Naruszenie art. 148 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP Naruszenie art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności Naruszenie art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych Naruszenie art. 42 § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych

Godne uwagi sformułowania

Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem merytorycznym stanowi nadzwyczajny środek kontroli takich orzeczeń. Nie można bowiem de lege lata utożsamiać samej faktycznej podstawy rozstrzygnięcia sądowego (właśnie okoliczności faktycznych) i interpretacji przepisów prawa, dokonywanej w toku stosowania prawa. Wykładnia prawa służy tu zatem ocenie potrzeby przyjęcia do rozpoznania tego szczególnego środka zaskarżenia.

Skład orzekający

Dariusz Zawistowski

przewodniczący

Mirosław Bączyk

sprawozdawca

Katarzyna Tyczka-Rote

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy wznowienia postępowania w sytuacji, gdy strona powołuje się na wykładnię prawa jako nową okoliczność faktyczną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji skargi o wznowienie postępowania i wykładni prawa dokonanej przez Sąd Najwyższy w kontekście przyjęcia skargi kasacyjnej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie precyzyjnie rozgranicza pojęcie 'okoliczności faktycznych' od 'wykładni prawa' w kontekście nadzwyczajnych środków zaskarżenia, co jest istotne dla praktyków prawa procesowego.

Czy nowa wykładnia prawa to zawsze nowa okoliczność faktyczna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 124/14 POSTANOWIENIE Dnia 11 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie ze skargi A. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi wyrokami: Sądu Okręgowego w W. z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt … 751/08 i Sądu Apelacyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt … 517/10, wydanymi w sprawie z powództwa A. S. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Krajową Radę Sądownictwa, Ministra Sprawiedliwości, Prezesa Sądu Apelacyjnego /…/, Prezesa Sądu Okręgowego w P. o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 11 lutego 2015 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 sierpnia 2013 r., 1. oddala zażalenie; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego adwokat E. M. -K. kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) zł powiększoną o stawkę podatku VAT z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę A. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi wyrokami Sądu Okręgowego z dnia 29 października 2009 r. (sygn. akt … 751/08) i Sądu Apelacyjnego z dnia 4 lutego 2011 r. (sygn. akt … 751/10). W ocenie Sądu Apelacyjnego, nie zachodziła podstawa do uwzględnienia skargi, przewidziana w art. 403 § 2 k.p.c. Cech takiej podstawy nie może mieć postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r. (sygn. akt … 497/11) o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania. Niezależnie od tego postanowienie to zapadło w przedmiocie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania od wyroku kończącego postępowanie w sprawie objętej skargą o wznowienie. W zażaleniu na postanowienie z dnia 13 stycznia 2013 r. skarżący podnosił naruszenie art. 410 § 2 k.p.c. w zw. z art. 412 § 1 k.p.c., art. 148 § 1 k.p.c. w zw. z art. 45 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 14 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 42 § 2 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 427). Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym rozstrzygnięciem merytorycznym stanowi nadzwyczajny środek kontroli takich orzeczeń. Musi zatem istnieć prawna podstawa takiej kontroli, przewidziana m.in. w art. 403 § 2 k.p.c. (facta nova). W zażaleniu skarżący stara się wykazać istnienie tej podstawy w postaci „wykrycia nowych okoliczności faktycznych, o których mowa w art. 403 § 2 k.p.c.” przy czym skarżącemu nie chodzi o wydanie samego, wspomnianego postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2012 r., ale o dokonaną przez Sąd Najwyższy „nową wykładnię” aktu prawnego „zmieniającego stan prawny sprawy”. Skoro bowiem - jak wywodzi skarżący - art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 1 marca 2002 r. o zmianach organizacji i funkcjonowaniu 3 jednostek (…) (Dz.U. z 2002 r., nr 25, poz. 253 ze zm.) zawiera okoliczności faktyczne będące podstawą żądania, to fakt dokonania przez Sąd Najwyższy prawidłowej (…) wykładni (tego przepisu) może mieć istotny wpływ na wynik sprawy odszkodowawczej wszczętej przez powoda” (s. 5-6 zażalenia). Należy stwierdzić, że interpretacja odpowiednich przepisów prawa, dokonana przez Sąd Najwyższy w toku postępowania w przedmiocie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie może być w ogóle traktowana jako „okoliczność faktyczna” w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., nawet przy najbardziej ogólnym i szeroki ujęciu tej formuły prawnej w praktyce sądowej. Nie można bowiem de lege lata utożsamiać samej faktycznej podstawy rozstrzygnięcia sądowego (właśnie okoliczności faktycznych) i interpretacji przepisów prawa, dokonywanej w toku stosowania prawa. Nie ma przy tym znaczenia to, czy taka wykładnia sądowa pozostaje w merytorycznym związku z prawomocnym rozstrzygnięciem objętym skargą o wznowienie postępowania. Ponadto dokonywanie przez Sąd Najwyższy stosownej interpretacji prawa materialnego w toku tzw. przedsądu determinowane pozostaje potrzebą zweryfikowania przez sąd wystąpienia w rozpoznawanej sprawie sugerowanych przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną przesłanek uzasadniających jej przyjęcie do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.). Wykładnia prawa służy tu zatem ocenie potrzeby przyjęcia do rozpoznania tego szczególnego środka zaskarżenia. Z przedstawionych względów nie doszło do naruszenia przepisów wskazanych na wstępie zażalenia i dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. oddalił zażalenie jako nieuzasadnione. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. i §§ 6, 13 i 20 rozporządzenia MS z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (…) (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI