I CZ 112/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał sprawę z powództwa M. K. i I. K. przeciwko (...) Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu na cele mieszkaniowe E. nr (...) z 9 października 2008 r. oraz o zapłatę. Powódki domagały się ustalenia, że umowa jest nieważna, a także zasądzenia od banku kwoty 80 216,66 zł i 39 869,81 CHF, które zapłaciły w wykonaniu umowy. Sąd ustalił, że umowa została zawarta z konsumentkami, które nie negocjowały jej warunków, a bank wykorzystał swoją przewagę kontraktową, wprowadzając klauzule przeliczeniowe przerzucające całe ryzyko kursowe na kredytobiorczynie. Sąd uznał te klauzule za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznacznie sformułowane i rażąco naruszały interesy konsumentów. W związku z tym, że umowa bez tych klauzul nie mogła dalej funkcjonować, sąd stwierdził jej nieważność. W konsekwencji nieważności umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powódki M. K. kwoty 76 313,16 zł i 39 868,73 CHF wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd zasądził również od pozwanego na rzecz każdej z powódek zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ochrona konsumentów w umowach bankowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego do CHF i może wymagać dostosowania do innych walut lub typów umów. Ocena abuzywności zależy od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie są jednoznacznie sformułowane, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie są jednoznacznie sformułowane i rażąco naruszają interesy konsumenta, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego do CHF nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznacznie sformułowane (co potwierdza orzecznictwo TSUE) i przerzucały całe ryzyko kursowe na konsumentów, co rażąco naruszało ich interesy. Brak jasnego poinformowania o ryzyku i jego konsekwencjach, a także brak górnej granicy ryzyka, stanowiły podstawę do uznania ich za abuzywne.
Jaka jest konsekwencja stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej w przypadku, gdy abuzywne postanowienia dotyczą głównych świadczeń stron?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli umowa bez abuzywnych postanowień dotyczących głównych świadczeń stron nie może dalej funkcjonować, jej całkowita i trwała bezskuteczność prowadzi do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że klauzula przeliczeniowa jest kluczowym elementem umowy kredytu indeksowanego, a jej wyeliminowanie prowadzi do zaniknięcia ryzyka kursowego i niemożności określenia oprocentowania oraz spłaty kredytu w złotych. Umowa bez tych postanowień traci swój charakter i staje się nieważna.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet jeśli może dochodzić zwrotu świadczeń w drodze powództwa o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdy wyrok ustalający definitywnie zakończy spór i zapewni pełniejszą ochronę prawną, np. poprzez możliwość wykreślenia hipoteki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódki miały interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wyrok zasądzający świadczenie nie usuwa definitywnie stanu niepewności prawnej co do przyszłych roszczeń, a wyrok ustalający nieważność stanowi podstawę do wykreślenia hipoteki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| I. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie kształtują praw i obowiązków stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco nie naruszając jego interesów, nie dotyczą głównych świadczeń stron, a zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o związaniu stron umową, jeżeli są to postanowienia niedozwolone.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny, czy postanowienie umowy jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym wypadku sąd może włożyć na strony lub na jedną ze stron obowiązek zwrotu kosztów, jeżeli strona w toku procesu postępowała wadliwie.
k.p.c. art. 129
Kodeks postępowania cywilnego
Odpisy pism procesowych i załączników do nich, złożone przez powoda lub jego pełnomocnika, powinny być uwierzytelnione przez powoda lub pełnomocnika.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty znane stronom nie wymagają dowodu.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty, o których strona miała możność wypowiedzieć się.
k.p.c. art. 235
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód przeprowadza się w zasadzie na rozprawie. Sąd może postanowić o przeprowadzeniu dowodu w drodze wywiadu lub na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy sporządzony w przepisanej formie przez właściwy organ władzy publicznej stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
k.p.c. art. 455
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule przeliczeniowe w umowie kredytu indeksowanego do CHF nie były indywidualnie uzgodnione. • Klauzule przeliczeniowe nie były jednoznacznie sformułowane, co narusza wymóg przejrzystości. • Klauzule przeliczeniowe rażąco naruszają interesy konsumentów, przerzucając całe ryzyko kursowe na nich. • Brak wystarczającego poinformowania konsumentów o ryzyku kursowym i jego konsekwencjach. • Umowa bez klauzul przeliczeniowych nie może funkcjonować, co prowadzi do jej nieważności. • Konsumenci mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa została zawarta zgodnie z prawem i nie zawiera postanowień niedozwolonych. • Klauzule przeliczeniowe są głównymi świadczeniami stron i zostały sformułowane jednoznacznie. • Konsumenci zostali poinformowani o ryzyku kursowym i je zaakceptowali. • Powództwo o ustalenie nieważności umowy jest zbędne, gdyż można dochodzić zwrotu świadczeń w drodze powództwa o zapłatę.
Godne uwagi sformułowania
klauzula przeliczeniowa nakładająca na powódki całe ryzyko kursowe • nie zostały z nimi indywidualnie uzgodnione • nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny • kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interesy • wymóg przejrzystości warunków umownych nie można zawężać do ich zrozumiałości pod względem formalnym i gramatycznym • konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca • nie sposób było przyjąć, że Bank wypełnił wobec powódek swój obowiązek informacyjny • klauzula przeliczeniowa pozostała Bankowi nieograniczoną swobodę w kształtowaniu kursów kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego • wyeliminowanie z przedmiotowej umowy kredytu niedozwolonych postanowień umownych prowadzi do jej nieważności
Skład orzekający
Marcin Garcia Fernandez
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ochrona konsumentów w umowach bankowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego do CHF i może wymagać dostosowania do innych walut lub typów umów. Ocena abuzywności zależy od konkretnych postanowień umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie. Wyrok potwierdza stanowisko sądów w kwestii ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank musi zwrócić tysiące złotych i franków.”
Dane finansowe
zwrot świadczenia: 76 313,16 PLN
zwrot świadczenia: 39 868,73 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.