I CZ 118/10

Sąd Najwyższy2010-12-02
SNRodzinnepodział majątku wspólnegoWysokanajwyższy
podział majątkumajątek wspólnykoszty zastępstwa procesowegopostanowienie wstępneapelacjazażalenieSąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu okręgowego w przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnego rozstrzygnięcia o kosztach w sytuacji, gdy orzeczenie wstępne nie powinno zawierać takiego rozstrzygnięcia.

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie sądu okręgowego dotyczące zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej. Sąd okręgowy zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów. Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie wstępne, oddalające apelację, nie powinno zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. W związku z tym uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi okręgowemu.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym rozpoznał zażalenie wnioskodawczyni B. P. na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 lutego 2010 r., które dotyczyło zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w W. w sprawie o podział majątku wspólnego i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Sąd Najwyższy stwierdził, że zażalenie jest zasadne, ale z innych przyczyn niż wskazała skarżąca. Kluczową kwestią było to, że postanowienie wstępne, oddalające apelację, nie powinno zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, postanowienia o kosztach powinny zapadać dopiero w orzeczeniach końcowych. Z tego względu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W., z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienia wstępne, częściowe, a także postanowienia sądu drugiej instancji i Sądu Najwyższego oddalające apelacje i skargi kasacyjne od takich postanowień nie mogą zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 108 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., postanowienia o kosztach postępowania powinny zapadać dopiero w orzeczeniach końcowych. Dotyczy to również postanowień wstępnych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

NazwaTypRola
B. P.osoba_fizycznawnioskodawczyni
L. P.osoba_fizycznauczestnik

Przepisy (7)

Główne

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 394¹ § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Pomocnicze

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. 12 § ust. 1 pkt 1 w związku z § 6 pkt 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienie wstępne oddalające apelację nie może zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. W sprawie nie było obowiązku wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, co wykluczało zastosowanie przepisów o opłatach uzależnionych od tej wartości.

Godne uwagi sformułowania

Postanowienie od którego oddalona została apelacja ma charakter wstępny wyroki (postanowienia w postępowaniu nieprocesowym) wstępne, częściowe, wyroki (postanowienia) sądu drugiej instancji i Sądu Najwyższego oddalające apelacje i skargi kasacyjne od takich wyroków (postanowień) nie mogą zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Skład orzekający

Wojciech Katner

przewodniczący, sprawozdawca

Teresa Bielska-Sobkowicz

członek

Dariusz Dończyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kosztów postępowania w sprawach, w których zapadają postanowienia wstępne lub częściowe, a także w przypadku oddalania apelacji od takich postanowień."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie postanowienie wstępne oddala apelację.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą kosztów postępowania w sprawach nieprocesowych, co jest istotne dla praktyków prawa rodzinnego i cywilnego.

Kiedy sąd może zasądzić koszty? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową zasadę w sprawach o podział majątku.

Sektor

rodzinne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 118/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 2 grudnia 2010 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
 
SSN Wojciech Katner (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Teresa Bielska-Sobkowicz 
SSN Dariusz Dończyk 
 
w sprawie z wniosku B. P. 
przy uczestnictwie L. P. 
o podział majątku wspólnego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 grudnia 2010 r., 
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 24 lutego 
2010 r., w przedmiocie zwrotu kosztów zastępstwa prawnego  
w instancji odwoławczej, sygn. akt V Ca (…), 
 
uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje sprawę do 
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W. wraz z rozstrzygnięciem o 
kosztach postępowania zażaleniowego. 
 
Uzasadnienie 
 
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy w oddalił apelację 
wnioskodawczyni B. P. od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w W. z dnia 18 
sierpnia 2009 r. w sprawie z udziałem L. P. o podział majątku wspólnego, zasądzając od 
wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kwotę 900 złotych tytułem zwrotu kosztów 
zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej. Podstawą zasądzenia kosztów był art. 
98 w związku z art. 391 § 1 i art. 13 § 2 k.p.c. 

 
2 
Zażalenie na postanowienie w przedmiocie wysokości kosztów zastępstwa 
prawnego w postępowaniu odwoławczym złożyła wnioskodawczyni, wnosząc o jego 
zmianę i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 50% stawki 
minimalnej w postępowaniu apelacyjnym w sprawie o podział majątku małżeńskiego, tj. 
kwoty 300 złotych. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zażalenie jest zasadne, ale z innych przyczyn, niż wskazała skarżąca w jego 
uzasadnieniu. Postanowienie od którego oddalona została apelacja ma charakter 
wstępny, a Sąd pierwszej instancji orzekł tylko co do równych udziałów małżonków w 
majątku wspólnym, nie ustalając jeszcze ani składu, ani wartości tego majątku. 
W sprawie nie znajduje zastosowania, jak domaga się tego skarżąca § 12 ust. 1 pkt 1 w 
związku z § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu 
(Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), w apelacji nie była bowiem wskazana wartość 
przedmiotu 
zaskarżenia, 
która 
by 
uzasadniała 
przyznanie 
pełnomocnikowi 
wynagrodzenie w kwocie 900 złotych. Przy rozstrzyganiu o ustaleniu nierównych 
udziałów w majątku wspólnym skarżący nie ma obowiązku wskazać wartości przedmiotu 
zaskarżenia. 
Istota rzeczy przy rozpoznawaniu zażalenia w niniejszej sprawie sprowadza się 
do tego, że wyroki (postanowienia w postępowaniu nieprocesowym) wstępne, 
częściowe, wyroki (postanowienia) sądu drugiej instancji i Sądu Najwyższego 
oddalające apelacje i skargi kasacyjne od takich wyroków (postanowień) nie mogą 
zawierać rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Zgodnie z art. 108 § 1 w związku z 
art. 13 § 2 k.p.c. postanowienia o kosztach postępowania powinny zapadać dopiero w 
orzeczeniach końcowych (por. orz. SN z dnia 11/24 lipca 1936 r., C III 1033/36, 
„Wiadomości Prawnicze" 1937, nr 6, poz. 46; orz. z dnia 29 stycznia 1937 r., C III 
2047/36, Zbiór Orzeczn. 1938, nr I, poz. 41; orz. SN z dnia 14 marca 1962 r., 3 CR 
582/61, Ruch Prawn. Ekon. i Socj. 1963, nr 3, s. 334). Nie było więc podstaw do 
rozstrzygania o kosztach w zaskarżonym postanowieniu. 
Z tego względu na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 3941 
§ 3 k.p.c. należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego 
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w W. z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia 
o kosztach postępowania zażaleniowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI