V CZ 24/11

Sygn. akt V CZ 24/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 15 czerwca 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) 
SSN Bogumiła Ustjanicz 
SSN Marian Kocon (sprawozdawca) 
 
w sprawie z powództwa G. N. 
przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w H., Dyrektorowi 
Aresztu Śledczego w S., Dyrektorowi Zakładu Karnego  
w J., Dyrektorowi Zakładu Karnego w R. i Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. 
o zapłatę, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 15 czerwca 2011 r., 
zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego  
z dnia 25 stycznia 2011 r.,  
 
 
oddala zażalenie; przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu 
Apelacyjnego na rzecz adwokata P. R. kwotę 300 zł (trzysta 
złotych) powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w 
postępowaniu zażaleniowym. 
 
 
Uzasadnienie 
 

 
2 
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny uzupełnił wyrok 
tego Sądu z dnia 30 grudnia 2010 r. w ten sposób, że zasądził od powoda na rzecz 
Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa koszty zastępstwa 
procesowego w wysokości 2700 zł. 
W zażalenie na to postanowienie powód wniósł o jego zmianę 
i  nieobciążenie go kosztami postępowania apelacyjnego. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Treść rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Apelacyjny jednoznacznie świadczy 
o  przegraniu przez żalącego sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Zasadą jest 
zaś, że strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na 
jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony 
(koszty procesu - art. 98 § 1 k.p.c.). Przewidziany od tej zasady wyjątek, 
pozwalający na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów procesu 
albo nie obciążanie jej w ogóle tymi kosztami, art. 102 k.p.c. dopuszcza tylko 
"w  wypadkach szczególnie uzasadnionych". Zakwalifikowanie przypadku jako 
"szczególnie uzasadnionego" wymaga uwzględnienia całokształtu okoliczności 
sprawy. Do okoliczności takich należy m.in. sytuacja ekonomiczna strony 
przegrywającej. Nie jest jednakże dowolnością uznanie przez Sąd Apelacyjny, że 
nawet niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, uzasadniająca 
zwolnienie jej od kosztów sądowych, nie jest okolicznością wystarczającą do 
nieobciążania tej strony kosztami procesu. 
Niepodobna bowiem pominąć, że dla oceny okoliczności uzasadniających 
zastosowanie - jako wyjątkowego - art. 102 k.p.c., istotne znaczenie ma to, czy 
chodzi o koszty postępowania przed sądem pierwszej czy też drugiej instancji 
(koszty postępowania apelacyjnego). Konstytucja gwarantuje prawo zaskarżania 
orzeczeń sądowych wydanych w pierwszej instancji (art. 78) i co najmniej 
dwuinstancyjne postępowanie sądowe (art. 176 ust. 2). Powód prawa tego nie 
został pozbawiony i skorzystał z możliwości zaskarżenia apelacją wyroku sądu 
pierwszej instancji oddalającego powództwo. Powinien jednakże liczyć się 
z  możliwymi konsekwencjami - dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu - swojej 
decyzji o wniesieniu apelacji. Decyzję tę podjął bowiem w sytuacji wnikliwego 

 
3 
rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji i szczegółowego uzasadnienia 
wydanego przez ten sąd wyroku oddalającego powództwo. 
Z przytoczonych względów, zdaniem Sądu Najwyższego nie jest zasadny 
zarzut wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 102 k.p.c., co 
powoduje, że zażalenie należało oddalić (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). 
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu 
w  postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym orzeczono na 
podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. 
w  sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa 
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 
1348 ze zm.).