I Cupr 1176/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. S. pozwał A. Towarzystwo (...) S.A. o zapłatę 6040 zł z ustawowymi odsetkami, stanowiącą opłatę likwidacyjną pobraną przy rozwiązaniu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Powód argumentował, że postanowienia ogólnych warunków umowy dotyczące opłaty likwidacyjnej były niedozwolone (art. 385¹ § 1 kc) ze względu na niejasność i brak precyzji w sposobie jej obliczenia. Sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo, zasądzając dochodzoną kwotę wraz z kosztami procesu. Sąd ustalił, że strony łączyła umowa ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, w której przewidziano opłatę likwidacyjną. Klauzula określająca sposób obliczenia tej opłaty została wcześniej uznana za niedozwoloną i wpisana do rejestru klauzul niedozwolonych. Strona pozwana próbowała obejść ten zakaz, podejmując uchwałę zarządu, która ustaliła nowy sposób obliczenia opłaty, obejmujący m.in. koszt dystrybucji, koszt wystawienia polisy i koszt rozwiązania umowy. Sąd uznał tę próbę za nieskuteczną, wskazując, że zmiana niedozwolonego postanowienia umownego wymaga wprowadzenia nowego wzorca umownego zgodnie z art. 384¹ kc, a nie jednostronnej uchwały zarządu. Podkreślono, że umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest uregulowana przepisami szczególnymi (ustawa o działalności ubezpieczeniowej), które wymagają precyzyjnego określenia wszelkich kosztów potrącanych ze składek lub funduszu. Sąd odrzucił również argumentację pozwanego opartej na przepisach o zleceniu (art. 742 kc, art. 746 § 1 kc), uznając je za nie mające zastosowania do tego typu umowy. W konsekwencji, sąd stwierdził, że pobranie opłaty likwidacyjnej nastąpiło bez podstawy prawnej (art. 405 kc) i nakazał jej zwrot powodowi.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieskuteczności jednostronnej zmiany wzorca umownego przez ubezpieczyciela w celu obejścia przepisów o klauzulach niedozwolonych oraz brak możliwości stosowania przepisów o zleceniu do umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym.
Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w których opłata likwidacyjna została ustalona w sposób niedozwolony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy jednostronna zmiana przez ubezpieczyciela sposobu obliczenia opłaty likwidacyjnej, poprzez uchwałę zarządu, jest skuteczna w sytuacji, gdy pierwotne postanowienie umowne zostało uznane za niedozwolone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jednostronna zmiana wzorca umownego przez ubezpieczyciela poprzez uchwałę zarządu, w celu zastąpienia niedozwolonego postanowienia, jest nieskuteczna i stanowi obejście przepisów prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiana niedozwolonego postanowienia umownego wymaga wprowadzenia nowego wzorca umownego zgodnie z art. 384¹ kc, a nie jednostronnej uchwały zarządu. Taka próba zmiany stanowi obejście prawa i nie może wywołać skutków prawnych.
Czy przepisy o umowie zlecenia (art. 742 kc, art. 746 § 1 kc) mają zastosowanie do umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym w zakresie zwrotu kosztów poniesionych przez ubezpieczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest uregulowana przepisami szczególnymi ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że umowa ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym jest uregulowana przepisami szczególnymi, w tym art. 13 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, który wymaga precyzyjnego określenia kosztów. Przepisy o zleceniu mają zastosowanie do umów nieuregulowanych innymi przepisami.
Czy pobranie opłaty likwidacyjnej, której sposób obliczenia został określony w niedozwolonym postanowieniu umownym, następuje bez podstawy prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pobranie opłaty likwidacyjnej następuje bez podstawy prawnej, jeśli sposób jej obliczenia wynika z niedozwolonego postanowienia umownego, które nie zostało skutecznie zmienione.
Uzasadnienie
Skoro pierwotne postanowienie umowne dotyczące opłaty likwidacyjnej było niedozwolone, a próba jego zmiany przez ubezpieczyciela była nieskuteczna, to pobranie opłaty nastąpiło bez podstawy prawnej, co uzasadnia jej zwrot na podstawie art. 405 kc.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Towarzystwo (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne, które rażąco naruszają interesy konsumenta lub są sprzeczne z dobrymi obyczajami, nie wiążą go, jeżeli zostały zawarte w wzorcu umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
u.dz.ubezp. art. 13 § ust. 4 pkt 5
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
W umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym należy wprost określić zasady ustalania wysokości kosztów oraz wszelkich innych obciążeń potrącanych ze składek ubezpieczeniowych lub z ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Strony są związane umową w zakresie nieobjętym postanowieniami abuzywnymi.
k.c. art. 384¹
Kodeks cywilny
W przypadku, gdy postanowienie umowy zawartej z konsumentem zostało uznane za niedozwolone, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zmiana niedozwolonego postanowienia wymaga wprowadzenia nowego wzorca umownego.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.p.c. art. 479⁴³
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o ochronę konsumentów, postanowienia umowne uznane za niedozwolone prawomocnym orzeczeniem nie wiążą konsumenta.
k.c. art. 742
Kodeks cywilny
Nie dotyczy.
k.c. art. 746 § § 1
Kodeks cywilny
Nie dotyczy.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Przepisy o umowie zlecenia stosuje się do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia ogólnych warunków umowy dotyczące opłaty likwidacyjnej były niedozwolone (art. 385¹ § 1 kc) ze względu na niejasność i brak precyzji w sposobie jej obliczenia. • Jednostronna zmiana wzorca umownego przez ubezpieczyciela poprzez uchwałę zarządu, w celu zastąpienia niedozwolonego postanowienia, jest nieskuteczna i stanowi obejście przepisów prawa (art. 384¹ kc). • Przepisy o umowie zlecenia (art. 742 kc, art. 746 § 1 kc) nie mają zastosowania do umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, która jest regulowana przepisami szczególnymi. • Pobranie opłaty likwidacyjnej nastąpiło bez podstawy prawnej (art. 405 kc).
Odrzucone argumenty
Opłata likwidacyjna miała charakter odszkodowawczy i była dopuszczalna. • Ubezpieczyciel miał prawo liczyć na określone korzyści w określonym czasie zakreślonym pierwotną umową i poniósł określone koszty. • Uchwała zarządu stanowiła jedynie interpretację stosowanych postanowień umownych i wypełnienie luki powstałej w związku z orzecznictwem. • Zwrot kosztów objętych opłatą likwidacyjną należał się ubezpieczycielowi z mocy samego prawa na podstawie art. 742 kc i art. 746 § 1 kc.
Godne uwagi sformułowania
Próba jednostronnej zmiany wzorca uchwałą zarządu pozwanego prowadziła do obejścia przepisu art. 384 1 kc i jako taka nie mogła wywołać oczekiwanych skutków prawnych. • Nie jest to jednak interpretacja, lecz uzupełnienie zapisu umownego, na które kontrahent umowy powinien wyrazić zgodę, najpóźniej w sposób określony w art. 384 1 kc. • Jeżeli zakład ubezpieczeń koszty wskazał w sposób wadliwy, stosując niedozwolone postanowienie umowne, uczynił to na własne ryzyko. Nie może więc domagać się następnie zwrotu kosztów nie zastrzeżonych skutecznie w umowie.
Skład orzekający
Paweł Kwiatkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieskuteczności jednostronnej zmiany wzorca umownego przez ubezpieczyciela w celu obejścia przepisów o klauzulach niedozwolonych oraz brak możliwości stosowania przepisów o zleceniu do umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym."
Ograniczenia: Dotyczy umów ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, w których opłata likwidacyjna została ustalona w sposób niedozwolony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak konsumenci mogą dochodzić swoich praw w przypadku stosowania przez firmy nieuczciwych praktyk, takich jak pobieranie nieuzasadnionych opłat.
“Ubezpieczyciel próbował obejść prawo, by zatrzymać Twoje pieniądze? Sąd wyjaśnia, jak chronić się przed nieuczciwymi opłatami.”
Dane finansowe
WPS: 6040 PLN
zapłata: 6040 PLN
zwrot kosztów procesu: 1467 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.