I CZ 121/10

Sygn. akt I CZ 121/10 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 5 listopada 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Iwona Koper 
SSN Zbigniew Kwaśniewski 
 
 
w sprawie z powództwa E. I. Spółki z o.o. w W. 
przeciwko O. Spółce z o.o. w D.  
o wydanie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 5 listopada 2010 r., 
zażalenia strony pozwanej  
na postanowienie Sądu Okręgowego  
z dnia 20 maja 2010 r.,  
 
 
oddala 
zażalenie 
i 
nie 
obciąża 
pozwanego 
kosztami 
postępowania zażaleniowego. 
 
 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
2 
 
 
Powódka E. I. sp. z o.o. w W. wniosła o nakazanie pozwanej O. sp. z o.o. w 
D.  wydania ruchomości opisanych   w pozwie w pkt. od 1 do 16 w terminie 
tygodnia od dnia wydania wyroku, zaś             w wypadku nie wykonania 
powyższego obowiązku w terminie, zażądała zobowiązania pozwanej do zapłaty na 
rzecz powoda kwoty 88.626 zł wraz                  z ustawowymi odsetkami liczonymi 
od dnia 1 czerwca 2007 r. do dnia zapłaty. Na wypadek nieuwzględnienia przez 
Sąd powyższego roszczenia powódka zgłosiła żądanie ewentualne domagając się 
zasądzenia od pozwanej kwoty 88.626 zł wraz     z   ustawowymi odsetkami od dnia 
1 czerwca 2007 r. do dnia zapłaty. Jak wynika       z uzasadnienia pozwu powyższa 
kwota stanowi równowartość dochodzonych pozwem ruchomości. 
Sąd Rejonowy wyrokiem zaocznym z 29 czerwca 2009 r. nakazał pozwanej 
spółce wydanie powódce opisanych w pozwie ruchomości, przy czym nie 
wypowiedział się na temat żądania zasądzenia od pozwanej spółki kwoty 88.626 zł. 
 
Wyrok zaoczny, podobnie jak odpis pozwu został doręczony pozwanej 
spółce, która nie wniosła sprzeciwu w terminie określonym w art. 344 § 1 k.p.c.,                
w konsekwencji czego wyrok zaoczny uprawomocnił się z dniem 1 sierpnia 2009 r. 
 
Przed uprawomocnieniem się wyroku zaocznego powodowa spółka złożyła 
wniosek o jego uzupełnienie wskazując, że Sąd nie orzekł o całości żądania, które 
zostało sformułowane w sposób alternatywny. 
 
W piśmie procesowym, stanowiącym w istocie odpowiedź na wniosek 
o uzupełnienie wyroku, pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa w całości. 
 
Wniosek o uzupełnienie wyroku zaocznego Sąd Rejonowy rozpoznał na 
rozprawie, na której oddalił wnioski dowodowe pozwanej uznając je za 
niedopuszczalne i bezprzedmiotowe, a następnie wyrokiem z 26 listopada 2009 r.     
w pkt I orzekł, że uzupełnia wyrok zaoczny z dnia 29 czerwca 2009 r. wydany przez 
Sąd Rejonowy w Wydziale Gospodarczym w sprawie          o sygn. akt GC 474/09 
w ten sposób, iż w przypadku nie wydania przez pozwaną O. sp. z o.o. w O. 
powódce E. I. sp. z o.o. w W. ruchomości wymienionych w pkt I wyroku w terminie 
7 dni od jego uprawomocnienia się, nakazuje zapłacić pozwanej O. sp. z o.o. w O. 
na rzecz powódki E. I. sp. z o.o. w W. kwotę 88.626, 00 zł. W punkcie II wyroku 

 
3 
uzupełniającego Sąd Rejonowy oddalił wniosek w pozostałej części. W 
uzasadnieniu wskazał, że żądanie pozwu sformułowane w sposób alternatywny co 
do jego zasadności zostało rozstrzygnięte wyrokiem zaocznym z 29 czerwca 2009 
r., w którym Sąd nakazał pozwanej wydanie powódce ruchomości. W wyroku tym 
Sąd przez oczywistą niedokładność nie orzekł o obowiązku zapłaty równowartości 
przedmiotowych ruchomości, w przypadku nie wykonania obowiązku ich wydania. 
Sąd uznał, że wniosek powoda o uzupełnienie wyroku o żądanie alternatywne jest 
wobec prawomocnego rozstrzygnięcia o zasadności roszczenia o nakazanie 
wydania ruchomości niewątpliwie uzasadniony wyjaśniając przy tym, że 
uwzględnienie wniosku o uzupełnienie w zakresie żądania alternatywnego nie 
może prowadzić do ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy. 
 
Pozwana od powyższego wyroku wniosła apelację, którą Sąd Okręgowy 
postanowieniem z 20 maja 2010 r. odrzucił. W uzasadnieniu wskazał, 
że niewątpliwie treść wyroku z 26 listopada 2009 r. należy do materii, która powinna 
znaleźć się  w wyroku zaocznym z 29 czerwca 2009 r. i w tym sensie stanowi 
jedynie uzupełnienie wyroku zaocznego. Sąd Rejonowy pomimo wyznaczenia 
rozprawy i wydania wyroku oznaczonego jako „oczny”, de facto zastosował reguły 
obowiązujące przy wydaniu wyroku zaocznego w oparciu o przepis art. 47918 § 2 
k.p.c. Wydanie wyroku na rozprawie odbyło się bowiem w warunkach „zaoczności” 
– pozwany jedynie formalnie zajął stanowisko w sprawie i składał wnioski 
dowodowe, jednakże sąd wniosków tych i twierdzeń nie uwzględnił, uznając je za 
niedopuszczalne. Zdaniem Sądu Okręgowego w takiej sytuacji procesowej Sąd 
Rejonowy powinien wydać wyrok zaoczny uzupełniający wyrok zaoczny 
z  29 czerwca 2009 r. i kierując się treścią art. 343 k.p.c. z urzędu doręczyć obu 
stronom 
odpis 
wyroku, 
umożliwiając 
pozwanemu 
wniesienie 
w 
terminie 
przewidzianym w  art. 344 k.p.c. sprzeciwu od wyroku zaocznego w części, w której 
został uzupełniony wyrokiem z 29 listopada 2009 r. W konsekwencji Sąd Okręgowy 
uznał apelację pozwanego za niedopuszczalna i na podstawie art. 370 k.p.c. orzekł 
jak w sentencji. 
 
W zażaleniu na powyższe postanowienie pozwana sformułowała pod 
adresem Sądu szereg zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego 

 
4 
wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi 
Okręgowemu do ponownego rozpoznania. 
Sąd Najwyższy zważył co, następuje:  
Wyrok zaoczny sąd co do zasady wydaje na rozprawie, w wypadkach 
wskazanych w art. 339 i art. 340 k.p.c., tj. w sytuacji bezczynności pozwanego, 
który został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy i któremu przed 
rozprawą doręczono pozew lub inne pisma procesowe, przy czym sąd nie wyda 
wyroku zaocznego, jeżeli pozwany żądał przeprowadzenia rozprawy w swej 
nieobecności albo składał już w sprawie wyjaśnienia ustnie lub na piśmie. Sąd nie 
wyda 
wyroku 
zaocznego 
również 
w 
sytuacji, 
gdy 
twierdzenia 
powoda 
o okolicznościach 
faktycznych 
przytoczonych 
w 
pozwie 
lub 
w 
pismach 
procesowych budzą wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa. 
W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego trafnie wskazuje się, 
że  w  takiej sytuacji nie można wydać wyroku zaocznego opierając się na tych 
twierdzeniach oraz, że należy przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu 
wyjaśnienia powstałych wątpliwości (orz. SN z 14 sierpnia  1972 r., III CR 153/72, 
OSNCP 1973, nr 5, poz. 60). Wyjątkowo tylko,  w sytuacji określonej w art. 341 
k.p.c. sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym tzw. zastrzeżony wyrok zaoczny. 
Wbrew twierdzeniom skarżącej Sąd Okręgowy nie naruszył art. 339 § 1 
k.p.c. przez przyjęcie, iż można wydać wyrok zaoczny mimo przeprowadzenia 
rozprawy, 
zajęcia 
przez 
strony 
stanowiska 
i 
brania 
czynnego 
udziału 
w postępowaniu sądowym. Taki pogląd nie został wyrażony w uzasadnieniu 
zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy wyraźnie natomiast wskazał, że Sąd 
Rejonowy wydając wyrok uzupełniający zastosował reguły obowiązujące przy 
wydaniu wyroku zaocznego zgodnie z art. 47918 § 2 k.p.c., że wydanie wyroku na 
rozprawie odbyło się w warunkach „zaoczności”. Na uwzględnienie nie zasługuje 
również zarzut naruszenia art. 339 § 2 k.p.c. przy pomocy którego skarżąca podjęła 
próbę zakwestionowania wyroku zaocznego z 29 czerwca 2009 r. Zważyć należy, 
że wyrok ten uprawomocnił się na skutek braku sprzeciwu pozwanej spółki i jako 
prawomocny nie może być na tym etapie postępowania, w ten sposób przez nią 
kwestionowany.  

 
5 
Nie ma również racji skarżąca twierdząc, że wyrok uzupełniający nie może 
być wyrokiem zaocznym. Wprawdzie trafnie zauważa, że treść art. 351 § 3 k.p.c. 
jasno wskazuje, że orzeczenie uzupełniające zapada w formie wyroku chyba, 
że dotyczy kosztów lub rygoru natychmiastowej wykonalności, to jednak powołany 
przepis nie wyklucza wydania w takiej sytuacji wyroku zaocznego. Przyjmując 
zatem, że zastosowanie będą miały zasady ogólne, które nie zostały wyłączone                
w postępowaniu z wniosku o wydanie wyroku uzupełniającego, to taki wyrok,             
w zależności od wcześniejszej postawy pozwanego, w chwili wydawania wyroku 
uzupełnianego, może mieć charakter zaoczny. 
Z kolei zarzut naruszenia art. 351 § 1 k.p.c. dotyczy wadliwości 
postępowania w przedmiocie uzupełnienia wyroku. Zważyć jednak należy, że Sąd 
Okręgowy nie dopuścił się, a nawet nie miał możliwości dopuścić się uchybień 
w  tym zakresie bowiem nie orzekał w przedmiocie wniosku o uzupełnienie wyroku. 
Postępowanie zainicjowane wnioskiem o uzupełnienie nie toczyło się przed tym 
Sądem a nadto tenże Sąd odrzucając apelację od przedmiotowego wyroku 
zaocznego nie poddał tego postępowania merytorycznej ocenie. Prawdą jest 
natomiast, że Sąd wydając wyrok uzupełniający miał obowiązek zbadania podstawy 
prawnej i faktycznej roszczenia alternatywnego. W literaturze trafnie podnosi się, 
że  wniosek o uzupełnienie jest ściśle związany z żądaniem pozwu, jego zakresem. 
Nieorzeczenie o całym żądaniu jest wynikiem konkretnych wadliwości, które mogą 
ujawnić się bezpośrednio po wszczęciu postępowania lub powstać dopiero na 
etapie wyrokowania. Przebieg postępowania, czynności podejmowane przez sąd 
i  strony  w jego toku z reguły będą wskazywały, czy ich przedmiotem było całe 
żądanie (wszystkie żądania pozwu) czy też tylko część (niektóre żądania). 
W zależności od tego, jakich uchybień dopuścił się sąd, który wydał wyrok 
podlegający następnie uzupełnieniu, różny kształt może przybrać postępowanie 
zainicjowane wnioskiem o uzupełnienie wyroku, w którego toku wspomniane 
uchybienia powinny zostać usunięte. Trafnie wyjaśnił to Sąd Najwyższy w wyroku 
z 24 maja 1973 r., II CR 235/73, (nie publ.), że sąd pierwszej instancji rozpoznając 
wniosek o uzupełnienie wyroku, nie jest ograniczony materiałem zebranym 
w sprawie i ma prawo, a nawet obowiązek przeprowadzenia nowych dowodów 
i dokonania dodatkowych ustaleń niezbędnych do oceny zasadności żądania 

 
6 
objętego wnioskiem o uzupełnienie. Nie można wykluczyć również takiej sytuacji, 
że przeprowadzenie postępowania dowodowego będzie zbędne, a nawet 
niedopuszczalne, a sam wyrok uzupełniający w istocie ograniczy się do swoistej 
korekty oczywistego przeoczenia sądu.  
Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 78, art. 77 ust. 2, art. 45 ust. 1,     
art. 176 Konstytucji RP oraz art. 379 pkt 5 k.p.c. to należy tylko wskazać, że nie 
dochodzi do obrazy powołanych przepisów w sytuacji, w której strona korzysta 
nieprawidłowo z przysługującego jej prawa do zaskarżenia orzeczenia sądowego     
i wskutek tego spotyka się z zasadnym odrzuceniem wniesionego przez nią środka 
(postanowienie SN z 21 marca 2000 r., II CKN 713/00, (nie publ.). 
Trafnie 
zatem 
Sąd 
Okręgowy 
odrzucił 
apelację 
pozwanej 
jako 
niedopuszczalną przyjmując, że została wniesiona od wyroku zaocznego uznając 
jednocześnie, że pozwanemu przysługuje sprzeciw od uzupełniającego wyroku 
zaocznego. 
 Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.      
w zw. z art.  3941 § 3 k.p.c oddalił zażalenie orzekając o kosztach postępowania na 
podstawie art. 102 k.p.c.