II UZ 21/12

Sygn. akt II UZ 21/12 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 19 czerwca 2012 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Beata Gudowska (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Halina Kiryło 
SSN Zbigniew Korzeniowski 
 
w sprawie z wniosku J. D. i M. R. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 czerwca 2012 r., 
zażalenia wnioskodawczyni M. R. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 
listopada 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
Uzasadnienie 
 
Sąd Okręgowy, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z dnia 
27 września 2011 r. oddalił odwołania M. R. i J. D. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń 
Społecznych, z dnia 27 stycznia 2011 r. obejmującej zainteresowanego J. D. 
ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zatrudnienia na postawie umów o 
świadczenie usług u płatnika M. R. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. Sąd 
Apelacyjny odrzucił apelację płatnika składek M. R. od tego wyroku, jako wniesioną 
po terminie wynikającym z art. 369 § 2 k.p.c. Za bezskuteczny uznał wniosek o 
doręczenie uzasadnienia wyroku zgłoszony w dniu 27 września 2011 r. po 
ogłoszeniu wyroku przez Sąd Okręgowy ustnie do protokołu przez aplikanta 
radcowskiego działającego z upoważnienia radcy prawnego reprezentującego M. 

 
 
2 
R. W ocenie Sądu Apelacyjnego, z art. 466 k.p.c. a contrario wynika, że prawo 
ustnego złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie przysługiwało 
stronie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli zaś strona nie 
zażądała skutecznie sporządzenia uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym 
od ogłoszenia jego sentencji, to termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w 
którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 § 2 k.p.c.). Termin do 
złożenia pisemnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 
września 2011 r. upłynął w dniu 4 października 2011 r. W rozpoznanej sprawie 
strona 
nie 
zażądała 
skutecznie 
sporządzenia 
uzasadnienia 
wyroku 
z 
uzasadnieniem, w konsekwencji termin do wniesienia apelacji upłynął w dniu 18 
października 2011 r. Apelacja została wniesiona w dniu 31 października 2011 r. To, 
że Sąd pierwszej instancji uznał wniosek o uzasadnienie wyroku za skuteczny i w 
dniu 
24 
października 
2011 
r. 
uzasadnienie 
wyroku 
zostało 
doręczone 
pełnomocnikowi ubezpieczonej, który w dniu 31 października 2011 r. wniósł 
apelację w imieniu M. R., nie miało wpływu na bieg terminu do wniesienia apelacji i 
sankcji przewidzianej w art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. 
W zażaleniu M. R. domagała się uchylenia postanowienia i przekazania 
sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie 
art. 87 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP polegające „na wyjściu przez Sąd 
Apelacyjny 
poza 
dopuszczalne 
granice 
wykładni, 
skonstruowaniu 
normy 
nieprzewidzianej przez ustawodawcę i oparcie rozstrzygnięcia na tej normie” , art. 
466 k.p.c. przez błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten uniemożliwia 
pełnomocnikowi profesjonalnemu złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia 
wyroku ustnie do protokołu rozprawy publikacyjnej, art. 328 k.p.c. w związku z art. 
466 k.p.c. przez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż pełnomocnik 
wnoszącej zażalenie nie złożył skutecznie wniosku o sporządzenie uzasadnienia 
wyroku, a także art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. przez wydanie 
orzeczenia bez wyjaśnienia w stopniu wystarczającym podstawy prawnej 
rozstrzygnięcia, art. 369 § 1 k.p.c. przez jego niezastosowanie oraz art. 369 § 2 
k.p.c. i art. 373 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. przez ich zastosowanie pomimo 
braku przesłanek. 

 
 
3 
Podniosła, że w postępowaniu zwykłym strona lub reprezentujący ją 
pełnomocnik może złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku do 
protokołu posiedzenia wyznaczonego w celu jego publikacji, gdyż art. 328 § 1 k.p.c. 
nie zawiera żadnego ograniczenia w tym względzie. Zdaniem skarżącej, 
interpretacja art. 328 k.p.c. w związku z art. 466 k.p.c. nie może prowadzić do 
uznania, że pełnomocnik reprezentujący stronę w postępowaniu odrębnym z 
zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie ma uprawnienia do złożenia 
wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku do protokołu posiedzenia 
publikacyjnego. Ograniczenie tego rodzaju musiałoby wynikać wprost z treści 
przepisu lub dać się z niego wywieść przy uwzględnieniu celu i systematyki spornej 
regulacji. Przyjęty przez Sąd Apelacyjny sposób wykładni językowej oraz wykładni 
logicznej art. 466 k.p.c. a contrario nie uwzględnia dyrektyw wykładni systemowej 
oraz celowościowej, co prowadziło do ustalenia niewłaściwego znaczenia 
przedmiotowej normy prawnej i nieuprawnionego jej rozszerzenia. Z tego punktu 
widzenia dokonana przez Sąd Apelacyjny interpretacja art. 466 k.p.c. pogarsza 
sytuację procesową strony działającej przez profesjonalnego pełnomocnika w 
sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w stosunku do sytuacji 
procesowej takiej strony w postępowaniu zwykłym.  
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zgodnie z zasadą pisemności procesu cywilnego, czynności procesowe 
stron podejmowane są w formie pisemnej (art. 125 § 1 k.p.c.), chyba że kodeks 
pozwala na ich podjęcie w innej formie, a w szczególności ustnie na posiedzeniu 
sądu. Takie wyjątki zostały przewidziane w art. 5058 k.p.c. – przewidującym 
możliwość zgłoszenia przez stronę wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 
również do protokołu bezpośrednio po jego ogłoszeniu oraz w art. 466 k.p.c., 
zgodnie z którym pracownik lub ubezpieczony działający bez adwokata lub radcy 
prawnego może zgłosić w sądzie właściwym ustnie do protokołu powództwo oraz 
treść środków odwoławczych i innych pism procesowych. Regulacje te 
niejednakowo określają uprawnienia stron; w postępowaniu uproszczonym ustny 
wniosek o sporządzenie uzasadnienia może być skutecznie zgłoszony przez 

 
 
4 
obecnego podczas ogłaszania wyroku pełnomocnika strony, czego nie przewiduje 
się w toczących się przed sądem sprawach z zakresu ubezpieczenia społecznego. 
W tych sprawach omawiane uprawnienia przyznano tylko stronom działającym bez 
adwokata lub radcy prawnego. Wynika to wprost z art. 466 k.p.c., bez potrzeby 
dodawania, że odrębności tego postępowania ustanowione zostały w celu 
ułatwienia prowadzenia spraw sądowych stronom słabszym w stosunku do 
występującego 
po 
drugiej 
stronie 
pracodawcy 
lub 
organu 
ubezpieczeń 
społecznych. A contrario zatem, prawo do ustnego zgłoszenia w sądzie wniosku o 
doręczenie wyroku z uzasadnieniem nie przysługuje stronie reprezentowanej przez 
adwokata lub radcę prawnego; przepis ten nie dotyczy pełnomocnika procesowego 
będącego radcą prawnym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 
kwietnia 2005 r., I PZ 44/04, OSNP 2006 nr 1–2, poz. 16). Fachowe zastępstwo nie 
uzasadnia odformalizowania reguł dotyczących czynności procesowych (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2000 r., I PKN 579/99, 
OSNAPiUS 2001 nr 15, poz. 488). 
Mając to na względzie, Sad Najwyższy orzekł jak sentencji (art. 39814 w 
związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).