IV CZ 30/06

Sygn. akt IV CZ 30/06 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 6 kwietnia 2006 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Hubert Wrzeszcz 
SSA Krzysztof Strzelczyk 
 
 
ze skargi C. M. 
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia                        
Sądu Rejonowego w G.  
z dnia 16 kwietnia 2004 r., w sprawie z wniosku Własnościowej Spółdzielni 
Mieszkaniowej "J."                     
przy uczestnictwie Spółdzielni Mieszkaniowej "Z."  
o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 6 kwietnia 2006 r., 
zażalenia skarżącego  
na postanowienie Sądu Rejonowego w G. 
z dnia 25 sierpnia 2005 r.,   
 
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
 
Uzasadnienie 

 
 
2 
 
Sąd Rejonowy w G. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2005 r. 
odrzucił 
skargę 
wnioskodawcy 
o 
stwierdzenie 
niezgodności 
z 
prawem 
postanowienia tegoż Sądu z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie […], ponieważ 
skarga ta nie została sporządzona przez osobę z kręgu podmiotów wymienionych 
w art. 871 § 1 k.p.c., czyli z naruszeniem przymusu adwokacko – radcowskiego.  
Postanowienie to zaskarżył zażaleniem pełnomocnik wnioskodawcy, 
wnosząc o jego uchylenie. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
W przedmiotowej sprawie niezbędne jest rozstrzygnięcie, czy sąd, do 
którego 
wnoszona 
jest 
skarga 
o 
stwierdzenie 
niezgodności 
z 
prawem 
prawomocnego orzeczenia jest władny odrzucić ją w razie naruszenia ustawowego 
obowiązku sporządzenia skargi przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje 
prawnicze, wymienione w art. 871 k.p.c., czy też możliwość ta zastrzeżona jest do 
wyłącznej kompetencji Sądu Najwyższego. Brzmienie art. art. 4246 k.p.c. w zw. 
z  art. 4248 k.p.c. może bowiem prowadzić do stwierdzenia, że wśród przyczyn 
odrzucenia skargi przez sąd odwoławczy nie ma takiej, która wiąże się 
z  naruszeniem art. 871 k.p.c., zaś możliwość ta zachodzi wyłącznie w przypadku 
nieopłacenia skargi lub nieuzupełnienia braków formalnych pisma w terminie. 
Literalna 
wykładnia 
może 
zatem 
prowadzić 
do 
wniosku, 
że 
orzekanie 
w  przedmiocie niezachowania innych wymagań przewidzianych przez ustawę 
zastrzeżone jest dla Sądu Najwyższego, który odrzuca taką skargę, jako 
„niedopuszczalną z innych przyczyn", na podstawie art. 4248 k.p.c. Dlatego na tle 
wykładni 
tych 
przepisów 
dochodzi 
do 
rozbieżności 
w 
orzecznictwie. 
W  postanowieniu z dnia 17 czerwca 2005 r. III CZ 49/05 (OSNC 2005, nr 10, 
poz.  180) Sąd Najwyższy przyjął, że odrzucenie skargi o stwierdzenie 
niezgodności z  prawem z tej przyczyny, że została sporządzona z naruszeniem 
przymusu adwokacko – radcowskiego, należy do wyłącznej kompetencji Sądu 
Najwyższego. Z kolei w postanowieniu z dnia 8 grudnia 2005 r. III CZ 99/05, 
nie  publ. Sąd Najwyższy przyjął, że odrzucenia z tej przyczyny może dokonać sąd 
odwoławczy (teza ta ma, rzecz jasna, odpowiednie zastosowanie do sądu pierwszej 

 
 
3 
instancji, jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie tego sądu). 
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie opowiada się 
za tym drugim stanowiskiem.  
 
Uregulowany w art. 871 k.p.c. tzw. bezwzględny przymus adwokacko-
radcowski dotyczący wszystkich czynności związanych z postępowaniem przed 
Sądem Najwyższym wprowadzony został ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie 
ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 
172, poz.1804). We wcześniejszym stanie prawnym, tj. w art. 3932 k.p.c., 
obowiązek 
zastępstwa 
strony 
przez 
zawodowego 
pełnomocnika 
dotyczył 
sporządzenia kasacji, jak również, w związku z  odesłaniem z art. 39318 § 3 k.p.c., 
rozciągał się na sporządzenie zażalenia do Sądu Najwyższego. Przeniesienie tej 
regulacji do działu V tytułu IV kodeksu oznacza, że przymus dotyczy każdego 
postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym m. in. ze skargi o stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Dodany jednocześnie do art. 
130 k.p.c. § 5 stanowi, że  pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 871 
k.p.c. podlegają zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że  ustawa 
stanowi inaczej. Oznacza to, że naruszenie wymogu wniesienia pisma przez 
pełnomocnika wymienionego w art. 871 k.p.c. jest brakiem formalnym, który nie 
podlega jednak naprawieniu w trybie art. 130 § 1 k.p.c., lecz dotknięte nim pisma 
podlegają zwrotowi bez wzywania, chyba że ustawa przewiduje inny skutek. 
 
W 
dotychczasowym 
orzecznictwie 
panował 
pogląd, 
że 
obowiązek 
sporządzenia skargi kasacyjnej przez zawodowego prawnika miał autonomiczny 
charakter. Wymaganie to nie zostało zakwalifikowane ani do warunków formalnych 
pisma procesowego, ani do wymagań konstrukcyjnych, czyli określających istotę 
tego pisma jako skargi kasacyjnej. Wobec braku odrębnej sankcji jego naruszenia, 
przyjmowano, że kasacja sporządzona przez stronę osobiście podlega odrzuceniu 
na podstawie art. 3935 k.p.c., jako niedopuszczalna „z innych przyczyn" 
(por.  postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1997 r., I  CZ  23/97, 
OSNC 1997, nr 6 - 7, poz. 77, czy z dnia 19 maja 2000 r., IV CKN 1008/00, 
OSP  2001, nr 12, poz. 180, z pozytywną glosą doktryny oraz uchwałę składu 
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2004 r., III SPP 42/04, 

 
 
4 
OSNP 2005, nr 5, poz. 71 i podane w niej orzecznictwo). Uzasadniano to brakiem 
zdolności postulacyjnej do sporządzenia kasacji przez samą stronę. Wobec 
powyższego przyjmowano formułę niedopuszczalności szerszą od tej, którą można 
wyprowadzić wprost z treści art. 392 i art. 3921 k.p.c. 
De lege lata stosowanie rozszerzającej formuły niedopuszczalności środków 
zaskarżenia, adresowanych do Sądu Najwyższego, straciło rację bytu. Stosownie 
do treści art. 130 § 5 k.p.c. pismo kierowane do Sądu Najwyższego, sporządzone 
z  naruszeniem 
obowiązku 
adwokacko 
- 
radcowskiego, 
obarczone 
jest 
nieusuwalnym brakiem formalnym i podlega zwrotowi, jeżeli ustawa nie stanowi 
inaczej. Odmienność rygoru niedochowania tego obowiązku, o jakiej mowa w tym 
przepisie, dotyczy szczególnej kategorii pism procesowych, jakimi są środki 
zaskarżenia, które w  naszym systemie procesowym z powodu braków formalnych 
podlegają generalnie odrzuceniu, a nie zwrotowi. Ze względu na systemową 
koniecznością zapewnienia jednakowej treści rozstrzygnięciom wydawanym 
w  przypadku braków formalnych środków zaskarżenia należy przyjąć, że obecnie 
każdy z tych środków, adresowany do Sądu Najwyższego, który został 
sporządzony przez stronę osobiście, podlega na podstawie art. 130 § 5 k.p.c. 
odrzuceniu przez sąd odwoławczy. Dotyczy to również skargi o  stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W tym kontekście nie ma więc 
znaczenia, że w art. 4246 k.p.c. nie wymieniono wprost tego uprawnienia sądu, 
gdyż wynika ono z ogólnych przepisów regulujących wymogi formalne pism 
procesowych. Wbrew 
zatem 
zastrzeżeniom 
żalącego 
się 
uznać 
należy, 
że  odrzucenie jego skargi przez Sąd Rejonowy było dopuszczalne. 
Przyjęcie odmiennego stanowiska zgodnie z którym,  skargę o stwierdzenie 
niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, sporządzoną osobiście przez 
stronę, może odrzucić dopiero Sąd Najwyższy, jako „niedopuszczalną z innych 
przyczyn" skutkowałoby tym, iż wszystkie skargi dotknięte takim brakiem, 
musiałyby być przedstawiane Sądowi Najwyższemu w celu ich odrzucenia. 
Biorąc  pod uwagę wykładnię celowościową i postulat racjonalności ustawodawcy 
należy taki pogląd odrzucić. 
Reasumując, należy opowiedzieć się za stanowiskiem, że sąd odwoławczy 

 
 
5 
jest uprawniony do odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem 
prawomocnego orzeczenia wówczas, gdy została sporządzona z naruszeniem art. 
871 k.p.c. Podobne uprawnienie przysługuje sądowi pierwszej instancji, kiedy 
skarga wyjątkowo dotyczy jego orzeczenia (art. 4241 § 2 k.p.c.). 
 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji (art. 3941 § 1 i § 3 k.p.c. 
w  zw. z art. 39814 k.p.c.).  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
jz