I CZ 112/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z powództwa E. M. i R. M. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu budowlano-hipotecznego nr (...)-(...) z 6 kwietnia 2004 r. oraz o zapłatę. Powodowie domagali się ustalenia nieważności umowy ze względu na sprzeczność z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz abuzywność klauzuli waloryzacyjnej. W trakcie postępowania powodowie ograniczyli żądanie zapłaty do kwoty 27 354,73 zł po potrąceniu z wierzytelnością banku o zwrot kapitału. Sąd ustalił, że umowa kredytu denominowanego do CHF, zawarta przez powodów jako konsumentów z poprzednikiem prawnym pozwanego, zawierała klauzulę przeliczeniową (w Załączniku nr 7), która nie została indywidualnie uzgodniona, nie była jednoznaczna i rażąco naruszała interesy konsumentów. Sąd uznał tę klauzulę za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., co w konsekwencji doprowadziło do nieważności całej umowy kredytu. W uzasadnieniu wskazano, że klauzula ta nie została jasno przedstawiona powodom, nie wyjaśniono im w pełni ryzyka kursowego, a doradca bankowy wprowadził ich w błąd co do stabilności kursu CHF. W związku z nieważnością umowy, Sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów zwrot spełnionych świadczeń w kwocie 27 345,73 zł, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. O kosztach postępowania orzeczono na korzyść powodów, obciążając nimi pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzuli przeliczeniowej, zasady ochrony konsumenta w umowach z bankami, interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, przedawnienie roszczeń z tytułu nienależnych świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzula przeliczeniowa w umowie kredytu denominowanego do waluty obcej, zawartej między bankiem a konsumentem, może być uznana za niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula przeliczeniowa w umowie kredytu denominowanego do CHF była niedozwolonym postanowieniem umownym, ponieważ nie została indywidualnie uzgodniona, nie była jednoznaczna i rażąco naruszała interesy konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzula przeliczeniowa nie została indywidualnie uzgodniona, nie była jednoznaczna (nie wyjaśniała w pełni mechanizmu i konsekwencji ryzyka kursowego) oraz rażąco naruszała interesy konsumentów, obciążając ich całością ryzyka aprecjacji CHF bez możliwości zabezpieczenia. Bank nie wykazał spełnienia obowiązków informacyjnych.
Czy uznanie klauzuli przeliczeniowej za niedozwolone postanowienie umowne prowadzi do nieważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w tym przypadku uznanie klauzuli przeliczeniowej za niedozwolone postanowienie umowne doprowadziło do nieważności całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Klauzula przeliczeniowa jest kluczowa dla istoty umowy kredytu denominowanego do waluty obcej. Jej wyeliminowanie prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, a także uniemożliwia spłatę kredytu w złotych zgodnie z pierwotnymi założeniami.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń w drodze powództwa o świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu.
Uzasadnienie
Wyrok ustalający nieważność umowy zapewnia pełniejszą ochronę prawną niż wyrok zasądzający świadczenie, ponieważ definitywnie rozstrzyga spór o istnienie stosunku prawnego, usuwa stan niepewności prawnej i stanowi podstawę do wykreślenia hipotek, czego nie zapewnia samo zasądzenie świadczenia.
Czy roszczenia z tytułu zwrotu nienależnych świadczeń w wykonaniu nieważnej umowy kredytu uległy przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenia nie uległy przedawnieniu.
Uzasadnienie
Bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć, zanim dowiedział się on lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Pozwany nie wykazał, aby powodowie dowiedzieli się o tym przed 2022 r.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. M. | osoba_fizyczna | powód |
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 385¹ § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 385¹ § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia spoczywa na przedsiębiorcy.
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych, w tym w przypadku nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Ogólny termin przedawnienia roszczeń.
k.c. art. 498 § 2
Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Wsteczna moc oświadczenia o potrąceniu.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia w przypadku wezwania do zapłaty.
k.c. art. 481 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Ustawowe odsetki za opóźnienie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane nie wymagają dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty, których strony nie wypowiedziały się co do ich twierdzeń, mogą być uznane za przyznane.
k.p.c. art. 129 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Poświadczenie zgodności odpisu dokumentu z oryginałem przez pełnomocnika.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzuli przeliczeniowej ze względu na brak indywidualnego uzgodnienia, niejednoznaczność i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Nieważność umowy kredytu w całości w związku z abuzywnością klauzuli przeliczeniowej. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. • Brak przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnych świadczeń. • Skuteczne potrącenie wierzytelności powodów z wierzytelnością banku.
Odrzucone argumenty
Zarzuty banku dotyczące braku wzbogacenia, braku obowiązku zwrotu wzbogacenia, przedawnienia i nadużycia prawa. • Argumenty banku o ważności umowy i braku abuzywności klauzuli przeliczeniowej. • Żądanie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 224 956,68 zł od 18 sierpnia 2023 r. do 6 lutego 2025 r. (uznane za nieuzasadnione z powodu potrącenia).
Godne uwagi sformułowania
Kredyt został udzielony na budowę domu na okres 300 miesięcy. • Umowa jest nieważna jako sprzeczna z prawem i zasadami współżycia społecznego oraz z powodu zawarcia w niej klauzuli waloryzacyjnej, która jest niedozwolonym postanowieniem umownym, które ich nie wiąże i którego usunięcie prowadzi do nieważności umowy. • Postanowienia umowy kredytu, regulujące klauzulę przeliczeniową (ust. 2 pkt 2 i 4 Załącznika nr 7), nie zostały z powodami indywidualnie uzgodnione. • Klauzula przeliczeniowa pozostawiała Bankowi nieograniczoną swobodę w kształtowaniu kursów kupna i sprzedaży waluty. • Wprowadzenie do umowy stron klauzuli przeliczeniowej nastąpiło z wykorzystaniem przewagi kontraktowej Banku i zaufania, jakim się u powodów cieszył.
Skład orzekający
Marcin Garcia Fernandez
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzuli przeliczeniowej, zasady ochrony konsumenta w umowach z bankami, interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, przedawnienie roszczeń z tytułu nienależnych świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalającej się linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże emocje i zainteresowanie. Wyrok potwierdza stanowisko sądów w kwestii abuzywności klauzul waloryzacyjnych i nieważności umów.
“Koniec z kredytami frankowymi? Sąd uznał umowę za nieważną z powodu abuzywnej klauzuli!”
Dane finansowe
WPS: 252 311,41 PLN
zwrot świadczeń: 27 345,73 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.