V CZ 52/12

Sygn. akt V CZ 52/12 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa D. F.-B. przeciwko M. A. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 listopada 2012 r., zażalenia pozwanej na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 27 grudnia 2011 r., uchyla postanowienie o kosztach postępowania odwoławczego zawarte w pkt III (trzecim) wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w O., pozostawiając mu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym. 2 Uzasadnienie Postanowieniem zawartym w wyroku z dnia 27 grudnia 2011r. Sąd Okręgowy w O. zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania odwoławczego. Postanowienie to zaskarżyła zażaleniem pozwana M. A., zarzucając naruszenie art. 98, 99 i 100 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie zasady wzajemnego zniesienia kosztów, zamiast zasady stosunkowego ich rozdziału. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z zasadą zawinienia oraz odpowiedzialności za wynik procesu z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wyjątek od tej reguły zawiera art. 100 k.p.c., w którym wyrażona została zasada kompensaty kosztów procesu. Zgodnie z nią, w razie częściowego uwzględnienia żądania lub obrony sąd może orzec o wzajemnym zniesieniu kosztów, stosunkowym ich rozdziale lub obciążeniu jednej ze stron obowiązkiem zwrotu całości kosztów. Ten wybór procesowy winien być podyktowany względami słuszności, których nie należy utożsamiać z dowolnością. Podjęcie decyzji wymaga ustalenia zakresu, w jakim każda ze stron utrzymała się z dochodzonym żądaniem lub podjętą obroną, rozmiaru poniesionych przez nie kosztów (sumy kosztów) oraz wysokości kosztów przypadających na każdą z nich, stosownie do wyniku sporu. Dopiero rozważenie tych wyliczeń zezwala na ocenę, czy adekwatną do wyniku sporu i wysokości poniesionych kosztów jest zasada wzajemnego zniesienia, którą należy przyjmować za podstawę orzeczenia, jeśli żądanie uwzględnione zostało w około połowie, przy mniej więcej równej wysokości poniesionych przez strony kosztów. Powyższa wykładnia pojęcia reguły kompensacyjnej wynika z ugruntowanego i podzielanego w niniejszej sprawie stanowiska Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu najwyższego z dnia 28 lutego 1985 r., II CZ 21/85, niepubl.; z dnia 10 maja 1985 r., II CZ 56/85, niepubl.; wyrok z dnia 11 grudnia 2007 r., I PK 157/07, OSNP 2009/3-4/33). Stosunkowy rozdział kosztów procesu może być uznany za usprawiedliwiony w okolicznościach konkretnej sprawy, jeśli 3 różnica, zarówno w zakresie utrzymania się z żądaniem lub obroną, jak i w rozmiarze poniesionych kosztów, jest istotna i zniesieniu ich sprzeciwiałyby się względy słuszności. Zastosowanie go wymaga również dokonania opisanych wyliczeń, spełniających określone kryteria wyodrębnione przez judykaturę Sądu Najwyższego (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1987 r., I CZ 126/97, niepubl.; z dnia 31 stycznia 1991 r., II CZ 255/90, OSPiKA 1991/11-12/530 i wyrok z dnia 21 lutego 2002 r., I PKN 932/00, OSNP 2004/4/63). Zaskarżone postanowienie nie zawiera precyzyjnej argumentacji, która spełniałaby powołane powyżej kryteria i uzasadniałaby dokonany wybór wzajemnego zniesienia kosztów postępowania odwoławczego. Powyższe uniemożliwia dokonanie oceny czy decyzja ta była miarodajnym osądem, adekwatnie rozważającym względy słuszności, wynik sporu i wysokość kosztów poniesionych przez strony. Z uwagi na powyższe względy zaskarżone postanowienie należało uchylić w oparciu o art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego pozostawione zostało końcowemu rozstrzygnięciu na podstawie art. 108 § 2 w związku z art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art. 39821 k.p.c. db