I CZ 124/10

Sygn. akt I CZ 124/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 3 grudnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Jan Górowski (przewodniczący) 
SSN Marta Romańska 
SSN Bogumiła Ustjanicz (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa A.(...) Spółki z o.o. w G. 
przeciwko W. B. o wydanie ruchomości, 
i z powództwa wzajemnego W. B. 
przeciwko A.(...) Spółce z o.o. w G. o zapłatę, 
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2010 r., 
na skutek zażalenia powódki-pozwanej wzajemnej na postanowienie w przedmiocie 
kosztów procesu zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 16 kwietnia 2010 r., 
sygn. akt V Ca (…), 
 
1) 
odrzuca zażalenie w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o kosztach 
procesu związanych z postępowaniem przed Sądem pierwszej instancji 
zawarte w punkcie 1 wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 16 kwietnia 2010 
r., sygn. akt V Ca (…); 
2) 
 uchyla 
zaskarżone 
postanowienie 
objęte 
punktem 
II wyroku 
Sądu 
Okręgowego w W. z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt VCa (…) i zasądza od 
W. B. na rzecz A.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 
4795 zł (cztery tysiące siedemset dziewięćdziesiąt pięć) tytułem zwrotu 
kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym; 
3) 
znosi koszty postępowania zażaleniowego wzajemnie. 

 
2 
 
Uzasadnienie 
 
W uwzględnieniu apelacji Spółki A.(...) Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 16 
kwietnia 2010 r., zmieniając wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia 16 września 2009 r., 
uwzględnił jej powództwo o wydanie domku mobilnego holenderskiego o wartości 29900 
zł i oddalił powództwo wzajemne W. B. o zapłatę 18000 zł. Zaskarżonymi 
postanowieniami zawartymi w punktach I i II tego wyroku zasądzono od W. B. na rzecz 
A.(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. kwotę 3617 zł tytułem zwrotu 
kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego i kwotę 4195 zł tytułem zwrotu kosztów 
procesu związanych z postępowaniem odwoławczym. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia 
o kosztach procesu za obie instancje Sąd Okręgowy podał, że orzekł zgodnie z art. 98 
k.p.c. 
Postanowieniem z dnia 25 maja 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek Spółki o 
uzupełnienie opisanego wyroku w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania w 
odniesieniu do całości zgłoszonego żądania o zasądzenie zwrotu kosztów procesu w 
pełnej wysokości w obu instancjach. 
W zażaleniu Spółka A.(...) domagała się zmiany rozstrzygnięcia o kosztach 
procesu przez zasądzenie na jej rzecz w odniesieniu do postępowania przed Sądem 
pierwszej instancji kwoty 6312 zł (1495 zł tytułem poniesionej opłaty od pozwu i 4817 zł 
tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w zakresie powództwa głównego i powództwa 
wzajemnego) w miejsce kwoty 3617 zł oraz co do postępowania odwoławczego kwoty 
4795 zł (2395 zł opłaty sądowej i 2400 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w 
zakresie powództwa głównego i powództwa wzajemnego) w miejsce kwoty 4195 zł. 
Podniosła, że brak uzasadnienia orzeczenia w tym względzie uniemożliwia należyte 
zgłoszenie zarzutów. Powołała się na to, że wniesienie powództwa wzajemnego 
powinno być traktowane, również w ramach odpowiedzialności z tytułu kosztów procesu, 
jak dwie samodzielne sprawy, co łączy się z prawem do wynagrodzenia pełnomocnika 
tak w odniesieniu do powództwa głównego, jak i wzajemnego. Nie ma podstaw do 
zliczania 
wartości 
przedmiotów 
sporów 
celem 
określenia 
wysokości 
tego 
wynagrodzenia. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Dopuszczalność zaskarżania postanowień sądu drugiej instancji ograniczona 
została do tych, które wymienia w art. 3941 § 1 i 2 k.p.c. Przepis ten, jako uregulowanie 

 
3 
szczególne, nie może być rozszerzająco wykładany. Stosownie do treści art. 3941 § 1 
pkt 2 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej 
instancji, co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu 
pierwszej instancji. Powszechnie przyjęte zostało w judykaturze, że sądem pierwszej 
instancji rozstrzygającym o kosztach procesu jest ten sąd, do którego kognicji należy 
orzekanie po raz pierwszy o zwrocie tych kosztów. Natomiast rozstrzygnięcie sądu 
odwoławczego o kosztach procesu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w 
wyniku wydania orzeczenia reformatoryjnego, nie jest orzeczeniem co do kosztów 
procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Z tej racji 
utrwalone zostało w orzecznictwie Sądu Najwyższego, na gruncie art. 3941 § 1 pkt 2 
k.p.c., zapatrywanie, że rozstrzygnięcie sądu odwoławczego o kosztach procesu przed 
sądem pierwszej instancji, w następstwie wydania orzeczenia reformatoryjnego, nie jest 
orzeczeniem co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu 
pierwszej instancji i nie podlega kontroli Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 11 grudnia 2009 r., II PK 158/09, i postanowienia z dnia 16 czerwca 
2010 r., I CZ 30/10 oraz I CZ 45/10, z dnia 23 czerwca 2010 r., II CZ 7/10, 24 września 
2010 r., IV CZ 60/10, a także z dnia 27 października 2010 r., V CZ 69/10, wszystkie 
niepubl.). Taką wykładnię powołanego uregulowania podziela również Sąd w 
rozpoznawanej sprawie, przyjmując że zażalenie do Sądu Najwyższego służy jedynie na 
postanowienie sądu drugiej instancji co do kosztów postępowania apelacyjnego, 
obejmujących również koszty postępowania kasacyjnego w przypadku uprzedniego 
uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku sądu drugiej instancji i przekazania sprawy temu 
sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania 
kasacyjnego. 
Z tej przyczyny zażalenie Spółki A.(...) skierowane do rozstrzygnięcia o kosztach 
procesu w odniesieniu do postępowania pierwszoinstancyjnego, zawartego w punkcie 1 
wyroku należało odrzucić, jako niedopuszczalne, w oparciu o art. 3941 § 3 w związku z 
art. 39821 i art. 373 k.p.c. 
Orzeczenie o kosztach procesu uzależnione jest od wyniku postępowania co do 
zgłoszonego roszczenia, który decyduje o zastosowaniu przez sąd jednej z zasad 
przewidzianych 
art. 
98 
do 
107 
k.p.c. 
Stosownie 
do 
podstawowej 
zasady 
odpowiedzialności za wynik sporu, objętej art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca 
sprawę jest zobowiązana do zwrotu wygrywającemu przeciwnikowi poniesionych 
kosztów, niezbędnych do celowego dochodzenia jego prawa lub obrony. Składniki 

 
4 
kosztów niezbędnych strony reprezentowanej przez radcę prawnego wskazane zostały 
w art. 98 § 3 w związku z art. 99 k.p.c. Należą do nich poniesione koszty sądowe i 
wynagrodzenie tego pełnomocnika. W przypadku skumulowania w jednej sprawie 
dwóch powództw, wniesionego przez powoda i przez pozwanego, postępowanie toczy 
się łącznie co do obu, ale każde z tych powództw nie traci samodzielnego bytu. 
Następstwem tego założenia jest obowiązek sądu oddzielnego rozstrzygnięcia o 
każdym z tych powództw, tak co roszczenia głównego, jak i odpowiedzialności z tytułu 
kosztów procesu. Trafnie podnosi skarżąca, że odnosi się to również do wynagrodzenia 
pełnomocnika, które jest oddzielne w zakresie każdego z powództw. Wskazuje na to 
również podkreślenie aktualności umocowania pełnomocnika ustanowionego w ramach 
powództwa głównego, także w odniesieniu do powództwa wzajemnego (art. 91 pkt 1 
k.p.c.). Utrwalone jest orzecznictwo Sądu Najwyższego podkreślające odrębność 
każdego z tych powództw w zakresie dopuszczalności skargi kasacyjnej i obowiązku 
wniesienia opłaty sądowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1998 
r., III CKN 346/97, z dnia 25 listopada 1998 r., II CZ 120/98, niepubl., z dnia wyrok z dnia 
12 kwietnia 2007 r., I PK 15/07, OSNP 2008/15-16/225). Wobec tego składnikiem 
kosztów strony powodowej (powoda głównego), która wygrała sprawę, zarówno co do 
powództwa głównego, jak i wzajemnego są poniesione opłaty sądowe (ustalone 
oddzielnie od każdego z nich) i wynagrodzenie pełnomocnika określone również 
oddzielnie w odniesieniu do każdego z tych powództw. Na podzielenie zasługuje zarzut 
skarżącej, że ustalenie wysokości należnych jej kosztów związanych z postępowaniem 
apelacyjnym było błędne. Przedmiotem zaskarżenia apelacją było orzeczenie Sądu 
pierwszej instancji oddalające powództwo główne i uwzględniające częściowo 
powództwo wzajemne. Opłata od apelacji od wartości przedmiotu zaskarżenia 
powództwa głównego (29900 zł) wynosi 1495 zł, a powództwa wzajemnego (18000 zł) 
900 zł. Uwzględnienie apelacji w całości uzasadniało zastosowanie art. 98 § 1 w 
związku z art. 391 § 1 k.p.c. i zasądzenie wszystkich poniesionych przez apelującą 
kosztów, do których poza powyższymi kosztami sądowymi należy wynagrodzenie 
pełnomocnika w odniesieniu do każdego z powództw po 1200 zł (§ 6 pkt 5 w związku z 
§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego 
z urzędu – Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Suma należnych kosztów stanowi kwotę 
4795 zł, a zatem zaskarżone postanowienie zasądzające kwotę 4195 zł było błędne. 

 
5 
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić i zasądzić 
prawidłowo wyliczone koszty procesu w postępowaniu apelacyjnym w oparciu o art. 
3941 § 3 w związku z art. 39816 i art. 98 § 1 k.p.c. 
Koszty postępowania zażaleniowego zostały wzajemnie zniesione na podstawie 
art. 100 w związku z art. 108 § 1 i art. 3941 § 3 k.p.c. z uwagi na niedopuszczalność 
kontroli orzeczenia o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego.