I CZ 12/07

Sygn. akt I CZ 12/07 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 13 kwietnia 2007 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Irena Gromska-Szuster 
SSN Katarzyna Tyczka-Rote 
 
 
w sprawie z wniosku M. M. 
przy uczestnictwie T. K., J. M., M. N. 
i  K. J. 
o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 13 kwietnia 2007 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 30 października 2006 r.,  
 
uchyla zaskarżone postanowienie, znosi postępowanie wszczęte 
wniesieniem zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego 
w  W. z dnia  18 września 2006 r., odrzucające apelację i w tym 
zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w W. do 
ponownego 
rozpoznania 
i 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach 
postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
 
 

 
2 
Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 30 października r. odrzucił 
zażalenie wnioskodawczyni na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 
k.p.c., ponieważ zostało ono sporządzone i wniesione przez profesjonalnego 
pełnomocnika bez równoczesnego opłacenia tego zażalenia opłatą stałą 
w  wysokości 400 zł, wynikającą z przepisów art. 40 i art. 18 ust. 2 w zw. z art. 19 
ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach  sądowych  w  sprawach  
cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.). 
 
Wnioskodawczyni zaskarżyła w całości to postanowienie zażaleniem, 
zarzucając nieważność postępowania spowodowaną wadliwym składem Sądu 
orzekającego. W ocenie żalącej, w składzie Sądu zasiadała sędzia J. D. W. - 
sędzia Sądu Rejonowego, której nie została skutecznie udzielona delegacja do 
orzekania w Sądzie Okręgowym, co skutkuje nieważnością postępowania z mocy 
art. 379 pkt 4 k.p.c. Dokument o udzieleniu delegacji dla wymienionego sędziego 
nie został bowiem podpisany przez uprawnionego do tego z mocy ustawy Ministra 
Sprawiedliwości, lecz przez podsekretarza stanu w    Ministerstwie Sprawiedliwości 
K. J. Skarżąca wskazuje na stanowisko prezentowane w orzecznictwie, z którego 
wynika, że brak właściwie udzielonej delegacji dla sędziego prowadzi do 
nieważności postępowania, a  o  wystąpieniu takiego braku świadczy okoliczność, 
że z mocy  art. 37 ust. 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst 
jedn.: Dz. U. 2003 r., Nr 24, poz. 199 ze zm.) Ministra zastępuje sekretarz stanu i to 
w zakresie ustalonym przez Ministra, natomiast zastępowanie Ministra przez 
podsekretarza stanu ustawodawca dopuścił tylko wówczas, jeżeli sekretarz stanu 
nie został powołany. Żaląca twierdzi, że w dacie udzielenia sędziemu nieskutecznej 
delegacji sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości  był  powołany. 
 
Żaląca sprzeciwia się także stosowaniu przepisów nowej ustawy  o kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, twierdząc, że ponieważ apelacja, odrzucona 
postanowieniem z dnia 18 września 2006 r., została wniesiona  w dniu 10 stycznia 
2006 r., a więc niemal dwa miesiące przed wejściem w życie obowiązującej 
obecnie ustawy, to brak podstaw do stosowania  jej przepisów do wnoszonych 
następnie środków odwoławczych,  ponieważ przepisy dotychczasowej ustawy 
o  kosztach sądowych z 1967 r. należy stosować aż do czasu zakończenia 
postępowania w danej instancji. Wniesienie  dnia 10 stycznia 2006 r. apelacji 

 
3 
rozpoczęło postępowanie przed sądem drugiej instancji, co - zdaniem skarżącej - 
ma ten skutek, że przepisy dotychczasowej ustawy o kosztach sądowych stosuje 
się także do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu  tej  apelacji. W konkluzji 
żaląca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 30 października 2006 r. 
i  przekazanie 
sprawy 
Sądowi 
Okręgowemu 
do 
ponownego 
rozpoznania  
ewentualnie  tylko  o  uchylenie  tego  orzeczenia. 
 
Sąd  Najwyższy  zważył  co  następuje: 
 
Zażalenie wnioskodawczyni jest częściowo uzasadnione, ponieważ trafne 
okazały się zarzuty dotyczące nieważności postępowania toczącego się przed 
Sądem odwoławczym. Niezależnie jednak od podniesienia ich przez skarżącą 
nieważność tę należało wziąć pod rozwagę z urzędu (art. 378 §  1  k.p.c.  w  zw.  
z   art.  3941  §  3  k.p.c.  i  art.  39821  k.p.c.). 
 
Możliwość 
delegowania 
sędziego, 
za 
jego 
zgodą, 
przez 
Ministra 
Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków sędziego w innym sądzie wynika wprost 
z art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych 
(Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.). Kwestia ta nie budzi więc wątpliwości. 
W  rozpoznawanej obecnie sprawie powstaje natomiast pytanie, czy w zastępstwie 
Ministra 
Sprawiedliwości 
delegacja 
taka 
może 
zostać 
udzielona 
przez 
podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, a jeżeli tak,  to  w  jakiej  
sytuacji. 
 
Ponieważ wskazane wyżej uprawnienie Ministra Sprawiedliwości ma 
charakter uprawnienia osobistego i jest ściśle związane z tym organem, pozostając 
w zakresie jego kompetencji, nie może zatem być przenoszone na inne organy 
bądź osoby bez wyraźnej woli ustawodawcy. Okoliczność ta, ani też właściwe 
przepisy, nie stoją jednak na przeszkodzie temu, by wspomniana delegacja została 
w imieniu Ministra udzielona przez jego urzędującego zastępcę na podstawie 
wcześniej otrzymanego upoważnienia. W takim bowiem przypadku delegacja ta 
zostaje skutecznie udzielona w ramach przyznanych ustawowo kompetencji przez 
uprawniony do  tego  podmiot,  a  więc przez Ministra.  
 
Z przepisu art. 37 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie 
Ministrów (tekst jedn.: Dz. U. 2003, Nr 24, poz. 199 ze zm.) m. in.  wynika, że każdy 
minister swoje zadania wykonuje przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu. 

 
4 
W  oznaczonym przez ministra zakresie zastępuje go jednak sekretarz stanu, 
natomiast dopiero wówczas gdy do jego powołania nie dojdzie, uprawnienie to 
przysługuje 
podsekretarzowi 
stanu. 
Minister, 
ustalając 
zakres 
czynności 
podejmowanych przez te osoby, obowiązany jest zawiadomić o tym Prezesa Rady 
Ministrów. Z regulacją tą w pewnej dysharmonii pozostaje przepis ustępu 
pierwszego § 2 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości 
stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości  z dnia 14 lipca 
2006 
r. 
w 
sprawie 
ustalenia 
regulaminu 
organizacyjnego 
Ministerstwa 
Sprawiedliwości (Dz. Urz. MS Nr 6 poz. 118 ze zm.). Przepis ten został wydany na 
podstawie art. 39 ust. 6 powołanej wyżej ustawy o Radzie Ministrów, choć 
przewidziane ustawą upoważnienie dotyczy  nieco innej materii. Ze wskazanego 
przepisu 
tego 
Regulaminu 
wynika 
bowiem 
jednoznacznie, 
że 
Ministra 
Sprawiedliwości podczas jego nieobecności zastępuje sekretarz stanu oraz 
wyznaczony podsekretarz stanu. Ponieważ jednak w  hierarchii źródeł prawa aktem 
wyższego rzędu jest ustawa, rozbieżność tę należy rozstrzygnąć przyznając 
pierwszeństwo regulacji  wymienionej  już  ustawy.  
W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego problematyka 
dopuszczalności zastępstwa Ministra Sprawiedliwości przy podejmowaniu decyzji  
o delegowaniu sędziego do pełnienia czynności sędziowskich w innym sądzie nie 
znalazła jak dotąd odzwierciedlenia. Przedmiotem oceny tego Sądu była natomiast 
niejednokrotnie dopuszczalność zastępowania Ministra Sprawiedliwości w zakresie 
wnoszenia środka odwoławczego, jakim była kasacja. W licznych orzeczeniach 
dotyczących tej kwestii Sąd Najwyższy wyrażał pogląd, że ze względu na treść 
cytowanego wyżej art. 37 ust. 5 ustawy o Radzie Ministrów (którego brzmienie nie 
odbiegało od obecnie obowiązującego), gdy sekretarz  stanu został w Ministerstwie 
Sprawiedliwość powołany, jedynie on mógł w imieniu Ministra wnieść kasację 
(por. postanowienia SN z dnia 7  listopada1996 r., I PKN 4/96, OSNP 1997, nr 11, 
poz. 195; z dnia 15 listopada 1996 r., II CKU 34/96, nie publ. oraz z dnia 
24  kwietnia 2003 r., WK 4/03, OSNKW 2003, nr 7-8, poz. 65). Ponieważ zasady 
zastępowania ministra przez sekretarza i podsekretarzy stanu, określone 
w  powołanym przepisie ustawy, nie są zróżnicowane ze względu na rodzaj czy 
podmiot podejmowanych  przez Ministra czynności, a więc mają charakter jednolity, 

 
5 
powołane wyżej orzeczenia Sądu Najwyższego należało także uwzględniać przy 
rozpoznawaniu zażalenia w  sprawie  niniejszej.  
Sądowi Najwyższemu znany jest z urzędu fakt (art. 228 § 2 k.p.c.  w zw. 
z  art. 3941 § 3 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.), że sekretarz stanu został w Ministerstwie 
Sprawiedliwości powołany. Prowadzi to do wniosku, że w zastępstwie Ministra 
Sprawiedliwości tylko sekretarz stanu jest uprawniony do podpisania w jego imieniu 
dokumentu zawierającego udzieloną sędziemu delegację.  
W tym kontekście, mając na względzie to, że dokument zawierający decyzję 
o delegowaniu sędziego J. D. W. do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie 
Okręgowym został podpisany przez podsekretarza stanu, należało przyjąć, że 
delegacja ta nie została  skutecznie udzielona. W konsekwencji, ponieważ w 
składzie Sądu orzekającego, który zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 30 
października 2006 r.  odrzucił zażalenie wnioskodawczyni, zasiadał sędzia do tego 
nie uprawniony,  skład ten należało uznać za niezgodny z przepisami prawa (art. 
367 § 3 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c.). Prowadzi to do uznania, jak słusznie 
zauważa  skarżąca, że postępowanie zażaleniowe, które toczyło się przed tym 
Sądem, dotknięte jest na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. sankcją nieważności (por. 
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2002 r., V CKN 1867/00, 
OSNC 2003, nr 11, poz. 156). 
Przechodząc do oceny zasadności przytoczonych w zażaleniu zarzutów 
skarżącej o błędnym zastosowaniu przez Sąd odwoławczy przepisów ustawy z dnia 
28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 
1398 ze zm.), a także art. 1302 § 3 k.p.c.,  należy zauważyć, że, wbrew stanowisku 
skarżącej, postanowienie z dnia 18 września 2006 r. o odrzuceniu jej apelacji 
niewątpliwie zalicza się do kategorii orzeczeń kończących postępowanie w  drugiej 
instancji. Zgodnie więc z art. 149 ust. 1  ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o  kosztach 
sądowych w sprawach cywilnych, która weszła w życie dnia 2 marca 2006 r., 
zażalenie na to postanowienie, jako wniesione po tej dacie, podlegało 
opłacie  określonej w tej  ustawie (por. nie publ. postanowienia Sądu Najwyższego 
z  dnia 4 października 2006 r., II CZ 67/06 i II CZ 69/07). Jak wynika bowiem z tego 
przepisu, w sprawach wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy przepisy 
dotychczasowe  o kosztach sądowych w sprawach cywilnych stosuje się do czasu 

 
6 
zakończenia postępowania w danej instancji. W konsekwencji, ponieważ 
przewidziana w  ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach 
cywilnych opłata od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu apelacji nie została 
uiszczona przez profesjonalnego pełnomocnika zastępującego skarżącą,  zażalenie 
to powinno zostać odrzucone stosownie do mającego w tej sprawie zastosowanie 
art. 1302 § 3 k.p.c. bez wezwania do uzupełnienia tej  opłaty. 
W tym stanie rzeczy, skoro jednak postępowanie przed Sądem drugiej 
instancji, który odrzucił zażalenie wnioskodawczyni, okazało się nieważne, Sąd 
Najwyższy orzekł, jak w sentencji, przyjmując  za podstawę rozstrzygnięcia art. 386 
§ 2 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. i  art.  39821  k.p.c.