I CZ 111/08

Sygn. akt I CZ 111/08 
 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 5 lutego 2009 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący, 
sprawozdawca) 
SSN Barbara Myszka 
SSN Kazimierz Zawada 
 
 
w sprawie z powództwa E.C. i W.C. 
przeciwko SM "C."  
o stwierdzenie nieważności uchwały, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 5 lutego 2009 r., 
zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w P. 
z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt [...], 
 
 
 
uchyla zaskarżone postanowienie. 
 
 
 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 29 października 2008 r. Sąd Okręgowy w P. odrzucił 
skargę kasacyjną powodów od wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 26 czerwca 
2008 r. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy podkreślił, że Powodowie E. i W.C. żądali 
stwierdzenia nieważności uchwały nr 7 Zarządu SM „C. z  dnia 15 czerwca 2007 r. 
w sprawie określenia przedmiotu odrębnej własności lokali i garaży w 
nieruchomościach przy ul. J. Uchwała ta określa położenie i powierzchnię 
poszczególnych lokali mieszkalnych, wskazuje na pomieszczenia do nich 
przynależne, udziały we współwłasności nieruchomości wspólnej, a także określa, 
komu przysługuje prawo do żądania przeniesienia własności lokalu, na jakich 
zasadach i za jaką kwotę. Zdaniem Sądu Okręgowego, niniejsza sprawa ze 
względu na przedmiot jest sprawą o prawa majątkowe. Przedmiotem zaskarżenia w 
tej sprawie są koszty przekształcenia prawa do lokalu oraz kwestia przynależności 
do lokalu określonych urządzeń. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi około 
2.000 złotych, skarga kasacyjna nie spełnia zatem wymagania określonego w art. 
3982 § 1 k.p.c., jest więc niedopuszczalna i podlega odrzuceniu przez sąd drugiej 
instancji (art. 3982 § 2 k.p.c.). Uzasadniając przedstawione stanowisko, Sąd 
Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach 
dotyczących uchwał właścicieli lokali podejmowanych na podstawie ustawy z dnia 
24 czerwca 1994 r. o własności lokali (jedn. tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 
ze zm.; dalej: u.w.l.).  
W zażaleniu na postanowienie Sądu Okręgowego pełnomocnik powodów 
wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Ponadto wniósł, 
„z ostrożności procesowej”, o stwierdzenie nieważności postępowania w niniejszej 
sprawie. W uzasadnieniu stwierdził, że wartością przedmiotu zaskarżenia jest 
wartość lokalu powodów. Podkreślił też, że Sądy I i II instancji nie kwestionowały 
nieokreślenia przez powodów wartości przedmiotu sporu, zaś problem określenia 
tej wartości pojawił się dopiero w postępowaniu międzyinstancyjnym po wniesieniu 
skargi kasacyjnej. Zarzucił ponadto nieważność postępowania (art. 379 pkt 6 
k.p.c.), skoro sprawę w pierwszej instancji rozpoznał Sąd Rejonowy, a w drugiej 

 
3 
instancji Sąd Okręgowy, podczas gdy, zgodnie z art. 17 pkt 42 k.p.c., do 
rozpoznania sprawy w pierwszej instancji jest właściwy Sąd Okręgowy.  
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Sąd Okręgowy przyjął, że wartością przedmiotu zaskarżenia są w niniejszej 
sprawie „koszty przekształcenia prawa do lokalu”. Ściślej zaś chodzi tu o koszty 
zawarcia przez pozwaną Spółdzielnię z powodami, którym przysługuje spółdzielcze 
własnościowe prawo do lokalu, umowy o ustanowienie i przeniesienie odrębnej 
własności tego lokalu. Stanowisko to jest nietrafne. Wspomniana umowa może być 
zawarta dopiero w przyszłości, podczas gdy powodowie zaskarżyli do Sądu 
uchwałę zarządu pozwanej Spółdzielni podjętą na podstawie art. 43 ustawy z dnia 
15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. 
Nr 119, poz. 1116 ze zm.; dalej: u.s.m.). Uchwała ta określa przedmiot odrębnej 
własności wszystkich lokali mieszkalnych i lokali o innym przeznaczeniu 
znajdujących w budynku stanowiącym część składową gruntu albo nieruchomość 
odrębną od gruntu. Konieczna treść uchwały została uregulowana w art. 42 ust. 3 
u.s.m. Lege non distinguente rzeczona uchwała dotyczy zatem wszystkich lokali, 
a nie tylko lokalu powodów. 
Sąd Okręgowy uznał, że rzeczona sprawa o stwierdzenie nieważności 
uchwały zarządu pozwanej Spółdzielni jest, ze względu na jej przedmiot, sprawą 
o  prawa majątkowe. Powołał się przy tym na utrwalony w orzecznictwie Sądu 
Najwyższego pogląd, że o tym, czy sprawa o uchylenie uchwały właścicieli lokali 
(art. 25 u.w.l.) jest sprawą o prawa niemajątkowe, czy majątkowe, decyduje jej 
przedmiot (zob. w szczególności: postanowienie z dnia 27 lutego 2001 r., V CZ 
4/01, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 124; uchwała z dnia 7 stycznia 2004 r. III CZP 
100/03 OSNC 2005, nr 12, poz. 129; uchwała z dnia 9 grudnia 2005 r., III CZP 
111/05 OSNC 2006, nr 11, poz. 183; postanowienie z dnia 26 stycznia 2006 r., 
V CSK 53/05, OSP 2007, nr 2, poz. 14). Rozważenia jednak wymaga, czy pogląd 
ten może być odniesiony do spraw o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo 
o ustalenie nieistnienia uchwały organu spółdzielni. 
W okresie obowiązywania art. 17 k.p.c. w pierwotnym brzmieniu Sąd 
Najwyższy początkowo zajmował stanowisko, że właściwość rzeczowa sądu 
w sprawach o uchylenie uchwał organów spółdzielni mieszkaniowych zależała od 

 
4 
przedmiotu uchwały (postanowienie 16 listopada 1974 r., II CZ 122/84, niepubl.; 
postanowienie z dnia 26 listopada 1975 r., I CZ 185/75, niepubl.; zob. też 
postanowienie SN z dnia 11 grudnia 1984 r., I CZ 139/84, niepubl. dotyczące 
właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego w sprawie o uchylenie uchwały rady 
nadzorczej spółdzielni mleczarskiej o odwołaniu członka zarządu). Sąd Najwyższy 
uznał jednak, że rozpoznawanie roszczeń o przyjęcie do spółdzielni mieszkaniowej 
i o przydział lokalu po byłym członku (art. 221 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - 
Prawo spółdzielcze, Dz. U. Nr 30, poz. 210 ze zm.; dalej: pr. spółdz.) należało do 
właściwości sądu wojewódzkiego (postanowienie SN z dnia 5 września 1984 r., 
IV CZ 143/84, OSNCP 1985, nr 4, poz. 60).  
Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o zmianie ustawy - 
Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 20, poz. 86) nowe brzmienie otrzymał 
art. 17 pkt 1 k.p.c., zgodnie z którym do właściwości sądów wojewódzkich należały 
sprawy o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, 
oprócz spraw z zakresu prawa rodzinnego oraz spraw o uchylenie uchwał organów 
spółdzielni. Oznaczało to, że wszystkie sprawy o uchylenie uchwał organów 
spółdzielni zostały, po pierwsze, przekazane do rozpoznawania przez sądy 
rejonowe (wcześniej powiatowe; zob. art. 1 § 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - 
Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 31, poz. 137 ze zm.) oraz, po 
drugie, uznane za sprawy o prawa niemajątkowe, niezależnie od tego, czy były 
łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, a w konsekwencji niezależnie od 
wartości przedmiotu sporu. Sąd Najwyższy stwierdził w związku z tym, że do 
właściwości 
rzeczowej 
sądu 
rejonowego 
należało 
rozpoznanie 
sprawy 
o zobowiązanie spółdzielni do przyjęcia oznaczonej osoby w poczet członków, i to 
bez względu na to, czy organ spółdzielni podjął uchwałę w tej kwestii 
(postanowienie z dnia 19 maja 1986 r., IV CZ 65/86 OSNCP 1987, nr 8, poz. 124; 
zob. też postanowienie z dnia 9 grudnia1985 r., II CZ 141/85 OSNCP 1986, nr 11, 
poz. 179; postanowienie z dnia 25 października 1986 r., IV CZ 187185, niepubl.). 
Artykuł 17 pkt 1 k.p.c. został znowelizowany przez art. 3 ustawy z dnia 
13 lipca 1990 r. o powołaniu sądów apelacyjnych oraz o zmianie ustawy - Prawo 
o  ustroju sądów powszechnych, Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks 
postępowania 
karnego, 
o 
Sądzie 
Najwyższym, 
o 
Naczelnym 
Sądzie 

 
5 
Administracyjnym i o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. Nr 53, poz. 306) w taki 
sposób, że wśród spraw przekazanych do właściwości sądów rejonowych 
pominięto sprawy o uchylenie uchwał organów spółdzielni. Sprawiło to, że 
w sprawach tych przywrócono właściwość rzeczową sądów wojewódzkich (od dnia 
1 stycznia 1999 r. – sądów okręgowych; zob. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 
1998 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, Dz. U. Nr 160, 
poz. 1064). Rozważane sprawy zachowały bowiem charakter spraw „o prawa 
niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe” w rozumieniu art. 
17 pkt 1 k.p.c. Twierdzenie przeciwne, że po pięciu latach utraciły one taki 
charakter, nie wytrzymywałoby krytyki jako naruszające reguły wykładni logicznej, 
systemowej i historycznej. Poza tym w orzecznictwie i piśmiennictwie jednolicie 
przyjmuje się, że wszelkie stosunki prawne z zakresu prawa spółdzielczego są 
pochodne od podstawowego stosunku członkostwa w spółdzielni, którego 
niemajątkowy charakter nie budzi wątpliwości (zob. art. 18 pr. spółdz. w brzmieniu 
nadanym przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy 
o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 122, 
poz. 1024). 
Kolejna zmiana art. 17 k.p.c., dokonana przez art. 1 ustawy z dnia 
16  listopada 2006 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz 
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 235, poz. 1699), polegała m. in. na dodaniu 
punktu 42, zgodnie z którym do właściwości sądów okręgowych należą sprawy 
o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie nieistnienia uchwał organów 
osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, 
którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Również ta nowelizacja nie zmieniła 
charakteru spraw o uchylenie uchwał organów spółdzielni, a także spraw 
o stwierdzenie nieważności takich uchwał albo o ustalenie ich nieistnienia (zob. art. 
42 § 9 pr. spółdz. w brzmieniu nadanym przez art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 3 czerwca 
2005 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych 
ustaw). Sprawiła ona jedynie, że właściwość rzeczowa sądu okręgowego w takich 
sprawach wynika obecnie już nie z pkt 1 art. 17 k.p.c., ale z nowego pkt 42. 
Ustawodawca poddał bowiem jednolitej regulacji z punktu widzenia właściwości 
rzeczowej sądu okręgowego sprawy dotyczące uchwał organów wszystkich osób 

 
6 
prawnych, a także tak zwanych osób prawnych ułomnych (niepełnych, ustawowych 
– zob. art. 331 k.c.). Nie dokonał natomiast stosownych zmian w przepisach 
regulujących dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej. Nie wpływa to jednak 
na ocenę, że w sprawach o uchylenie, stwierdzenie nieważności albo o ustalenie 
nieistnienia uchwał organów spółdzielni, które są sprawami o prawa niemajątkowe 
i  – ewentualnie – łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, skarga 
kasacyjna może być wniesiona na podstawie art. 3981 § 1 w związku z art. 3982 
k.p.c.    
Podniesiony w zażaleniu na podstawie art. 379 pkt 6 k.p.c. zarzut 
nieważności postępowania sprowadza się do tego, że skoro powództwo 
w  niniejszej sprawie zostało wytoczone po wejściu w życie art. 17 pkt 42 k.p.c., 
powinno zatem być rozpoznane w pierwszej instancji przez Sąd Okręgowy. Zarzut 
ten jednak nie dotyczy zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi 
kasacyjnej, ale wcześniejszych wyroków Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego, 
może zatem być rozważony dopiero w postępowaniu kasacyjnym.    
Z przedstawionych powodów orzeczono jak w sentencji (art. 39815 § 1 
zdanie pierwsze w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).