I CZ 115/11

Sąd Najwyższy2011-10-28
SAOSCywilnepostępowanie cywilneŚrednianajwyższy
wznowienie postępowaniadowodyokoliczności faktycznenależyta starannośćrozgraniczenie nieruchomościSąd Najwyższypostępowanie cywilnezażalenie

Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, uznając, że przedstawione dowody nie spełniają kryteriów nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych.

Skarżący J.B. wniósł o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego, twierdząc, że nie dysponował kluczowym dowodem (wyrysem mapy ewidencyjnej) i świadkiem w poprzednim postępowaniu. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że dowody te były już znane lub mogły być znane skarżącemu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, potwierdzając, że nowe dowody muszą być takie, z których strona nie mogła skorzystać przy dołożeniu należytej staranności, a nie te, które zostały pominięte lub źle ocenione przez sąd niższej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi J.B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o rozgraniczeniu nieruchomości. Skarżący argumentował, że nie mógł skorzystać z istotnego dowodu w postaci wyrysu mapy ewidencyjnej z 1974 r. oraz zeznań świadka Z.R. w poprzednim postępowaniu. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając, że wyrys mapy był już znany skarżącemu (złożony w 2006 r.) i że wiedział on o świadku. Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie, podkreślił, że podstawą wznowienia postępowania (art. 403 § 2 k.p.c.) są nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, z których strona nie mogła skorzystać przy dołożeniu należytej staranności. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nie można uznać za nowe dowody tych, które były znane stronie w poprzednim postępowaniu, nawet jeśli zostały pominięte przez sąd drugiej instancji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego co do braku podstaw do wznowienia postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, takie dowody nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ strona mogła z nich skorzystać przy dołożeniu należytej staranności w poprzednim postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 403 § 2 k.p.c. dotyczy sytuacji, gdy strona nie mogła skorzystać z dowodów lub okoliczności przy dołożeniu należytej staranności. Dowody znane stronie w poprzednim postępowaniu, nawet jeśli zostały pominięte przez sąd, nie spełniają tego kryterium. Niemożność skorzystania jest oceniana z punktu widzenia strony, a nie wadliwości postępowania sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalenie zażalenia

Strona wygrywająca

Skarb Państwa i uczestnicy M.B., O.B.

Strony

NazwaTypRola
J. B.osoba_fizycznaskarżący
M. B.osoba_fizycznauczestnik
O. B.osoba_fizycznauczestnik
Skarb Państwaorgan_państwowyuczestnik
Starosta Powiatu K.organ_państwowyprzedstawiciel Skarbu Państwa
Powiatowy Zarząd Dróg w K.instytucjaprzedstawiciel Skarbu Państwa
Prokuratoria Generalna Skarbu Państwainstytucjaprzedstawiciel Skarbu Państwa

Przepisy (6)

Główne

k.p.c. art. 403 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawą wznowienia postępowania są późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu przy dołożeniu należytej staranności.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis stosowany do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania.

k.p.c. art. 381

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy pominięcia przez sąd drugiej instancji nowych dowodów lub okoliczności.

k.p.c. art. 520 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzekania o kosztach w sprawach, w których istnieje sprzeczność interesów między uczestnikami.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia zażalenia.

k.p.c. art. 394 § 1 § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zażalenia na postanowienie sądu okręgowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dowody przedstawione przez skarżącego nie spełniają kryteriów nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c., ponieważ strona mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu przy dołożeniu należytej staranności. Negatywna ocena rozstrzygnięcia sądu nie jest podstawą do wznowienia postępowania.

Odrzucone argumenty

Wyrys mapy ewidencyjnej oraz zeznania świadka Z.R. stanowią nowe dowody, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Sąd Okręgowy niewłaściwie zastosował art. 403 § 2 k.p.c.

Godne uwagi sformułowania

Niemożliwość skorzystania z okoliczności faktycznych i środków dowodowych, jako podstawa wznowienia postępowania, jest oceniana z punktu widzenia strony a nie ze względu na wadliwości dotychczasowego postępowania. Podstawą skargi o wznowienie postępowania nie może być negatywna ocena skarżącego dotycząca ustaleń faktycznych, oceny dowodów ani zastosowania prawa przez sądy w sprawie, której skarga dotyczy.

Skład orzekający

Krzysztof Strzelczyk

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Frąckowiak

członek

Bogumiła Ustjanicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania cywilnego na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., w szczególności definicji 'nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych' oraz kryterium 'niemożności skorzystania' przez stronę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą o wznowienie postępowania i dowodami, które mogły być znane stronie w poprzednim etapie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie wyjaśnia istotne kwestie proceduralne dotyczące wznowienia postępowania, co jest cenne dla praktyków prawa cywilnego, choć nie zawiera przełomowych wniosków.

Kiedy można wznowić postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe przesłanki.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I CZ 115/11 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie ze skargi J. B. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 20 czerwca 2006 r., w sprawie z wniosku J. B. przy uczestnictwie M. B.,i innych oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu K. i Powiatowy Zarząd Dróg w K. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2011 r., zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 16 grudnia 2010 r., 1) oddala zażalenie 2) zasądza od wnoszącego skargę J. B. na rzecz uczestników M. B. i O.B. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym 3) oddala wniosek Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2006 r., w sprawie sygn.[…], Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 24 października 2005 r., którym zostało dokonane rozgraniczenie działki wnioskodawcy z działkami Skarbu Państwa oraz działek innych uczestników położonych. Wnioskodawca złożył dnia 25 października 2010 r. skargę o wznowienie postępowania tego postępowania w części dotyczącej ustalenia granicy pomiędzy jego działką nr 144/2 a działkami nr 143 i 145 należącymi do M. i O.B. W uzasadnieniu skargi wnioskodawca podniósł, że w chwili wydawania wymienionych orzeczeń nie dysponował wyrysem z mapy ewidencyjnej wsi C. z dnia 18 stycznia 1974 r., który ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy. Nie mógł skorzystać z tego dowodu ponieważ dowiedział się o nim dopiero we wrześniu 2010 r. Także wtedy dopiero dowiedział się, że świadek Z. R., który w latach 70 tych opracował projekt zabudowań na jego działce, ma wiedzę o stanie posiadania działek. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę wnioskodawcy. Zdaniem sądu, podstawowy dowód – wyrys z mapy ewidencyjnej, nie jest nowym dowodem w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Ten sam wyrys wnioskodawca złożył Sądowi przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2006 r. Dlatego w ocenie sądu trudno uznać, że inny, wtórny do tej mapy, dowód w postaci zeznań świadka Z. R. mógłby nosić cechy dowodu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy zwłaszcza, że wnioskodawca już w 2006 r. dysponował mapą ewidencyjną, pochodzącą z dokumentacji budowlanej i wiedział o osobie, która tę dokumentację przygotowywała. Wnioskodawca złożył zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego. Zarzucił w nim naruszenie art. 403 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez jego niewłaściwe zastosowanie wskutek uznania, że dowody wskazane przez wnioskodawcę nie stanowią nowych środków dowodowych w rozumieniu powołanego przepisu prawa. Zdaniem wnioskodawcy, do jego pisma z dnia 3 kwietnia 2006 r. został załączony szkic mapy ze stycznia 1971 r. a nie wyrys z mapy ewidencyjnej. Pismo to zostało złożone dopiero na etapie postępowania 3 apelacyjnego, a sąd drugiej instancji nie odniósł się do dowodów załączonych do pisma. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c., można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jak wynika z dotychczasowego orzecznictwa Sądu Najwyższego, dotyczącego art. 403 § 2 k.p.c., nowe okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, to takie fakty i dowody, z których strona nie mogła skorzystać w postępowaniu prawomocnie zakończonym przy dołożeniu należytej staranności, a więc gdy strona nie wiedziała o danych środkach dowodowych i wiedzieć nie mogła (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2011 r., II CZ 20/11, nie publ.; z dnia 17 czerwca 2010 r., III CZP 18/10, nie publ.; z dnia 22 czerwca 2010 r., I CSK 601/09, nie publ. Nie odnosi się zatem do okoliczności i dowodów ujawnionych w zakończonym prawomocnie postępowaniu i znanych w tym postępowaniu stronie wnoszącej skargę także wtedy, gdy okoliczności te i dowody zostały wskazane przed sądem drugiej instancji a ten sąd pominął je na podstawie art. 381 k.p.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 29 marca 2007 r., II UZ 3/07 OSNP 2008/11- 12/178) lub też gdy sąd drugiej instancji bez podania przyczyn pominął okoliczności i dowody przedstawione w postępowaniu apelacyjny. Niemożliwość skorzystania z okoliczności faktycznych i środków dowodowych, jako podstawa wznowienia postępowania, jest oceniana z punktu widzenia strony a nie ze względu na wadliwości dotychczasowego postępowania w zakresie uwzględnienia przez sąd przytaczanych w tym postępowaniu okoliczności i skazywanych dowodów. Podstawą skargi o wznowienie postępowania nie może być negatywna ocena skarżącego dotycząca ustaleń faktycznych, oceny dowodów ani zastosowania prawa przez sądy w sprawie, której skarga dotyczy. Celem wznowienia postępowania, odróżnieniu od środków odwoławczych i skargi kasacyjnej, nie jest usunięcie błędów dotychczasowego postępowania w oparciu o ten sam materiał dowodowy. 4 Z tych podanych wyżej przyczyn powoływany w skardze o wznowienie źródłowy dokument geodezyjny - wyrys mapy ewidencyjnej oraz zeznania świadka Z. R. nie mogły być uznane za dowody z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Jak trafnie wskazał uznał Sąd Okręgowy, dowodem w postaci tej samej mapy wnioskodawca dysponował w poprzednim postępowaniu i przedstawił go sądowi przy piśmie z dnia 3 kwietnia 2006 r. i nie ma znaczenia, że pismo to zostało złożone w postępowaniu apelacyjnym, które przez ponowne merytorycznego rozpoznania sprawy w granicach apelacji stanowi w zasadzie kontynuację dotychczasowego postępowania prowadzonego w pierwszej instancji. Jeśli zaś chodzi o dowód z zeznań świadka, który przygotował wnioskodawcy dokumentację niezbędną do budowy budynku na działce, której granice okazały się sporne, to jest oczywiste, że wnioskodawca wiedział o tej osobie w toku poprzedniego postępowania a przygotowanie odpowiedniej dokumentacji łącznie z planem zagospodarowania działki musi uwzględniać granice jej użytkowania. Dlatego i w odniesieniu do tego dowodu słusznie zostało przyjęte w zaskarżonym postanowieniu, że nie można mówić o jego późniejszym wykryciu i braku możliwości skorzystania z tego w poprzednim postępowaniu. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 k.p.c. w zw. z art. 394 1 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie. Zasady orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego zostały określone w art. 520 k.p.c. Pomiędzy wnoszącym skargę o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego a uczestnikami M. i O.B. powstała wyraźna sprzeczność interesów, co do oczekiwanego rozstrzygnięcia w przedmiocie rozgraniczenia ich nieruchomości. Z tego względu na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy nałożył na przegrywającego sprawę obowiązek zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Podobnych relacji nie ma pomiędzy wnioskodawcą a Skarbem Państwa reprezentowanym przed Sądem Najwyższym przez Prokuratorię Skarbu Państwa w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania nieprocesowego o czym świadczy chociażby brak zarzutów dotyczących dokonanego rozgraniczenia nieruchomości należących do tych podmiotów. Dlatego Sad Najwyższy na podstawie art. 520 § 2 k.p.c. oddalił wniosek Skarbu Państwa – 5 Prokuratorii Skarbu Państwa o zasądzenie od wnoszącego skargę kosztów postępowania zażaleniowego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI