I CZ 10/11

Sygn. akt I CZ 10/11 
 
 
 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
 
 
Dnia 18 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
 
SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Mirosław Bączyk 
SSN Dariusz Dończyk 
 
 
w sprawie z wniosku Polskiej Korporacji Handlu M. Spółki z o.o. w W. 
przy uczestnictwie Banku Gospodarstwa Krajowego w W. i „Z. J.” Spółki z o.o. w 
upadłości w W. 
o wpis zmiany wierzyciela hipotecznego, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej  
w dniu 18 lutego 2011 r., 
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w W. 
z dnia 27 kwietnia 2010 r.,  
 
 
 
oddala zażalenie i zasądza od wnioskodawcy na rzecz 
uczestnika „Z. J.” Spółka z o.o. w upadłości w  W. kwotę 120 (sto 
dwadzieścia) 
zł 
tytułem 
zwrotu 
kosztów 
postępowania 
zażaleniowego. 
 
 
 
 

 
2 
Uzasadnienie 
 
 
Polska Korporacja Handlu M. – Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w 
W. złożyła w Sądzie Rejonowym wniosek o  dokonanie w oznaczonej bliżej księdze 
wieczystej, w której jako właściciel nieruchomości figuruje „Z. J.” – Spółka z 
ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w W., wpisów zmiany 
wierzyciela hipotecznego trzech hipotek. 
W dniu 18 czerwca 2007 r. referendarz sądowy dokonał wpisów zgodnie 
z  wnioskiem. Na wpisy te złożyła skargę spółka „Z. J.”. Sąd Rejonowy 
postanowieniem z dnia 20 grudnia 2007 r. uwzględnił tę skargę i uchylił wpisy 
dokonane przez referendarza oraz oddalił wniosek Polskiej Korporacji Handlu M. 
Od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. złożyła 
apelację 
wnioskodawczyni. 
Sąd 
Okręgowy, 
uwzględniając 
tę 
apelację 
postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2009 r., zmienił postanowienie Sądu 
Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. w ten sposób, że odrzucił skargę spółki „Z. 
J.” na wpisy dokonane przez referendarza w dniu 18 czerwca 2007 r. 
Na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 20 kwietnia 2009 r. wniosła 
zażalenie do Sądu Najwyższego spółka „Z. J.”. Sąd Najwyższy postanowieniem z 
dnia 6 listopada 2009 r. (sygn. akt I CZ 59/09, niepubl.) uchylił postanowienie Sądu 
Okręgowego z dnia 20 kwietnia 2009 r. Wskutek tego orzeczenia Sądu 
Najwyższego należało zatem rozpoznać apelację wnioskodawczyni – Polskiej 
Korporacji Handlu M. – od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 
2007 r. Zanim jednak do tego doszło, spółka „Z. J.” pismem z dnia 19 kwietnia 2010 
r. cofnęła skargę na orzeczenia referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r. i wniosła o 
uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz o 
umorzenie 
postępowania 
wywołanego 
wniesieniem 
skargi 
na 
orzeczenia 
referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r. 
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r.: 1) uchylił 
postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 20 grudnia 2007 r. oraz umorzył 
postępowanie wywołane skargą spółki „Z. J.” na wpisy referendarza z  dnia 18 

 
3 
czerwca 2007 r., 2) umorzył postępowanie apelacyjne. W uzasadnieniu wyjaśnił, że 
cofnięcie przez uczestnika skargi na orzeczenia referendarza z dnia 18  czerwca 
2007 r. było dopuszczalne. Do skutecznego cofnięcia skargi na orzeczenie 
referendarza nie jest wymagana zgoda pozostałych uczestników postępowania, ani 
kontrola sądu pod kątem dopuszczalności cofnięcia skargi na zasadach 
przewidzianych w art. 203 § 3 i 4 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Podstawę uchylenia 
zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania wywołanego skargą na 
wpisy 
referendarza 
stanowiły 
odpowiednio 
stosowane 
w 
postępowaniu 
nieprocesowym przepisy art. 386 § 3 w związku z art. 355 k.p.c., a umorzenia 
postępowania apelacyjnego – art. 355 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. 
Na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2010 r. wniosła 
zażalenie do Sądu Najwyższego wnioskodawczyni – Polska Korporacja Handlu M. 
Zaskarżyła je w części dotyczącej uchylenia postanowienia Sądu Rejonowego z 
dnia 20 grudnia 2007 r. i umorzenia postępowania wywołanego skargą spółki „Z. J.” 
na wpisy referendarza z dnia 18 czerwca 2007 r. Zarzuciła Sądowi Okręgowemu 
naruszenie art. 203 § 3 i 4, art. 512 § 1 i art. 6265 k.p.c. 
Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni na postanowienie 
Sądu Okręgowego z dnia 27 kwietnia 2010 r., zważył, co następuje: 
Nie ulega wątpliwości, że cofnięcie skargi na orzeczenie referendarza jest 
niemożliwe w tych przypadkach, w których wniesienie skargi powoduje utratę mocy 
prawnej orzeczenia referendarza (art. 39822 § 2 in principio k.p.c.). 
Skarga na dokonany przez referendarza wpis w księdze wieczystej nie 
powoduje jednak utraty mocy prawnej tego wpisu (art. 5181 § 3 k.p.c.). Jeżeli zaś 
wniesienie skargi na orzeczenie referendarza nie powoduje utraty mocy prawnej 
zaskarżonego orzeczenia, cofnięcie skargi wniesionej na orzeczenie referendarza 
nie napotyka co do zasady przeszkód. Sporne jest tylko, jakiemu reżimowi 
prawnemu podlega w takim przypadku cofnięcie skargi. Według jednego 
stanowiska, mają do niego zastosowanie przepisy art. 512 § 1 oraz art. 203 § 3 i 4 
w związku z art. 13 § 2 k.p.c., według natomiast innego stanowiska, przepisy te nie 
mają do niego zastosowania. 

 
4 
Należy opowiedzieć się za drugim stanowiskiem. Ze względu na to, że 
postępowanie o wpis w księdze wieczystej zmierza do zarejestrowania zaistniałego 
zdarzenia prawnego, nie ma – jak trafnie zwrócono uwagę w piśmiennictwie – 
potrzeby uzależnienia skuteczności cofnięcia skargi na orzeczenie referendarza od 
zgody pozostałych uczestników postępowania (art. 512 § 1 i art. 203 § 3 w związku 
z art. 13 § 2 k.p.c.). 
Podobne racje przemawiają przeciwko uzależnieniu skuteczności cofnięcia 
skargi od kontroli jego dopuszczalności przez sąd na podstawie art. 203 § 4 
w  związku z art. 13 § 2 k.p.c. Poza tym skarga na orzeczenie referendarza należy 
do szeroko rozumianych środków zaskarżenia i tym samym bliższa jest apelacji niż 
wnioskowi 
wszczynającemu 
postępowanie 
nieprocesowe 
(lub 
pismu 
zawierającemu pozew), zgodnie zaś z art. 391 k.p.c. cofnięcie apelacji nie podlega 
kontroli ze strony sądu odwoławczego. 
Niezależnie od tego nie można podzielić zarzutu skarżącej wnioskodawczyni 
o istnieniu podstaw do uznania cofnięcia skargi przez uczestnika za działanie 
zmierzające do obejścia prawa. W szczególności za taką podstawę nie można 
uznać cofnięcia w dniu 6 maja 2010 r. wniosku przez wnioskodawczynię w związku 
z uchyleniem w dniu 3 lutego 2010 r. postanowienia Sędziego – Komisarza z dnia 
20 lipca 2009 r. w przedmiocie dokonania z urzędu zmian na liście wierzytelności. 
Cofnięcie to, nie tylko, że nastąpiło już po wydaniu zaskarżonego postanowienia, 
ale było także nieskuteczne w świetle art. 512 i 6265 k.p.c. 
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji 
(art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.).